پرونده چک رمزدار بسته شد؛ چک تضمین‌شده جای آن را می‌گیرد

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، بانک مرکزی صدور چک‌های رمزدار را پایان داده و چک تضمین‌شده را به جای آن به کار گرفته است. مرحله دوم برنامه حذف این ابزار از دی‌ماه آغاز می‌شود. این تغییر به همه کسانی مربوط است که در خرید خودرو، مسکن یا معامله‌های بزرگ از چک بانکی استفاده می‌کنند.

مهم‌ترین تفاوت در امکان استعلام است. گیرنده چک رمزدار تا امروز راه سریعی برای اطمینان از اصالت آن نداشت. هر برگ چک تضمین‌شده یک شناسه صیادی دارد و پیش از تحویل گرفتن می‌توان آن را استعلام کرد. در نتیجه، احتمال دریافت چک جعلی در معامله‌های بزرگ کاهش می‌یابد.

چرا چک رمزدار کنار رفت

بانک مرکزی سه ضعف اصلی را دلیل این تصمیم اعلام کرده است. نخست، چک رمزدار امکان استعلام نداشت. دوم، نقد کردن آن به محدوده مکانی مشخصی محدود بود. سوم، این ابزار در برابر پولشویی و کلاهبرداری آسیب‌پذیر بود.

معنای این ضعف‌ها در عمل روشن است. فروشنده‌ای که در برابر ملک یا خودرو چک رمزدار می‌گرفت، تا رسیدن به باجه بانک از سالم بودن آن اطمینان نداشت. اگر بانک صادرکننده در شهر دیگری بود، روند نقد کردن چک طولانی‌تر هم می‌شد. همین فاصله زمانی برای جاعلان فرصت سوءاستفاده ایجاد می‌کرد.

چک تضمین‌شده چه تفاوتی دارد

چک تضمین‌شده را بانک صادر می‌کند و پرداخت مبلغ آن را تضمین می‌کند. هر برگ این چک به سامانه صیاد متصل است. صیاد سامانه یکپارچه‌ای است که بانک مرکزی برای ثبت و پیگیری چک‌ها راه‌اندازی کرده است.

شناسه صیادی کدی ۱۶ رقمی است که روی هر برگ چک درج شده است. گیرنده می‌تواند با این کد اصالت و وضعیت چک را از طریق درگاه‌های بانکی بررسی کند. محدودیت مکانی نقد کردن چک نیز در ابزار جدید برداشته شده است. به این ترتیب، چک صادرشده در یک شهر را می‌توان در شهری دیگر هم نقد کرد.

مرحله بعدی از دی‌ماه

با توقف صدور، برنامه حذف از دی‌ماه وارد مرحله دوم می‌شود. جزئیات کامل این مرحله هنوز اعلام نشده است. محتمل‌ترین سناریو، محدود شدن تدریجی گردش چک‌های رمزدار باقی‌مانده است. بنابراین دارندگان این چک‌ها باید اطلاعیه‌های رسمی بانک‌ها را تا پیش از دی‌ماه پیگیری کنند.

این تصمیم بخشی از روند گسترده‌تر انتقال نظام پرداخت کشور به ابزارهای قابل ردیابی است. پیش‌تر ثبت چک‌های عادی در سامانه صیاد الزامی شده بود. اکنون چک‌های بانکی هم به همین مسیر وارد شده‌اند. داده‌های این روند نشان می‌دهد که بانک مرکزی شفافیت و امکان پیگیری را در اولویت قرار داده است. از نگاه بازار، ابزار پرداخت مطمئن‌تر هزینه اعتماد در معامله‌های بزرگ را پایین می‌آورد.