خطر کمبود گاز اتحادیه اروپا با نزدیک شدن زمستان

خبرگزاری آریا - گزارش‌های جدید هشدار می‌دهند کاهش ذخایر گاز اتحادیه اروپا، این بلوک را در برابر زمستانی سرد آسیب‌پذیر کرده است.

به گزارش خبرگزاری آریا ، به نقل از پولیتیکو، اتحادیه اروپا با خطر کمبود گاز در زمستان پیش‌رو مواجه است؛ وضعیتی که ممکن است این بلوک را ناچار کند منابع انرژی جایگزینی معادل برق مصرفی 12 میلیون خانوار را تأمین کند. در صورت تأمین نشدن منابع کافی از سایر کشورها، این کمبود می‌تواند به افزایش شدید قبوض انرژی و اعمال محدودیت‌های اجباری برای صرفه‌جویی در مصرف منجر شود.

بر اساس گزارش مؤسسه تحلیل اقتصادی و مالی انرژی (IEEFA)، یک اندیشکده آمریکایی، در پی ادامه جنگ ایران و اختلال در عرضه جهانی انرژی، اتحادیه اروپا ممکن است در زمستان امسال با کمبود حداکثر 14 میلیارد مترمکعب گاز طبیعی، رقمی معادل حدود 7 درصد تقاضای گاز این بلوک و میزان موردنیاز برای تأمین انرژی 10 تا 12 میلیون خانوار اروپایی مواجه شود.

گزارش سازمان شبکه انتقال گاز اروپا (ENTSO-G) نیز که روز پنجشنبه به مقام‌های انرژی کشور‌های عضو ارائه شد، خطرات مشابهی را مطرح کرده است.

ذخایر گاز اتحادیه اروپا به پایین‌ترین سطح ثبت‌شده برای این مقطع از سال از زمان آغاز ثبت آمار در سال 2011 رسیده و اندکی بیش از 70 درصد ظرفیت مخازن را تشکیل می‌دهد. قیمت‌های بالا باعث شده است فروش گاز در تابستان برای معامله‌گران جذاب‌تر از ذخیره‌سازی آن برای زمستان باشد.

با توجه به اینکه قیمت گاز به بالاترین سطح نزدیک به چهار سال اخیر رسیده و جنگ آمریکا و اسرائیل در خاورمیانه عرضه را محدود کرده است، اروپا در صورت تکرار زمستان سرد سال گذشته، گزینه‌های محدودی برای تأمین گاز خواهد داشت.

این وضعیت لزوماً به معنای تمام شدن گاز اروپا نیست، اما می‌تواند حدود 7 میلیارد مترمکعب از حجم گاز ذخیره‌شده قابل برداشت را کاهش دهد. در چنین شرایطی، کشور‌ها ناچار خواهند شد گاز موردنیاز خود را با قیمت‌های بالا از بازار‌های جهانی پرنوسان خریداری کنند یا در صورت نبود عرضه جدید، مصرف‌کنندگان را به کاهش مصرف وادار سازند.

آنا جالر-ماکارویچ، تحلیلگر ارشد انرژی اروپا در مؤسسه تحلیل اقتصادی و مالی انرژی هشدار داد ذخایر بی‌سابقه پایین، حاشیه اطمینان اروپا در برابر اختلالات عرضه جهانی را کاهش داده و این بلوک را در برابر جهش قیمت‌ها آسیب‌پذیر کرده است.

به گفته او، اگر کشور‌ها امسال ناچار شوند ذخایر خود را تا حد زیادی تخلیه کنند، سال آینده نیز برای پر کردن مجدد مخازن به گاز بیشتری نیاز خواهند داشت؛ مسئله‌ای که چرخه کمبود ذخایر و افزایش قیمت‌ها را تداوم می‌بخشد.

گزارش سازمان شبکه انتقال گاز اروپا درباره چشم‌انداز عرضه گاز برای زمستان 2027-2026 نیز هشدار می‌دهد در صورت محدود بودن واردات گاز طبیعی مایع، یا حتی در سناریوی واردات بهینه در شرایط زمستانی سرد، سطح ذخایر ممکن است تا 11 درصد کاهش یابد؛ سطحی که برای حفظ ذخایر راهبردی ضروری است و برداشت از آنها به‌سادگی امکان‌پذیر نیست.

بر اساس این گزارش، اگر کشور‌های اروپایی بخواهند سطح ذخایر خود را تا پایان زمستان به 30 درصد برسانند و در برابر موج‌های سرمای احتمالی بعدی آسیب‌پذیر نباشند، باید حجمی از گاز معادل 7 درصد تقاضای اتحادیه اروپا را از طریق کاهش مصرف یا محدود کردن عرضه به مصرف‌کنندگان مدیریت کنند.

یکی از عوامل تشدیدکننده این فشار، ممنوعیت قریب‌الوقوع قرارداد‌های بلندمدت تأمین گاز طبیعی مایع روسیه در اتحادیه اروپاست که قرار است از ژانویه اجرایی شود.

طبق گزارش مؤسسه تحلیل اقتصادی و مالی انرژی، این ممنوعیت واردات گاز اروپا را 7 میلیارد مترمکعب دیگر کاهش خواهد داد.

گزارش می‌گوید گاز روسیه در گذشته برای پاسخ‌گویی به نوسانات تقاضا در زمستان استفاده می‌شد، اما اکنون اروپا برای عبور از زمستان به ذخایر خود وابسته است.

از سوی دیگر، طی دو سال گذشته تقاضای گاز در زمستان افزایش یافته، در حالی که حجم واردات اتحادیه اروپا تقریباً ثابت مانده است. در نتیجه، وابستگی اروپا به ذخایر بیشتر شده است.

برداشت خالص گاز از ذخایر در ژانویه امسال به 22.6 میلیارد مترمکعب رسید؛ در حالی که این رقم در ژانویه 2025 برابر با 18.8 میلیارد مترمکعب و در ژانویه 2024 معادل 17.8 میلیارد مترمکعب بود.

یکی از راه‌های جبران کمبود، واردات گاز طبیعی مایع از طریق دریاست؛ سوختی که اتحادیه اروپا به‌طور فزاینده‌ای آن را از آمریکا تأمین می‌کند.

با این حال، بر اساس گزارش مؤسسه تحلیل اقتصادی و مالی انرژی، واردات حجم گاز ازدست‌رفته با قیمت‌های فعلی حدود 3 میلیارد یورو هزینه اضافی برای اروپایی‌ها خواهد داشت؛ رقمی که نسبت به هزینه تأمین همین حجم در سال گذشته 12 درصد افزایش نشان می‌دهد. همچنین، تولید گاز طبیعی مایع آمریکا نزدیک به حداکثر ظرفیت خود قرار دارد و افزایش صادرات به اروپا می‌تواند فشار بیشتری بر عرضه جهانی وارد کند.

لوران روسکاس، تحلیلگر ارشد بازار گاز در مؤسسه اس‌اند پی گلوبال انرژی معتقد است افزایش قیمت‌ها محتمل‌تر از تمام شدن ذخایر گاز است. در سناریوی بازار محدود سازمان شبکه انتقال گاز اروپا، فرض بر این است که به دلیل کسری جهانی، واردات گاز طبیعی مایع در دسترس اروپا 20 درصد کاهش یابد.

با این حال، روسکاس می‌گوید برداشت سریع از ذخایر در ابتدای زمستان باعث افزایش قیمت‌ها خواهد شد و همین مسئله محموله‌های گاز را از آسیا به سمت اروپا هدایت می‌کند.

او افزود: «تقاضای چندانی در اروپا باقی نمانده که بتوان آن را کاهش داد.»

به گفته وی، جنگ اوکراین پیش‌تر باعث از بین رفتن 20 درصد از تقاضای صنعتی گاز در اتحادیه اروپا شده است؛ تقاضایی که تاکنون احیا نشده است.