دارایی صندوق‌ها به ۴۱۳۲ همت رسید؛ سهم بزرگ در دست چند مدیر

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، مجموع دارایی صندوق‌های سرمایه‌گذاری در ایران طی ۱ سال حدود ۲ برابر شد و به ۴۱۳۲ همت رسید. هر همت برابر هزار میلیارد تومان است. بنابراین رقم کل این بازار از ۴ میلیون میلیارد تومان فراتر رفته است. داده‌ها همچنین نشان می‌دهد بخش قابل‌توجهی از این دارایی زیر مدیریت شمار اندکی از بازیگران قرار دارد.

اهمیت این خبر برای خانوارها روشن است. صندوق‌ها در سال‌های اخیر به یکی از مسیرهای اصلی حفظ ارزش پول برای مردم عادی تبدیل شده‌اند. وقتی حجم پول در این صندوق‌ها ۲ برابر می‌شود و مدیریت آن در چند دست متمرکز است، تصمیم همین چند مدیر بر بازده و امنیت پس‌انداز شمار زیادی از مردم اثر می‌گذارد.

این عدد چقدر بزرگ است؟

برای ملموس‌شدن این رقم، اگر ۴۱۳۲ همت میان جمعیت حدود ۹۰ میلیون نفری کشور تقسیم شود، سهم هر نفر نزدیک به ۴۶ میلیون تومان می‌شود. رشد ۱۰۰ درصدی در ۱ سال هم از نرخ‌های تورم سالانه سال‌های اخیر جلوتر است. یعنی این جهش را تنها با بالا رفتن قیمت‌ها نمی‌توان توضیح داد و ورود پول تازه نیز در آن نقش داشته است.

صندوق سرمایه‌گذاری ظرفی است که پول تعداد زیادی سرمایه‌گذار را جمع می‌کند و یک مدیر حرفه‌ای آن را در دارایی‌هایی مانند اوراق بدهی، سهام یا طلا به کار می‌گیرد. خریدار واحد صندوق در عمل مالک سهمی از این سبد می‌شود. ارزش هر واحد نیز هر روز بر پایه قیمت دارایی‌های داخل سبد محاسبه می‌شود.

تمرکز؛ نقطه قوت یا منبع ریسک؟

تمرکز دارایی در دست چند مدیر دو روی دارد. از یک سو، نهادهای بزرگ معمولاً امکانات تحلیلی و نقدینگی بیش‌تری دارند. از سوی دیگر، اگر یک مدیر بزرگ با مشکل روبه‌رو شود یا سرمایه‌گذاران به‌طور هم‌زمان برای ابطال هجوم بیاورند، اثر آن فقط به یک صندوق محدود نمی‌ماند. «ابطال» یعنی پس‌دادن واحد صندوق و دریافت پول نقد. در موج‌های ابطال گسترده، مدیر ناچار می‌شود دارایی‌ها را سریع بفروشد و همین فشار فروش می‌تواند به بازار پایه، مانند بورس یا اوراق، هم منتقل شود.

برای تریدرها و فعالان حرفه‌ای‌تر، این تمرکز یک نشانه مهم دیگر هم دارد. جابه‌جایی منابع میان صندوق‌های درآمد ثابت، سهامی و کالایی در دست چند بازیگر محدود، می‌تواند جهت جریان نقدینگی را در بازارهای مختلف تعیین کند. به همین دلیل، رصد گزارش‌های دوره‌ای این صندوق‌ها برای درک رفتار بازار اهمیت بیش‌تری پیدا کرده است.

رشد صندوق‌ها در سال‌های اخیر با تمایل خانوارها به ابزارهای ساده‌تر و در دسترس‌تر برای حفظ ارزش پول هم‌زمان بوده است. خرید واحد صندوق از طریق کارگزاری یا حتی درگاه‌های بانکی امکان‌پذیر است و به دانش تخصصی کمتری نیاز دارد. با این حال، جزئیات سهم هر مدیر و ترکیب دقیق دارایی‌ها در این گزارش منتشر نشده و ارزیابی کامل ریسک تمرکز به داده‌های تکمیلی نیاز دارد.