چرا نفت ارزان نمی‌شود؛ هزینه حمل و بیمه جای کمبود عرضه را گرفته است

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، قیمت نفت در بازارهای جهانی تا جمعه ۹ اکتبر (۱۷ مهر) در سطح بالایی باقی مانده است. این وضعیت در حالی ادامه دارد که تولیدکنندگان برای بازگرداندن عرضه به سطح پیش از جنگ تلاش می‌کنند. تحلیلگران بازار می‌گویند حتی بازگشایی کامل تنگه هرمز هم احتمالاً قیمت‌ها را به‌سرعت پایین نمی‌آورد.

اهمیت این موضوع در یک نکته ساده است. تا پیش از این، بیش‌تر نگاه‌ها به حجم عرضه بود و فرض می‌شد با بازگشت نفت به بازار، قیمت هم پایین می‌آید. اکنون هزینه رساندن هر بشکه به مقصد به یکی از عوامل اصلی قیمت تبدیل شده است. پیامد آن برای مصرف‌کننده این است که انتظار ارزان‌شدن سریع سوخت، کالا و حمل‌ونقل، دست‌کم در کوتاه‌مدت، پشتوانه محکمی ندارد.

عرضه برمی‌گردد، هزینه نه

نفت پس از استخراج باید با نفتکش به پالایشگاه‌ها برسد. در شرایط عادی، هزینه این جابه‌جایی سهم کوچکی از قیمت هر بشکه است. اما پس از تنش‌های منطقه‌ای، کرایه نفتکش‌ها افزایش یافته و مسیرهای حمل طولانی‌تر شده است. به زبان ساده، حتی اگر خود نفت در دسترس باشد، رساندن آن به خریدار گران‌تر از قبل تمام می‌شود.

عامل دوم، بیمه است. شرکت‌های بیمه برای کشتی‌هایی که از مناطق پرتنش عبور می‌کنند، حق بیمه ویژه‌ای به نام «ریسک جنگ» دریافت می‌کنند. این هزینه اضافی بر اساس احتمال خسارت محاسبه می‌شود و با فروکش‌کردن ظاهری تنش، فوراً پایین نمی‌آید. بیمه‌گران معمولاً تا اطمینان از ثبات مسیر، نرخ‌ها را بالا نگه می‌دارند.

کشمکش خریدار و فروشنده

در این شرایط، خریداران نفت با دو هزینه هم‌زمان روبه‌رو هستند: قیمت خود محموله و هزینه رساندن آن. پالایشگاه‌ها این هزینه را به قیمت فرآورده‌هایی مانند بنزین و گازوئیل منتقل می‌کنند. در مقابل، فروشندگان دلیلی برای کاهش قیمت نمی‌بینند، چون تقاضا همچنان پابرجاست. نتیجه این کشمکش، قیمتی است که کندتر از انتظار بازار تعدیل می‌شود.

برای فعالان بازارهای مالی، این وضعیت یک پیام روشن دارد. قیمت نفت فقط به اخبار تولید و توافق‌ها واکنش نشان نمی‌دهد. شاخص‌هایی مانند نرخ کرایه نفتکش و حق بیمه دریایی نیز اکنون در محاسبه قیمت نقش دارند. محتمل‌ترین سناریو از نگاه تحلیلگران، کاهش تدریجی قیمت هم‌زمان با عادی‌شدن هزینه‌های لجستیک است، نه افت ناگهانی.

نفت گران‌تر معمولاً هزینه تولید و حمل کالا را در سراسر جهان بالا می‌برد و فشار تورمی ایجاد می‌کند. این فشار می‌تواند بر تصمیم بانک‌های مرکزی درباره نرخ بهره و در نتیجه بر بازار ارز و طلا اثر بگذارد. مسیر هزینه‌های حمل و بیمه در هفته‌های آینده، یکی از نشانه‌های مهم برای ارزیابی جهت بعدی بازار خواهد بود.