قیمت گاز اروپا با وجود اختلال LNG آرام ماند؛ سهم ایران کجاست؟

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، بازار گاز اروپا در برابر اختلال صادرات LNG از خاورمیانه واکنشی محدودتر از انتظار نشان داد. LNG یا گاز طبیعی مایع، گازی است که با سرد کردن به مایع تبدیل و با کشتی جابه‌جا می‌شود. افزایش عرضه از مناطق دیگر و کاهش مصرف در اروپا، بخشی از کمبود را جبران کرد و جلوی جهش شدید قیمت را گرفت.

این رویداد از دو جهت اهمیت دارد. قیمت انرژی یکی از ورودی‌های اصلی تورم جهانی است و نوسان آن بر انتظارات نرخ بهره، ارزش دلار و در ادامه بر بازار طلا اثر می‌گذارد. از سوی دیگر، این معادله نشان می‌دهد بازار جهانی گاز حتی بدون سهم قابل‌توجه ایران هم مسیر تعادل خود را پیدا می‌کند.

چرا قیمت‌ها جهش نکرد

در بازار گاز، کشمکش اصلی میان کمبود عرضه و توان جایگزینی است. این بار تولیدکنندگان خارج از خاورمیانه محموله‌های بیش‌تری به سمت اروپا فرستادند. همزمان، مصرف‌کنندگان صنعتی و خانگی اروپا مصرف خود را کاهش دادند. نتیجه این دو عامل، کاهش فشار خرید و مهار نوسان قیمت بود.

این الگو برای اروپا تازه نیست. پس از بحران انرژی سال ۲۰۲۲، کشورهای اروپایی منابع تأمین خود را متنوع‌تر کردند و ظرفیت پایانه‌های دریافت گاز مایع را افزایش دادند. پایانه دریافت، تأسیساتی است که گاز مایع را دوباره به گاز تبدیل و وارد شبکه توزیع می‌کند. همین تنوع، حساسیت بازار به اختلال در یک منطقه را کاهش داده است.

ذخایر بزرگ، سهم کوچک

ایران پس از روسیه دومین دارنده ذخایر گاز طبیعی جهان است و حدود ۱۷ درصد ذخایر اثبات‌شده را در اختیار دارد. با این حال، ایران ظرفیت فعالی برای صادرات گاز مایع ندارد و صادرات گاز آن عمدتاً از راه خط لوله و به چند کشور همسایه محدود است. به بیان ساده، ایران در بخشی از بازار که بیش‌ترین انعطاف را دارد، یعنی بازار محموله‌های دریایی، حضور ندارد.

کارشناسان انرژی چند عامل را در این شکاف مؤثر می‌دانند: محدودیت دسترسی به فناوری مایع‌سازی، کمبود سرمایه خارجی، تحریم‌ها و رشد سریع مصرف داخلی. ناترازی گاز، یعنی فاصله میان تولید و مصرف، در زمستان‌های اخیر به محدودیت عرضه به صنایع و نیروگاه‌ها انجامیده است. وقتی بخش بزرگی از تولید در داخل مصرف شود، مازاد کمی برای صادرات باقی می‌ماند.

برای اقتصاد ایران، این شکاف به معنای درآمد ارزی کمتر از ظرفیت بالقوه منابع است. درآمد ارزی یکی از عوامل اثرگذار بر عرضه ارز در بازار داخلی به شمار می‌رود. در سطح جهانی، مسیر قیمت گاز اروپا در هفته‌های پیش رو به شدت سرما، سطح ذخایر زمستانی و مدت تداوم اختلال در عرضه بستگی خواهد داشت.