به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، بانک مرکزی به تراستی‌ها هشدار داده و سازوکار تازه‌ای برای کنترل عملکرد آن‌ها آغاز کرده است. تراستی‌ها شرکت‌ها یا افرادی در خارج از کشور هستند که ارز حاصل از صادرات را دریافت می‌کنند و هزینه واردات را از همان محل می‌پردازند. این تصمیم مستقیماً به یکی از حساس‌ترین حلقه‌های زنجیره ارزی کشور مربوط است.
اهمیت این خبر برای خانوارها در یک نکته خلاصه می‌شود: هر دلاری که دیرتر به چرخه رسمی برگردد، عرضه ارز را کم می‌کند. کمبود عرضه در بازار رسمی معمولاً تقاضا را به سمت بازار آزاد می‌برد و فشار را به نرخ دلار منتقل می‌کند. بنابراین نحوه کار تراستی‌ها، دور از چشم مردم، بر قیمت کالاهای وارداتی و ارزش ریال اثر دارد.
تراستی‌ها چه می‌کنند و چرا زیر ذره‌بین رفتند
در شرایط محدودیت‌های بانکی بین‌المللی، بخش مهمی از تجارت خارجی ایران از مسیر این واسطه‌ها انجام می‌شود. صادرکننده کالا را می‌فروشد و پول آن به حساب تراستی واریز می‌شود. سپس این ارز باید در اختیار واردکننده قرار گیرد یا از طریق سامانه‌های رسمی، از جمله مرکز مبادله ارز و طلای ایران، به چرخه بازگردد.
مشکل از جایی آغاز می‌شود که این مسیر شفاف نباشد. نگه‌داشتن ارز برای مدت طولانی، تأخیر در تحویل یا تخصیص آن به مصارفی غیر از تعهد اولیه، از نگرانی‌های همیشگی سیاست‌گذار ارزی بوده است. داده‌های منتشرشده از جزئیات سازوکار تازه هنوز کامل نیست. با این حال، جهت کلی آن افزایش رصد و پاسخ‌گویی این واسطه‌ها است.
پیامد برای بازار ارز
محتمل‌ترین اثر کوتاه‌مدت این سیاست، کندتر شدن برخی پرداخت‌های وارداتی در دوره سازگاری با قواعد جدید است. واسطه‌هایی که نتوانند شرایط تازه را تأمین کنند، احتمالاً از چرخه کنار می‌روند. در این فاصله، بخشی از واردکنندگان برای جابه‌جایی پول با زمان و هزینه بیش‌تری روبه‌رو می‌شوند.
در افق میان‌مدت، کشمکش اصلی میان دو نیرو است: بانک مرکزی که می‌خواهد ارز صادرات سریع‌تر و کامل‌تر به بازار رسمی برسد، و شبکه‌ای از واسطه‌ها که از نبود شفافیت سود می‌برده‌اند. اگر نظارت تازه به بازگشت منظم‌تر ارز منجر شود، انتظار می‌رود عرضه در بازار رسمی پایدارتر شود. میزان موفقیت این طرح به جزئیات اجرا و پیگیری مستمر آن بستگی دارد.
سخت‌گیری بر تراستی‌ها موضوع تازه‌ای نیست و در سال‌های گذشته چند بار با شکل‌های گوناگون مطرح شده است. تفاوت این دور، تأکید بانک مرکزی بر کنترل عملکرد و نه صرفاً ثبت نام این واسطه‌ها است. بازار در هفته‌های آینده اثر این تصمیم را در سرعت عرضه ارز و رفتار نرخ‌ها نشان خواهد داد.
نظرات کاربران