بورس در قله ۸ میلیونی؛ تکرار ۱۳۹۹ یا داستانی متفاوت؟

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، شاخص کل بورس تهران از مرز ۸ میلیون واحد گذشت. این رقم تازه، تصویر رشد پرشتاب و ریزش سنگین بازار در سال ۱۳۹۹ را دوباره پیش چشم سهامداران آورده است. پرسش اصلی بسیاری از خانوارها روشن است: آیا این صعود هم به همان نقطه تلخ ختم می‌شود؟

پاسخ ساده‌ای برای این پرسش وجود ندارد. شباهت ظاهری دو دوره به معنای تکرار خودکار تجربه گذشته نیست. اهمیت موضوع از آن‌جاست که بخش بزرگی از پس‌انداز خانوارها، مستقیم یا از راه صندوق‌ها، به بازار سهام گره خورده است. دو متغیر بیش از بقیه مسیر پیش رو را تعیین می‌کنند: تورم و ریسک سیاسی.

خاطره‌ای که هنوز تازه است

شاخص کل در مرداد ۱۳۹۹ به حدود ۲ میلیون واحد رسید و پس از آن در چند ماه نزدیک به نیمی از ارتفاع خود را از دست داد. آن دوره با ورود گسترده سرمایه‌گذاران تازه‌وارد و صف‌های طولانی خرید همراه بود. بسیاری از این افراد در قیمت‌های بالا وارد شدند و زیان سنگینی را تجربه کردند.

رقم امروز تقریباً ۴ برابر قله آن سال است. اما این عدد به‌تنهایی گویای همه واقعیت نیست. شاخص کل یک عدد اسمی است؛ یعنی رشد آن بدون کسر اثر تورم محاسبه می‌شود. وقتی قیمت همه کالاها و دارایی‌ها بالا می‌رود، بخشی از رشد شاخص فقط بازتاب کاهش ارزش پول ملی است، نه افزایش واقعی ارزش شرکت‌ها.

تورم؛ موتور رشد یا منبع ریسک

در اقتصادی با تورم بالا، سهام شرکت‌ها برای بسیاری از سرمایه‌گذاران نقش پناهگاه ارزش پول را بازی می‌کند. دارایی‌های فیزیکی شرکت‌ها، از کارخانه تا ذخایر معدنی، با تورم گران‌تر می‌شوند و قیمت سهم را بالا می‌کشند. به همین دلیل بخشی از تقاضای فعلی بازار از سر فرار از کاهش قدرت خرید ریال شکل گرفته است.

همین سازوکار می‌تواند در جهت معکوس هم عمل کند. اگر نرخ سود بانکی یا بازده اوراق بدهی افزایش یابد، پول از بورس به سمت این گزینه‌های کم‌ریسک‌تر جابه‌جا می‌شود. در این کشمکش میان خریدار و فروشنده، معیار حرفه‌ای‌ها بیش‌تر نسبت قیمت به سود شرکت‌ها و فاصله رشد شاخص با نرخ تورم است، نه خود عدد ۸ میلیون.

ریسک سیاسی؛ متغیری بیرون از تابلو

عامل دوم، ریسک سیاسی است؛ یعنی احتمال رخدادهای داخلی و خارجی که چشم‌انداز اقتصاد و درآمد شرکت‌ها را تغییر می‌دهد. خبرهای مربوط به روابط خارجی و تحریم‌ها می‌تواند در مدت کوتاهی جهت جریان نقدینگی را عوض کند. انتظار می‌رود حساسیت بازار به این خبرها در سطوح بالای شاخص بیش‌تر از گذشته باشد. چنین ترکیبی از تورم و ریسک سیاسی، سنجش واقعی ارزش سهام را برای هر سهامدار به آزمونی دشوار تبدیل کرده است.