ده‌ها هزار نفر روز شنبه ۱۲ مهر در مادرید و ده‌ها شهر دیگر اسپانیا به خیابان آمدند تا علیه افزایش شدید اجاره‌بها، کمبود مسکن و ادامه اخراج مستأجران اعتراض کنند. این تظاهرات یک روز پس از آن برگزار شد که پارلمان اسپانیا دو فرمان اضطراری دولت برای مهار بحران مسکن را رد کرد؛ شکستی که اکنون همزمان با گسترش اعتراض‌ها، فشار سیاسی بر دولت پدرو سانچز را نیز افزایش داده است. پلیس شمار شرکت‌کنندگان در مادرید را حدود ۷۰ هزار نفر اعلام کرد، در حالی که برگزارکنندگان رقم بسیار بالاتری، تا ۵۰۰ هزار نفر، مطرح کرده‌اند.
اعتراض‌ها در حدود ۵۰ شهر برگزار شد. در بیشتر نقاط تظاهرات مسالمت‌آمیز بود، اما در والنسیا میان معترضان و پلیس درگیری رخ داد و نیروهای امنیتی برای پراکنده کردن جمعیت از گلوله پلاستیکی و گاز اشک‌آور استفاده کردند. در مادرید نیز گروهی از راست‌گرایان افراطی، که شماری از آنها سلام نازی می‌دادند، تلاش کردند خود را به محل تجمع معترضان برسانند؛ پلیس مانع شد و دست‌کم سه نفر را بازداشت کرد.
خشم عمومی پس از اخراج ماریا دل کارمن آباسکال، زن ۸۷ ساله مادریدی، به نقطه انفجار رسید. او بیش از ۷۰ سال در خانه‌ای در محله رتیرو زندگی کرده بود، اما پس از خرید ساختمان از سوی یک صندوق سرمایه‌گذاری، اجاره‌اش از حدود ۵۰۰ یورو به ۱۶۵۰ یورو افزایش یافت؛ رقمی که با مستمری‌اش توان پرداخت آن را نداشت. تصاویر اخراج او به سرعت در سراسر اسپانیا پخش شد و به نمادی از بحران مسکن بدل شد.
یکی از معترضان ۲۶ ساله در مادرید به رویترز گفت قبلاً همراه دوستانش یک آپارتمان دوخوابه را ماهانه ۹۰۰ یورو اجاره می‌کرد، اما اکنون یک آپارتمان یک‌خوابه در پایتخت اغلب حدود هزار یورو قیمت دارد؛ تقریباً معادل نیمی از متوسط حقوق ماهانه. معترض دیگری گفت: «ما چیزی جز یک حق اساسی نمی‌خواهیم: مسکن مناسب، ثبات و شرایطی که بتوانیم بر اساس آن برای زندگی خود برنامه بسازیم.»
دامنه بحران بسیار فراتر از یک پرونده اخراج است. متوسط اجاره هر متر مربع مسکن در اسپانیا طی دهه گذشته تقریباً دو برابر شده و در ماه اوت به حدود ۱۵.۱۰ یورو رسیده است. بانک اسپانیا کمبود مسکن کشور را حدود ۷۰۰ هزار واحد برآورد کرده است؛ شکافی که حاصل فاصله میان رشد تقاضا و ساخت‌وساز جدید است.
دولت ائتلافی چپ‌گرای سانچز روز جمعه دو فرمان را برای پاسخ به این بحران به پارلمان برد. این بسته شامل ادامه ممنوعیت اخراج مستأجران آسیب‌پذیر تا سال ۲۰۳۰، محدودیت بیشتر بر اجاره‌های موقت و اتاقی، تمدید برخی قراردادهای اجاره و تدابیر دیگری برای مهار افزایش اجاره‌بها بود. اما حزب محافظه‌کار مردم، حزب راست افراطی وُکس و حزب جدایی‌طلب کاتالان «خونتس» هر دو طرح را رد کردند. یکی از فرمان‌ها با ۱۷۸ رأی مخالف در برابر ۱۷۲ رأی موافق شکست خورد.
مخالفان دولت می‌گویند افزایش مقررات اجاره مشکل اصلی یعنی کمبود عرضه را حل نمی‌کند. حزب مردم استدلال کرده است که «مسکن با فرمان ارزان نمی‌شود، با ساخت خانه بیشتر ارزان می‌شود». خونتس نیز گفته مقررات پیشنهادی ممکن است مالکان را از عرضه خانه برای اجاره منصرف کند و در نهایت کمبود مسکن را تشدید کند. در مقابل، اتحادیه‌های مستأجران معتقدند بدون مهار بازار و محدود کردن قدرت صندوق‌های سرمایه‌گذاری و مالکان بزرگ، ساخت‌وساز بیشتر به تنهایی اجاره‌ها را قابل پرداخت نخواهد کرد.
صبح یکشنبه ۱۳ مهر، اعتراض‌ها و اردوگاه اعتراضی در میدان «پوئرتا دل سول» مادرید ادامه داشت. ال‌پائیس گزارش داده است تجمع‌ها در مادرید و شهرهایی از جمله بیلبائو، مورسیا و کوئنکا ادامه دارد و اتحادیه مستأجران در حال بررسی بردن جنبش به مرحله بعد، از جمله اعتصاب عمومی، است.
والریا راکو، سخنگوی اتحادیه مستأجران، گفته است فضای تازه‌ای در خیابان‌ها شکل گرفته که سال‌ها نمونه آن دیده نشده بود. او گفته «هشت روز قدرت مردم» بیش از «هشت سال دولت مترقی» نتیجه داشته و اکنون باید سیاست دوباره به خیابان بازگردد.
اردوگاه اعتراضی در «سول» نیز از یک تجمع موقت به ساختاری سازمان‌یافته‌تر تبدیل شده است؛ چادرها، محل‌های کمک و مراقبت و نشست‌های عمومی در میدان ایجاد شده و بحران مسکن را از یک بحث آماری به مسئله‌ای روزمره و ملموس برای بخش بزرگی از جامعه تبدیل کرده است.
شکست دولت در پارلمان و ادامه اعتراض‌ها، بحث انتخابات زودهنگام را هم جدی‌تر کرده است. رسانه‌های اسپانیایی گزارش داده‌اند که سانچز در حال بررسی برگزاری انتخابات پیش از موعد در ماه نوامبر است، هرچند دفتر نخست‌وزیری هنوز تصمیمی رسمی اعلام نکرده است.
روز یکشنبه پنج وزیر وابسته به ائتلاف «سومار» و نمایندگان این جریان جلسه‌ای برگزار می‌کنند تا هم درباره بحران مسکن و هم درباره احتمال انتخابات زودهنگام گفت‌وگو کنند. رد شدن دو فرمان دولت، شکاف میان متحدان پارلمانی سانچز را آشکارتر کرده و دولت اقلیت او را در موقعیتی دشوار قرار داده است.
در عین حال، معترضان می‌گویند اعتراضشان وابسته به سرنوشت یک دولت یا انتخابات مشخص نیست. شعار اصلی در تظاهرات مادرید این بود: «سود شما، فلاکت ما» ؛ و برگزارکنندگان تأکید کرده‌اند جنبش مسکن «هرکس حکومت کند» ادامه خواهد یافت.
بحران مسکن اکنون به یکی از اصلی‌ترین مسائل اجتماعی و سیاسی اسپانیا بدل شده است؛ بحرانی که از اجاره‌های سرسام‌آور و اخراج مستأجران آغاز شده، اما اکنون می‌تواند بر آینده دولت سانچز و حتی زمان انتخابات بعدی کشور نیز اثر بگذارد.
نظرات کاربران