در روزهای اخیر، خبر توافق آمریکا و روسیه برای عرضه مرحله‌ای گازوئیل به بازار آمریکا و بازارهای جهانی منتشر شده است؛ توافقی که هم‌زمان با افزایش قیمت سوخت، توجه‌ها را به تاثیر آن بر بازار انرژی جلب کرده است. در‌همین حال، چین نیز با صدور مجوز صادرات ۳.۷ میلیون تن فرآورده نفتی در ماه اکتبر، در مسیر افزایش عرضه سوخت به بازارهای جهانی قرار گرفته است. مرتضی بهروزی‌فر، کارشناس حوزه انرژی، در گفت‌وگو با «نفت ما» معتقد است: توافق ترامپ با روسیه بیش از آنکه تاثیر واقعی بر قیمت‌ها داشته باشد، با هدف ایجاد آرامش روانی در بازار و بهبود موقعیت جمهوری‌خواهان در آستانه انتخابات مطرح شده است. وی همچنین با اشاره به روابط گسترده تجاری چین و آمریکا تاکید می‌کند که پکن در تصمیم‌گیری‌های اقتصادی خود به دنبال تامین منافع ملی است و افزایش صادرات فرآورده‌های نفتی نیز در‌همین چارچوب قابل ارزیابی است.
به گزارش « نفت ما »، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در روزهای اخیر از توافق با روسیه برای عرضه گازوئیل به بازار آمریکا و بازارهای جهانی خبر داده است. این توافق در حالی اعلام شده که قیمت سوخت در آمریکا افزایش یافته و واشنگتن همچنان به‌دلیل جنگ اوکراین، تحریم‌هایی علیه روسیه اعمال کرده است.
ترامپ گفته است روسیه در مرحله نخست بیش از ۳۰۰ هزار تن گازوئیل عرضه خواهد کرد و قرار است ۵۰۰ هزار تن دیگر در ماه نوامبر و یک میلیون تن نیز پس از آن تحویل داده شود. او همچنین از عرضه سه میلیون تن دیگر در آینده نزدیک خبر داده است. بااین‌حال، هنوز جزئیات اجرای توافق و مقصد نهایی همه محموله‌ها مشخص نیست.
قیمت گازوئیل در آمریکا طی هفته‌های گذشته افزایش یافته است. بر اساس داده‌های انجمن اتومبیل آمریکا (AAA)، میانگین قیمت هر گالن گازوئیل در ۲۲ سپتامبر به حدود ۶٫۵۳ دلار رسیده بود. دولت ترامپ امیدوار است با افزایش عرضه گازوئیل، قیمت این سوخت را کاهش دهد.
این توافق از آن جهت مورد توجه قرار گرفته که آمریکا طی سال‌های گذشته تلاش کرده با تحریم بخش انرژی روسیه، درآمدهای مسکو را محدود کند و فشار اقتصادی بر این کشور را در واکنش به جنگ اوکراین افزایش دهد. حالا دولت آمریکا برای پایین آوردن قیمت سوخت، از توافقی خبر داده که پای روسیه را دوباره به بازار گازوئیل باز می‌کند.
چین هم به مهار بحران سوخت پیوست در کنار توافق آمریکا و روسیه برای عرضه گازوئیل، چین نیز با صدور مجوز صادرات میلیون‌ها تن فرآورده نفتی در ماه اکتبر، به یکی دیگر از بازیگران موثر در تحولات بازار جهانی سوخت تبدیل شده است.
به گزارش رویترز، چین پس از توقف موقت صادرات سوخت در تعطیلات هفته طلایی، مجوز صادرات حدود ۳.۷ میلیون تن فرآورده نفتی شامل بنزین، گازوئیل و سوخت جت را برای ماه اکتبر صادر کرده است. این میزان با درنظرگرفتن ترکیب تقریبی فرآورده‌ها، معادل حدود ۹۴۰ هزار بشکه در روز برآورد می‌شود.
کارشناسان انرژی چه می‌گویند؟
کارشناسان انرژی معتقدند این توافق احتمالاً تاثیر زیادی بر قیمت‌ها نخواهد داشت. کلیتون سیگل، استراتژیست انرژی در مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی، می‌گوید که عرضه گازوئیل روسیه بعید است تغییر چشمگیری در قیمت‌ها ایجاد کند، اما می‌تواند برای مسکو سودمند باشد. به گفته او، روسیه با نزدیک شدن فصل سرما باید تولید و ذخایر فرآورده‌های نفتی خود را با نیازهای زمستان هماهنگ کند و این توافق می‌تواند به فروش ذخایر موجود این کشور کمک کند.
مایکل لینچ، از بنیاد تحقیقات سیاست انرژی، نیز با تشبیه این توافق به «جابه‌جایی صندلی‌های عرشه کشتی تایتانیک»، تاثیر آن بر بازار را محدود می‌داند. او توضیح می‌دهد که اگر آمریکا گازوئیل روسیه را خریداری کند، خریداران فعلی این محصول در کشورهای دیگر ناچار می‌شوند سوخت موردنیازشان را از عرضه‌کنندگان دیگری تهیه کنند. از همین رو، ممکن است حجم گازوئیل موجود در بازار جهانی تغییر چندانی نکند و فقط مقصد محموله‌ها عوض شود که احتمال کاهش پایدار قیمت‌ها را محدود می‌کند.
تقدم منافع مسکو بر روابط با تهران در‌همین راستا، مرتضی بهروزی‌فر، کارشناس حوزه انرژی، در گفت‌وگو با « نفت ما » درباره تاثیر توافق آمریکا و روسیه بر روابط مسکو با دیگر کشورها، از جمله ایران، اظهار کرد: «در دنیای سیاست و اقتصاد و در روابط میان کشورها، اینکه تصور کنیم کشوری حاضر است منافع خود را به‌دلیل روابط دوستانه یا شراکت با کشور دیگری فدا کند، اساساً بی‌معناست. کشورها در تصمیم‌گیری‌های سیاسی و اقتصادی پیش از هر چیز به دنبال تامین منافع خود هستند.»
وی در پاسخ به این پرسش که آیا توافق اخیر می‌تواند موجب نزدیکی بیشتر روسیه به آمریکا شود؟ گفت: «همه می‌دانیم که ایران هیچ‌گاه شریک استراتژیک روسیه نبوده است. در ۲۰ سال گذشته نیز بارها شاهد رفتارهایی بودیم که این موضوع را نشان می‌دهد؛ از مسائل مربوط به فروش سامانه اس-۳۰۰ گرفته تا جنگنده‌های سوخو-۳۵. بنابراین، اگر تصور کنیم ایران شریک استراتژیک روسیه است و مسکو در تصمیمات خود منافع ایران را در اولویت قرار می‌دهد، دچار توهم شده‌ایم.»
اثر دوهفته‌ای توافق بر روان بازار سوخت این کارشناس انرژی درباره اهداف ترامپ از اعلام توافق با روسیه توضیح داد: «ترامپ تلاش می‌کند نشان دهد که در حال حل مشکلات اقتصادی آمریکاست. او همچنین به دنبال آن است که در فرصت باقی‌مانده تا انتخابات، دست‌کم از نظر روانی بر بازار تاثیر بگذارد و زمینه کاهش نسبی قیمت سوخت را فراهم کند تا موقعیت حزب جمهوری‌خواه در انتخابات بهبود یابد.»
به گفته وی: «یکی از مشکلات کنونی آمریکا افزایش قیمت گازوئیل است که در بخش‌های مختلف اقتصاد این کشور، به‌ویژه کشاورزی و صنعت، کاربرد گسترده‌ای دارد و افزایش قیمت آن فشار قابل‌توجهی بر مصرف‌کنندگان و فعالیت‌های اقتصادی وارد کرده است.»
وی با اشاره به مشکلات روسیه در تامین فرآورده‌های نفتی موردنیاز خود گفت: «روسیه نیز در حال حاضر با مشکلات جدی در تامین بنزین و گازوئیل بازار داخلی مواجه است. حملات اوکراین به پالایشگاه‌های روسیه، ظرفیت پالایشی این کشور را تحت تاثیر قرار داده و حتی گفته می‌شود بخش قابل‌توجهی از پالایشگاه‌های روسیه از مدار تولید خارج شده‌اند. در چنین شرایطی، روسیه اساساً حجم چندان زیادی از فرآورده‌های نفتی برای صادرات در اختیار ندارد.»
بهروزی‌فر تاکید کرد: «به همین دلیل، توافق اعلام‌شده بیش از آنکه بتواند تغییر محسوسی در عرضه واقعی گازوئیل ایجاد کند، اقدامی با هدف تاثیرگذاری روانی بر بازار است. این اقدام ممکن است برای یک یا دو هفته بر انتظارات بازار اثر بگذارد، اما بعید است بتواند تغییر پایداری در قیمت‌ها ایجاد کند. هدف ترامپ نیز این است که در آستانه انتخابات، شرایط بازار تا حدودی آرام شود و حزب جمهوری‌خواه در موقعیت بهتری قرار بگیرد.»
وی افزود: «از سوی دیگر، روسیه نیز طبیعتاً از فراهم‌شدن امکان عرضه فرآورده‌های نفتی خود به بازارهای جهانی استقبال می‌کند؛ زیرا در صورت بهبود شرایط تولید و پالایش، می‌تواند از این فرصت برای صادرات استفاده کند. البته ممکن است در کوتاه‌مدت حجم محدودی از گازوئیل روسیه وارد بازار شود، اما با توجه به حجم بالای مصرف جهانی، این مقدار سهم بسیار ناچیزی از تقاضای روزانه بازار را تشکیل می‌دهد و نمی‌تواند تاثیر تعیین‌کننده‌ای بر قیمت‌ها داشته باشد.»
چین منافع اقتصادی خود را دنبال می‌کند این کارشناس انرژی در ادامه، درباره تصمیم چین برای افزایش صادرات فرآورده‌های نفتی و ارتباط آن با تحولات بازار جهانی سوخت گفت: «در مناسبات اقتصادی جهان، کشورها به دنبال منافع خود هستند و اصولاً دلیلی ندارد کشوری بخواهد وارد تقابل اقتصادی مستقیم با آمریکا شود، به‌ویژه زمانی‌که روابط تجاری گسترده‌ای با این کشور دارد.»
وی افزود: «چین روابط اقتصادی و تجاری بسیار گسترده‌ای با ایالات متحده دارد و حجم قابل‌توجهی از مبادلات مالی و تجاری میان دو کشور برقرار است. اگر این روابط دچار اختلال جدی شود، چین نیز متحمل خسارت خواهد شد و بخش مهمی از بازار صادراتی خود را از دست می‌دهد. بنابراین، پکن در تصمیم‌گیری‌های اقتصادی خود تلاش می‌کند منافعش را حفظ کند و دلیلی ندارد این منافع را قربانی تقابل با آمریکا کند.»
بهروزی‌فر درباره دلایل افزایش صادرات فرآورده‌های نفتی چین توضیح داد: «بخشی از مشکلاتی که پیش‌تر در تامین نفت خام وجود داشت، اکنون برطرف شده است. تنگه هرمز بسته نیست و مقادیر قابل‌توجهی نفت خام از این مسیر صادر می‌شود. در نتیجه، محدودیت‌هایی که یکی دو ماه پیش در تامین نفت وجود داشت، تا حدودی کاهش یافته و چین توانسته با افزایش واردات نفت خام، زمینه افزایش تولید و صادرات فرآورده‌های نفتی خود را فراهم کند. افزایش صادرات فرآورده‌های نفتی برای چین تصمیمی کاملاً اقتصادی و منطقی است؛ زیرا از یک‌سو می‌تواند از شرایط بازار جهانی و تقاضای موجود برای فرآورده‌های نفتی منفعت ببرد و از سوی دیگر، با تقویت حضور خود در بازارهای صادراتی، جایگاهش را در تجارت جهانی انرژی مستحکم‌تر کند.»
نظرات کاربران