خودروهای برقی دود خروجی از اگزوز ندارند، اما لاستیک‌ها و ترمزهای آنها همچنان ذرات بسیار ریزی را وارد هوا می‌کنند.
گروهی از دانشجویان هلندی نمونه‌ای مفهومی ساخته‌اند که به این ذرات بار الکتریکی می‌دهد و سپس آنها را به سطحی متصل به زمین می‌چسباند؛ عملکردی شبیه بادکنکی که پرزها را به خود جذب می‌کند.
این خودرو Ventra نام دارد و تازه‌ترین نمونه ساخته‌شده توسط تی‌یو/ای‌کاموتیو، تیم دانشجویی دانشگاه فناوری آیندهوون، محسوب می‌شود. این پروژه به‌جای تمرکز بر آلایندگی اگزوز، ذراتی را هدف گرفته که هنگام حرکت خودرو از لاستیک‌ها و ترمزها جدا می‌شوند. تیم اسپنسر، مدیر این پروژه، گفت:
نبود آلایندگی از لوله اگزوز به این معنا نیست که خودرو هیچ آلایندگی دیگری ندارد.
او معتقد است این مشکل شاید در خودروهای برقی حتی جدی‌تر باشد، زیرا این خودروها معمولاً وزن بیشتری دارند و هنگام شتاب‌گیری فشار بیشتری به لاستیک‌ها وارد می‌کنند که می‌تواند میزان فرسایش آنها را افزایش دهد.
بخش قابل توجهی از شاسی Ventra از پنل‌های ترموپلاستیک تقویت‌شده با فیبر کربن ساخته شده که طبق اعلام تیم سازنده، نزدیک به ۱۰۰ کیلوگرم از وزن خودرو کم کرده‌اند.
ذراتی که می‌توانند وارد بدن شوند
بخشی از این گردوغبار آن‌قدر ریز است که می‌تواند به ریه‌ها برسد و بسته به اندازه و ترکیب شیمیایی، حتی وارد جریان خون شود. تیم سازنده این ذرات را با افزایش خطر بیماری‌های قلبی‌عروقی و تنفسی مرتبط می‌داند.
مقررات‌گذاران نیز توجه بیشتری به ناحیه چرخ‌ها نشان می‌دهند. مقررات اروپایی یورو ۷ از نوامبر ۲۰۲۶ برای نخستین بار الزامات مشخصی درباره انتشار ذرات ناشی از فرسایش ترمز و لاستیک تعیین خواهد کرد.
فناوری Ventra برای جمع‌آوری این ذرات، جریان هوای اطراف هر چرخ را هدف قرار می‌دهد؛ همان جایی که بخش زیادی از گردوغبار تولید می‌شود. سامانه ابتدا به ذرات بار الکتریکی می‌دهد و سپس آنها را به سمت سطحی متصل به زمین هدایت می‌کند. این سطح به زمین متصل است تا بار الکتریکی تخلیه شود و ذرات روی آن باقی بمانند.
سطح جمع‌آوری‌شده را می‌توان با جاروبرقی تمیز کرد یا شست‌وشو داد و مواد به‌دست‌آمده نیز قابلیت بازیافت دارند. دانشجویان حتی بخشی از این مواد را دوباره در کابین خودرو به کار برده‌اند و به این ترتیب، داخل خودرو به شکلی متفاوت یادآور گردوغبار ترمز شده است.
شبیه‌سازی‌ها نشان می‌دهند که در سرعت حدود ۸۰ تا ۱۳۰ کیلومتر بر ساعت، نزدیک به ۲۴ درصد ذرات می‌توانند وارد محفظه جمع‌آوری شوند. در سرعت‌های پایین‌تر این رقم به حدود ۴۲ درصد می‌رسد، اما دانشجویان مشخص نکرده‌اند منظورشان از سرعت پایین‌تر دقیقاً چه محدوده‌ای است؛ بنابراین عملکرد واقعی سامانه در شرایط ترافیکی همچنان روشن نیست.
حتی در بهترین حالت شبیه‌سازی‌شده نیز بیش از نیمی از ذرات از سامانه جمع‌آوری عبور می‌کنند. به همین دلیل، تیم سازنده هم‌زمان تلاش دارد مقدار تولید این ذرات را کاهش دهد.
بخش زیادی از شاسی با پنل‌های ترموپلاستیک تقویت‌شده با فیبر کربن ساخته شده که تقریباً ۱۰۰ کیلوگرم از وزن خودرو می‌کاهد. وزن کمتر به معنای فشار پایین‌تر روی لاستیک‌ها و در نتیجه فرسایش کمتر آنها خواهد بود.
کاهش فرسایش با شیوه رانندگی
Ventra علاوه بر جمع‌آوری ذرات، سامانه‌ای با نام Clean Drive دارد که نحوه رانندگی را زیر نظر می‌گیرد. این سیستم با نمایش پیام‌های راهنما روی صفحه، راننده را به شتاب‌گیری، ترمزگیری و عبور نرم‌تر از پیچ‌ها تشویق می‌کند.
دانشجویان می‌گویند این روش می‌تواند عمر لاستیک‌ها و ترمزها را افزایش دهد و در نتیجه میزان تولید ذرات ناشی از فرسایش را پایین بیاورد.
Ventra ادامه‌دهنده مسیر مجموعه‌ای از خودروهای دانشجویی غیرمتعارف است. نمونه‌های قبلی این تیم شامل خودروهایی بوده‌اند که هنگام حرکت قادر به جذب دی‌اکسیدکربن از هوا هستند، از زباله‌های بازیابی‌شده از اقیانوس ساخته شده‌اند یا برای استفاده مادام‌العمر طراحی شده‌اند.
نمونه سال گذشته با نام ARIA که مخفف Anyone Repairs It Anywhere است، یک خودروی برقی ماژولار محسوب می‌شود که مالکان آن می‌توانند تعمیراتش را شخصاً انجام دهند.
مانند نمونه‌های قبلی، Ventra فعلاً بیشتر یک طرح برای ایجاد بحث و جلب توجه است تا محصولی آماده عرضه به بازار. این خودرو به‌عنوان یک نمایش عملی ساخته شده تا صنعت خودرو را با پرسشی مهم روبه‌رو کند: آیا هنگام بررسی آلایندگی خودروها، نباید فراتر از اگزوز را نیز در نظر گرفت؟ اسپنسر گفت:
با Ventra می‌خواهیم نشان دهیم چه راهکارهایی امکان‌پذیر هستند و صنعت خودرو را تشویق کنیم هنگام بررسی آلایندگی، نگاه خود را فراتر از لوله اگزوز ببرند.
پاسخ نهایی به میزان کارایی این ایده، به مرحله بعدی پروژه وابسته خواهد بود؛ یعنی زمانی که فناوری از محیط شبیه‌سازی خارج شود و عملکرد آن در جاده‌های واقعی مورد آزمایش قرار گیرد.
نظرات کاربران