به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، بر تدریجی بودن هر اصلاحی در قیمت بنزین تأکید کرد. او به فاصله هزینه تأمین و حمل بنزین با قیمت فروش آن در جایگاه‌ها اشاره کرد. به گفته او، مداخله ناگهانی در این حوزه می‌تواند کل جامعه را تحت تأثیر قرار دهد. این اظهارات نشان می‌دهد دولت مسیر پله‌ای را بر جهش یک‌باره ترجیح می‌دهد.
اهمیت این موضع در اثر زنجیره‌ای بنزین است. بنزین فقط هزینه باک خودروی شخصی نیست و در کرایه حمل‌ونقل، هزینه ارسال کالا و قیمت تمام‌شده بسیاری از اقلام سهم دارد. به همین دلیل، هر خبری درباره قیمت بنزین بر انتظارات تورمی اثر می‌گذارد؛ یعنی پیش‌بینی مردم از گرانی ماه‌های آینده. همین انتظارات در تصمیم خانوارها برای نگهداری ریال یا تبدیل آن به دارایی‌های دیگر نقش دارد.
شکاف هزینه و قیمت
محور سخنان رئیس‌جمهور، فاصله میان هزینه تمام‌شده و قیمت فروش است. هزینه تمام‌شده شامل تولید یا واردات، انتقال و توزیع سوخت تا جایگاه است. وقتی قیمت فروش از این هزینه پایین‌تر باشد، دولت مابه‌التفاوت را از منابع عمومی می‌پردازد. اقتصاددانان این شکاف را «یارانه پنهان» می‌نامند؛ یارانه‌ای که به حساب کسی واریز نمی‌شود، اما بار آن بر دوش بودجه عمومی است.
این شکاف دو پیامد اصلی دارد. نخست، فشار بر بودجه دولت و احتمال کسری بودجه؛ کسری‌ای که اگر با استقراض جبران شود، به رشد نقدینگی و تورم دامن می‌زند. دوم، قیمت پایین مصرف را بالا نگه می‌دارد و انگیزه قاچاق سوخت به کشورهای همسایه را تقویت می‌کند.
چرا تدریجی؟
رئیس‌جمهور در برابر این فشار، از ریسک شوک ناگهانی سخن گفت. تجربه سال‌های گذشته نشان می‌دهد افزایش یک‌باره قیمت سوخت در مدت کوتاهی به قیمت سایر کالاها و خدمات سرایت می‌کند. اقتصاددانان این پدیده را «اثر سرریز تورمی» می‌نامند؛ یعنی گرانی یک کالای پایه، قیمت کالاهای دیگر را هم بالا می‌برد.
رویکرد تدریجی، شوک را در چند مرحله پخش می‌کند و به خانوارها و کسب‌وکارها فرصت تطبیق می‌دهد. با این حال، اصلاح پله‌ای اثر تورمی را حذف نمی‌کند و آن را در زمانی طولانی‌تر توزیع می‌کند. پرسش اصلی، جزئیات این مسیر است: زمان‌بندی، اندازه هر مرحله و سازوکار جبرانی برای دهک‌های کم‌درآمد.
پیامد برای بازارها
برای بازارهای دارایی، از جمله طلا، سکه و ارز، متغیر کلیدی در این خبر انتظارات تورمی است. سیاست‌گذاران معمولاً تغییر تدریجی را برای کاهش تکانه روانی بازار انتخاب می‌کنند. دولت هنوز جزئیات اجرایی، از جمله زمان آغاز و میزان تغییر قیمت، را اعلام نکرده است. تا آن زمان، داده‌های رسمی درباره زمان‌بندی و سهمیه‌ها مهم‌ترین نشانه برای سنجش اثر این سیاست بر هزینه زندگی است.
نظرات کاربران