«تورم صفر» شهرداری تهران زیر ذره‌بین؛ هشدار درباره بازار سیاه ۱۲ کالا

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، امیرمحمد گلوانی، تحلیلگر اقتصادی، طرح «تورم صفر» شهرداری تهران را در شرایط کنونی اقتصاد غیرقابل اجرا می‌داند. او در گفت‌وگو با اقتصادنیوز هشدار داد که این سیاست می‌تواند برای ۱۲ قلم کالای اساسی بازار سیاه ایجاد کند. نقد اصلی او به یک پرسش برمی‌گردد: پول این حمایت‌ها از کجا می‌آید؟

این بحث مستقیماً به هزینه‌های خانوار مربوط است. کالاهای اساسی سهم بزرگی از هزینه ماهانه خانواده‌ها دارند. اگر قیمت رسمی این کالاها ثابت بماند اما کالا در فروشگاه‌ها کمیاب شود، مصرف‌کننده ناچار همان کالا را گران‌تر از بازار آزاد می‌خرد. در این حالت، تخفیف فقط روی کاغذ باقی می‌ماند.

چرا «تورم صفر» محل تردید است

تورم یعنی افزایش عمومی قیمت‌ها در کل اقتصاد، نه فقط در چند کالا. به باور گلوانی، در اقتصادی با تورم بالا، یک نهاد محلی نمی‌تواند رشد قیمت را با تصمیم اداری صفر کند. هزینه تولید، حمل و توزیع همچنان بالا می‌رود. فاصله میان قیمت تثبیت‌شده و هزینه واقعی را باید کسی بپردازد.

همین فاصله زمینه بازار سیاه را فراهم می‌کند. بازار سیاه یعنی خرید و فروش کالا بیرون از مسیر رسمی و با قیمتی بالاتر از نرخ مصوب. وقتی قیمت رسمی از ارزش بازار پایین‌تر باشد، فروشنده انگیزه کمتری برای عرضه در شبکه رسمی دارد. در نتیجه، بخشی از کالا به مسیرهای غیررسمی می‌رود.

کشمکش منابع حمایتی و نقدینگی

محور دوم هشدار این تحلیلگر، منبع تأمین هزینه‌هاست. او تأکید می‌کند که منابع سیاست‌های حمایتی نباید از محل خلق پول باشد. خلق پول یعنی افزایش پول در گردش بدون پشتوانه تولید، برای مثال از راه استقراض از بانک‌ها. حاصل این کار رشد نقدینگی است که یکی از ریشه‌های اصلی تورم در اقتصاد ایران به شمار می‌رود.

در اینجا یک تناقض آشکار دیده می‌شود. سیاست حمایتی قرار است فشار قیمت را از دوش خانوار بردارد. اما اگر هزینه آن با پول تازه تأمین شود، همان فشار از مسیر دیگری بازمی‌گردد و قدرت خرید کل جامعه را کاهش می‌دهد. داده‌های سال‌های گذشته نشان می‌دهد رشد نقدینگی معمولاً به بازارهای دارایی مانند ارز، طلا و مسکن نیز سرریز می‌کند.

طرح‌های تثبیت قیمت در ایران سابقه طولانی دارند. تجربه‌های پیشین نشان می‌دهد قیمت‌گذاری دستوری بدون افزایش عرضه، اغلب به صف، کمبود یا دو نرخی شدن کالا انجامیده است. از دید گلوانی، حمایت پایدار به منابع واقعی و قابل پیش‌بینی نیاز دارد. پرسش اصلی اکنون این است که شهرداری تهران منابع این طرح را از چه محلی تأمین می‌کند.