بانک مرکزی نرخ فعلی ارز را غیربنیادی خواند؛ آماده استفاده از ابزارهای قانونی

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، بانک مرکزی روز جمعه اعلام کرد نرخ فعلی ارز با متغیرهای بنیادی اقتصاد همخوانی ندارد. این نهاد گفت در صورت ضرورت از ابزارهای قانونی خود برای مدیریت نوسان‌ها استفاده می‌کند. هدفی که بانک مرکزی اعلام کرد، جلوگیری از شکل‌گیری روندهای غیربنیادی در بازار است.

اهمیت این بیانیه در پیام روشن آن است. بانک مرکزی قیمت کنونی بازار را بازتاب کامل وضعیت اقتصاد نمی‌داند. برای خانوارهایی که ارزش پس‌انداز خود را با دلار و طلا می‌سنجند، این موضع یک متغیر تازه به محاسبه‌ها اضافه می‌کند: احتمال حضور فعال‌تر سیاست‌گذار در بازار.

«بنیادی» و «غیربنیادی» یعنی چه؟

متغیرهای بنیادی عامل‌هایی هستند که ارزش پول ملی را در بلندمدت تعیین می‌کنند. تفاوت تورم داخلی با تورم جهانی، درآمد ارزی کشور، تراز تجاری و رشد نقدینگی از مهم‌ترین آن‌ها هستند. وقتی بانک مرکزی از ناهمخوانی نرخ با این متغیرها سخن می‌گوید، یعنی سهم انتظارات و هیجان را در قیمت فعلی بیش از حد عادی می‌داند.

روند غیربنیادی حرکتی در قیمت است که از خبر، شایعه یا رفتار جمعی خریداران و فروشندگان تغذیه می‌کند، نه از تغییر واقعی در اقتصاد. چنین روندهایی ممکن است مدتی ادامه یابند، اما معمولاً پایداری کمتری دارند. تجربه بازار ارز ایران نشان می‌دهد بخشی از جهش‌ها و اصلاح‌های کوتاه‌مدت از همین جنس بوده است.

ابزارهای در اختیار سیاست‌گذار

بانک مرکزی در بیانیه خود جزئیات این ابزارها را مشخص نکرد. در تجربه‌های پیشین، این ابزارها معمولاً عرضه ارز، تنظیم سیاست‌های اعتباری و مدیریت نقدینگی را در بر می‌گرفت. عرضه ارز یعنی فروش دلار یا ارزهای دیگر از محل ذخایر تا تعادل عرضه و تقاضا تغییر کند.

نکته کلیدی بیانیه، قید «در صورت ضرورت» است. این قید نشان می‌دهد بانک مرکزی در گام نخست بر اثر اعلامی پیام خود تکیه کرده است. اقتصاددانان این روش را «هدایت انتظارات» می‌نامند؛ یعنی سیاست‌گذار پیش از هر اقدام عملی، با پیام خود بر رفتار بازار اثر می‌گذارد.

کشمکش انتظارات و توان عملی

اثر چنین پیام‌هایی به اعتبار گوینده و توان عملی او بستگی دارد. اگر فعالان بازار باور کنند بانک مرکزی ذخایر و اراده کافی برای ورود دارد، فشار خرید هیجانی ممکن است کاهش یابد. در غیر این صورت، محتمل‌ترین سناریو اثری کوتاه‌مدت برای این بیانیه است.

برای فعالان کوتاه‌مدت بازار، مهم‌ترین داده‌های روزهای آینده رفتار نرخ در بازار آزاد و نشانه‌های عملی حضور بانک مرکزی است. برای عموم مردم نیز این بیانیه یک واقعیت را یادآوری می‌کند: فاصله قیمت بازار با ارزش بنیادی، دیر یا زود به میدان کشمکش سیاست‌گذار و بازار تبدیل می‌شود.