گسترش پلتفرم‌های اینترنتی در بازار کار ایران، فقط یک تغییر فناورانه نیست؛ بلکه نشانه‌ای از تغییر ساختار اشتغال و شیوه تأمین درآمد خانوارهاست.
حسین کریمی امروز میلیون‌ها نفر بخشی از درآمد خود را از طریق پلتفرم‌های آنلاین به دست می‌آورند و در میان آنها، رانندگان تاکسی‌های اینترنتی سهم قابل‌توجهی دارند. وقتی گفته می‌شود حدود نیمی از رانندگان اسنپ، این فعالیت را به‌عنوان شغل اول خود انتخاب کرده‌اند، باید این موضوع را فراتر از یک آمار ساده دید؛ این عدد تصویری از تغییر چهره بازار کار ایران ارائه می‌دهد.بر اساس آمارهای مطرح‌شده، حدود ۲۵ میلیون نفر در کشور شاغل هستند و نزدیک به ۶.۵ میلیون نفر از آنها در مشاغل غیررسمی فعالیت می‌کنند. این حجم از اشتغال غیررسمی یعنی میلیون‌ها نفر بدون برخورداری کامل از مزایای بیمه‌ای، بازنشستگی و حمایت‌های اجتماعی وارد بازار کار شده‌اند. در چنین شرایطی، رشد مشاغل پلتفرمی می‌تواند هم یک فرصت و هم یک هشدار باشد؛ فرصت از آن جهت که فناوری امکان ایجاد درآمد و اشتغال را با سرعت بیشتری فراهم کرده و هشدار از آن جهت که اگر این شکل جدید اشتغال در چارچوب حمایت‌های اجتماعی قرار نگیرد، در آینده با نسلی از شاغلان مواجه خواهیم شد که سال‌ها کار کرده‌اند اما پشتوانه بیمه‌ای مناسبی ندارند.اسنپ به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین پلتفرم‌های حمل‌ونقل کشور، نمونه روشنی از این تحول است. بر اساس داده‌های منتشرشده از سوی این شرکت، حدود ۳.۹ تا ۴ میلیون راننده فعال در این پلتفرم حضور دارند. حتی اگر همه این افراد به شکل تمام‌وقت فعالیت نکنند، باز هم ابعاد این بازار نشان می‌دهد که نمی‌توان مشاغل پلتفرمی را یک پدیده حاشیه‌ای یا موقت دانست.در سال‌های گذشته، تصور غالب این بود که رانندگی در پلتفرم‌ها بیشتر یک فعالیت جانبی برای تأمین درآمد اضافی است. اما اگر اکنون بخش بزرگی از رانندگان این فعالیت را به‌عنوان شغل اصلی خود انتخاب کرده باشند، نگاه سیاست‌گذار نیز باید تغییر کند. شغل اصلی یعنی درآمد اصلی، زمان اصلی و در بسیاری موارد آینده اقتصادی فرد به همین فعالیت وابسته است. بنابراین مسئله بیمه دیگر یک موضوع فرعی نیست؛ بلکه بخشی از امنیت اقتصادی این گروه از شاغلان محسوب می‌شود.ساماندهی بیمه مشاغل اینترنتی می‌تواند نقطه شروع مهمی برای حل این مسئله باشد، اما این ساماندهی نباید صرفاً به ایجاد یک فرآیند اداری جدید محدود شود. مدل بیمه باید با ماهیت کار پلتفرمی متناسب باشد؛ یعنی انعطاف‌پذیر، قابل پرداخت و متناسب با میزان فعالیت فرد طراحی شود. راننده‌ای که درآمدش ماه‌به‌ماه تغییر می‌کند، نمی‌تواند الزاماً تحت همان الگوی بیمه‌ای یک کارمند رسمی قرار بگیرد.واقعیت این است که بازار کار ایران در حال تغییر است و سیاست‌گذاری نیز باید همگام با آن حرکت کند. نمی‌توان مشاغل پلتفرمی را نادیده گرفت و بعد انتظار داشت مشکل اشتغال غیررسمی حل شود. اگر قرار است میلیون‌ها نفر که امروز از طریق اینترنت کار می‌کنند، فردا از حمایت‌های اجتماعی برخوردار باشند، باید از همین امروز برای بیمه، بازنشستگی و حقوق اجتماعی آنها سازوکار مشخصی ایجاد کرد. آینده بازار کار، دیگر فقط در کارخانه‌ها و اداره‌ها ساخته نمی‌شود؛ بخشی از آن پشت فرمان خودروها و در دل پلتفرم‌ها شکل گرفته است.
https://eghtesadepooya.ir/?p=105373
نظرات کاربران