به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، عبدالناصر همتی، رئیس‌کل بانک مرکزی، روز پنجشنبه ۱ اکتبر (۹ مهر) از برنامه‌ای تازه برای افزایش «تأمین مالی غیرتورمی» خبر داد. بر پایه این برنامه، بانک مرکزی می‌خواهد منابع بیش‌تری به بخش تولید برساند. شرط اصلی این است که این منابع به رشد پایه پولی و تورم دامن نزند.
اهمیت این خبر برای خانوارها در یک پرسش ساده خلاصه می‌شود: آیا می‌توان به تولید وام داد و هم‌زمان قدرت خرید ریال را حفظ کرد؟ تجربه سال‌های گذشته نشان می‌دهد هر بار منابع بانکی بدون پشتوانه کافی افزایش یافته، اثر آن دیر یا زود در قیمت کالا، دلار و طلا دیده شده است. بنابراین جزئیات اجرای این برنامه برای پس‌انداز و تصمیم‌های مالی مردم اهمیت مستقیم دارد.
تأمین مالی غیرتورمی یعنی چه؟
تأمین مالی غیرتورمی به روش‌هایی گفته می‌شود که پول موجود در اقتصاد را جابه‌جا می‌کند، نه این‌که پول تازه خلق کند. به بیان ساده، منابع از پس‌انداز مردم، بازار سرمایه یا ابزارهای بدهی به سمت تولید می‌رود. در مقابل، وقتی بانک‌ها برای وام‌دهی به استقراض از بانک مرکزی تکیه می‌کنند، پایه پولی بزرگ می‌شود. پایه پولی همان پول پرقدرتی است که بانک‌ها با تکیه بر آن چند برابرش وام می‌دهند و به همین دلیل اثر تورمی گسترده‌ای دارد.
ابزارهایی مانند اوراق تأمین مالی، برات الکترونیک و تأمین مالی زنجیره تأمین در همین دسته قرار می‌گیرند. در این روش‌ها، اعتبار به یک معامله یا زنجیره تولید مشخص گره می‌خورد. نتیجه این است که پول به مصرف واقعی تولید می‌رسد و احتمال انحراف آن به بازارهای سفته‌بازی مانند ارز، طلا و مسکن کم‌تر می‌شود.
کشمکش تولید و تورم
بانک مرکزی در این برنامه میان دو فشار قرار دارد. از یک سو، واحدهای تولیدی برای سرمایه در گردش و خرید مواد اولیه به نقدینگی نیاز دارند. از سوی دیگر، رشد نقدینگی یکی از عوامل اصلی تورم مزمن در اقتصاد ایران است. برای فعالان بازار، معیار سنجش موفقیت برنامه روشن است: رشد تسهیلات تولیدی باید بدون جهش در آمار پایه پولی رخ دهد.
تاکنون جزئیات کمّی برنامه، از جمله سقف منابع، سهم هر ابزار و زمان‌بندی اجرا، منتشر نشده است. انتظار می‌رود اثر واقعی این سیاست در گزارش‌های پولی ماه‌های آینده دیده شود. داده‌های نقدینگی، ترکیب ترازنامه بانک‌ها و نرخ سود بازار بین‌بانکی مهم‌ترین نشانه‌هایی است که می‌تواند جهت این برنامه را نشان دهد. نرخ سود بازار بین‌بانکی همان نرخی است که بانک‌ها با آن به یکدیگر وام کوتاه‌مدت می‌دهند.
این برنامه در ادامه تلاش چندساله سیاست‌گذار پولی برای مهار رشد ترازنامه بانک‌ها و هدایت اعتبار به سمت تولید اعلام شده است. پیش‌تر نیز ابزارهایی مانند کنترل مقداری رشد ترازنامه بانک‌ها و گسترش اوراق بدهی در دستور کار بانک مرکزی قرار گرفته بود. میزان کارایی این ابزارها در عمل همچنان یکی از موضوع‌های اصلی بحث میان کارشناسان پولی است.
نظرات کاربران