به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، می‌گوید جهش نرخ ارز ریشه در کمبود دلار ندارد. به گفته او، عامل اصلی «القای انتظارات» است؛ یعنی شکل‌گیری این باور که دلار در آینده گران‌تر می‌شود. این موضع برای کسی که درباره نگه‌داشتن پس‌انداز ریالی تصمیم می‌گیرد مهم است. معنای آن این است که سیاست‌گذار ارزی مشکل بازار را بیشتر ذهنی و رفتاری می‌داند تا کمبود عرضه.
همتی در دفاع از عملکرد بانک مرکزی گفت این نهاد «سه دوره» قیمت دلار را کنترل کرده و در این زمینه تجربه دارد. او با جمله «من آدم ناشی نیستم» به انتقادها از سیاست‌های ارزی پاسخ داد. این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که نرخ ارز همچنان یکی از اصلی‌ترین معیارهای خانوارها برای سنجش ارزش دارایی‌شان است.
انتظارات چگونه قیمت را جابه‌جا می‌کند
منظور از «انتظارات» در اقتصاد، پیش‌بینی مردم و فعالان بازار از قیمت‌های آینده است. وقتی بخش بزرگی از جامعه منتظر گرانی دلار باشد، تقاضا برای خرید آن بالا می‌رود. در این حالت قیمت حتی بدون کاهش عرضه افزایش پیدا می‌کند. به بیان ساده، نگرانی از گرانی می‌تواند خودش به گرانی دامن بزند.
در این روایت، کشمکش اصلی بازار میان منابع ارزی بانک مرکزی و ذهنیت خریداران است. اگر عرضه کافی باشد اما خریداران به پایداری قیمت اعتماد نکنند، فشار خرید ادامه پیدا می‌کند. به همین دلیل بانک‌های مرکزی معمولاً در کنار عرضه ارز، با پیام‌رسانی و سیاست‌های اعلامی تلاش می‌کنند این چرخه را متوقف کنند.
آنچه هنوز روشن نیست
رئیس کل بانک مرکزی در این اظهارات به جزئیاتی مانند حجم ذخایر در دسترس، میزان عرضه روزانه یا برنامه مشخص مهار نرخ اشاره نکرد. همین داده‌ها برای سنجش ادعای «کمبود ارز نداریم» اهمیت دارد. بدون آن‌ها، بازار فقط به پیام کلامی سیاست‌گذار تکیه می‌کند.
فعالان حرفه‌ای معمولاً چنین اظهاراتی را در کنار چند شاخص می‌سنجند: فاصله نرخ بازار آزاد با نرخ مرکز مبادله، روند رشد نقدینگی و تورم ماهانه. فاصله این دو نرخ نشان می‌دهد بازار تا چه حد به نرخ رسمی اعتماد دارد. هرچه این فاصله بیشتر باشد، اثر پیام‌های کلامی بر قیمت معمولاً کمتر است.
همتی پیش‌تر نیز از سال ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۰ ریاست کل بانک مرکزی را بر عهده داشت؛ دوره‌ای که بازار ارز نوسان‌های بزرگی را تجربه کرد. اثر واقعی تأکید او بر مدیریت انتظارات را داده‌های بازار در روزهای آینده نشان خواهد داد.
نظرات کاربران