مدل‌های آماری برندگان احتمالی نوبل اقتصاد ۲۰۲۶ را پیش‌بینی می‌کنند

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، هفته جوایز نوبل ۲۰۲۶ از ۵ اکتبر (۱۳ مهر) آغاز شده است و تا ۱۲ اکتبر (۲۰ مهر) ادامه دارد. در این هفته برندگان رشته‌های پزشکی، فیزیک، شیمی، ادبیات، صلح و اقتصاد معرفی می‌شوند. نوبل اقتصاد طبق روال سال‌های گذشته آخرین جایزه‌ای است که اعلام می‌شود.

پیش از اعلام نتیجه، یک مدل آماری فهرستی از برندگان احتمالی را منتشر کرده است. این مدل‌ها برخلاف گمانه‌زنی‌های رایج، به داده تکیه می‌کنند. اهمیت این جایزه برای کسانی که اقتصاد را دنبال می‌کنند روشن است: موضوعی که برنده می‌شود اغلب نشان می‌دهد کدام ایده‌ها در سیاست‌گذاری اقتصادی جهان جدی‌تر گرفته می‌شوند.

پیش‌بینی بر پایه داده

مدل‌های پیش‌بینی نوبل معمولاً شاخص‌هایی مانند شمار ارجاع به مقاله‌های یک پژوهشگر را می‌سنجند. ارجاع یعنی اینکه پژوهشگران دیگر چند بار به یک اثر استناد کرده‌اند. هرچه این عدد بالاتر باشد، اثر آن پژوهش بر رشته بیش‌تر بوده است. جایزه‌های معتبر پیشین و حوزه‌هایی که سال‌ها بی‌جایزه مانده‌اند نیز در این محاسبه‌ها وزن دارند.

این روش محدودیت هم دارد. کمیته نوبل در انتخاب‌هایش سنجه‌های کیفی را هم در نظر می‌گیرد و فهرست نامزدها تا ۵۰ سال محرمانه می‌ماند. به همین دلیل پیش‌بینی‌های آماری را باید فقط برآوردی از احتمال‌ها دانست و نمی‌توان آن‌ها را نتیجه قطعی فرض کرد.

چرا نوبل اقتصاد برای بازار مهم است

نام رسمی این جایزه «جایزه بانک مرکزی سوئد در علوم اقتصادی به یاد آلفرد نوبل» است. بانک مرکزی سوئد آن را در سال ۱۹۶۸ پایه‌گذاری کرد. مبلغ جایزه در سال‌های اخیر ۱۱ میلیون کرون سوئد بوده است. این رقم تقریباً با ۱ میلیون دلار برابری می‌کند.

برخی جایزه‌های اخیر مستقیماً به پول و بانک مربوط بوده‌اند. نوبل ۲۰۲۲ به بن برنانکی، رئیس پیشین فدرال رزرو، و ۲ همکارش رسید. موضوع پژوهش آن‌ها نقش بانک‌ها در بحران‌های مالی بود. این پژوهش‌ها پشتوانه نظری بسیاری از تصمیم‌های بانک‌های مرکزی در دوره‌های بحران است. همین تصمیم‌ها بعدها بر قیمت دلار و طلا اثر گذاشتند.

نوبل ۲۰۲۴ به پژوهش درباره نقش نهادها در ثروت ملت‌ها رسید. نوبل ۲۰۲۵ هم به جوئل موکیر، فیلیپ آگیون و پیتر هاویت اهدا شد که درباره رشد اقتصادی مبتنی بر نوآوری پژوهش کرده بودند. داده‌های این روند نشان می‌دهد کمیته در سال‌های اخیر به پرسش‌های کلان رشد و ثبات توجه بیش‌تری داشته است. با اعلام جایزه در دوشنبه ۲۰ مهر روشن می‌شود که این روند ادامه پیدا می‌کند یا خیر.