چشم‌انداز تقاضای جهانی نفت طی کمتر از یک سال دست‌خوش تحولی کم‌سابقه شد. آژانس بین‌المللی انرژی و اوپک که روزگاری از رونق مصرف می‌گفتند، هرکدام به آینده بازار نگاه متفاوتی دارند. آژانس بین‌المللی انرژی بر تداوم رکود پافشاری می‌کند، اما اوپک چشم به احیای سریع بازار و پر شدن دوباره ذخایر نفتی دوخته است. این اختلاف نزدیک به چهار میلیون بشکه‌ای، تصویر مسیری است که هنوز هیچ‌کدام از دو مرجع بزرگ انرژی نمی‌توانند با قطعیت پایان آن را پیش‌بینی کنند.
به گزارش « نفت ما »، بازار جهانی نفت در کمتر از یک سال با تغییر جدی در چشم‌انداز تقاضا روبه‌رو شده است. در ابتدای سال ۲۰۲۶، هنوز انتظار می‌رفت مصرف نفت جهان افزایش پیدا کند. آژانس بین‌المللی انرژی در ژانویه رشد ۹۳۰ هزار بشکه‌ای تقاضا را برای امسال پیش‌بینی می‌کرد و اوپک نیز در آن زمان انتظار رشد حدود ۱.۴ میلیون بشکه‌ای را داشت. با افزایش قیمت انرژی، کمبود فرآورده‌های نفتی، اختلال در جریان تجارت و فشارهای اقتصادی، هر دو نهاد برآوردهای خود را نسبت به ابتدای سال پایین آوردند، هرچند شدت این تجدیدنظر در IEA بسیار بیشتر بوده است.
آژانس بین‌المللی انرژی در تازه‌ترین گزارش خود که ۱۴ اکتبر منتشر شد، پیش‌بینی می‌کند تقاضای جهانی نفت در سال ۲۰۲۶ به طور متوسط ۲.۶ میلیون بشکه در روز نسبت به سال گذشته کاهش پیدا کند و به ۱۰۲.۴ میلیون بشکه در روز برسد.
IEA بخش مهمی از این کاهش را نتیجه محدود شدن عرضه فرآورده‌های نفتی، افزایش شدید قیمت سوخت و ضعیف‌تر شدن شرایط اقتصادی در برخی کشورها می‌داند. براساس گزارش این آژانس، تقاضای جهانی نفت در سه‌ماهه دوم سال حدود ۵ میلیون بشکه در روز و در سه‌ماهه سوم حدود ۳.۷ میلیون بشکه در روز نسبت به مدت مشابه سال قبل کاهش یافته است. مطابق انتظار آژانس بین‌الملی انرژی این روند در سه‌ماهه پایانی سال هم ادامه داشته باشد و مصرف حدود ۲.۵ میلیون بشکه در روز کمتر از مدت مشابه سال گذشته باشد. افزایش هزینه انرژی از یک طرف هزینه حمل‌ونقل و تولید را بالا برده و از طرف دیگر فشار بیشتری بر درآمد خانوارها و فعالیت‌های اقتصادی وارد کرده است.
شوک سپتامبر طبق برآورد آژانس بین‌المللی، حدود یک‌چهارم کاهش تقاضای نفت در سال ۲۰۲۶ به دیزل مربوط می‌شود. اگر افت ۲.۶ میلیون بشکه‌ای کل تقاضا را مبنا قرار دهیم، سهم دیزل به حدود ۶۵۰ هزار بشکه در روز می‌رسد. کمبود عرضه این سوخت و افزایش شدید قیمت آن، به ویژه بخش حمل‌ونقل و صنعت را تحت فشار قرار داده است. قیمت عمده‌فروشی دیزل در ماه سپتامبر در برخی بازارها از ۲۰۰ دلار در هر بشکه عبور کرد و صادرات دیزل خاورمیانه و روسیه نیز در‌همان ماه نسبت به سال قبل حدود ۱.۳ میلیون بشکه در روز کاهش یافت.
با وجود این افت شدید، IEA برای سال ۲۰۲۷ انتظار بهبود تقاضا را دارد. این آژانس پیش‌بینی کرده مصرف جهانی نفت در سال آینده حدود دو میلیون بشکه در روز افزایش پیدا کند. اما این رشد برای جبران تمام افت سال ۲۰۲۶ کافی نیست و مصرف جهانی نفت در سال آینده همچنان حدود ۶۲۰ هزار بشکه در روز، معادل ۰.۶ درصد، پایین‌تر از سطح سال ۲۰۲۵ باقی می‌ماند.
بازی با کارت انبارها اما نگاه اوپک متفاوت است و در گزارش‌های گذشته خود پیش‌بینی خود را به شدت کاهش داده است. اوپک که در ابتدای سال رشد حدود ۱.۴ میلیون بشکه‌ای تقاضا را برای ۲۰۲۶ پیش‌بینی می‌کرد، اکنون انتظار دارد مصرف جهانی نفت امسال تنها ۱۸۰ هزار بشکه در روز افزایش پیدا کند. بنابراین اوپک هم پذیرفته است که وضعیت تقاضا بسیار ضعیف‌تر از چیزی است که در ابتدای سال تصور می‌شد، اما برخلاف IEA هنوز کاهش سالانه مصرف را پیش‌بینی نمی‌کند.
در واقع، اوپک انتظار دارد تقاضای نفت در سال آینده حدود ۲.۵۵ میلیون بشکه در روز افزایش پیدا کند و متوسط مصرف جهانی به ۱۰۸.۳ میلیون بشکه در روز برسد. یکی از دلایل این خوش‌بینی آن است که اوپک بخشی از ضعف تقاضا و مصرف به‌تعویق‌افتاده در سال ۲۰۲۶ را موقتی می‌داند و انتظار دارد بخشی از این تقاضا در سال آینده دوباره به بازار برگردد. عامل دیگر کاهش ذخایر نفتی است. دولت‌ها و شرکت‌ها در ماه‌های گذشته برای جبران کمبود عرضه از ذخایر خود استفاده کرده‌اند و اوپک انتظار دارد با بهتر شدن شرایط بازار، بخشی از این ذخایر دوباره پر شود. همین بازسازی ذخایر می‌تواند تقاضای بیشتری برای نفت ایجاد کند.
شکاف ۳.۳ میلیون بشکه‌ای براساس برآورد IEA، مصرف جهانی نفت در سال ۲۰۲۷ حدود ۱۰۴.۴ میلیون بشکه در روز خواهد بود، در حالی که اوپک رقم ۱۰۸.۳ میلیون بشکه در روز را پیش‌بینی می‌کند. فاصله این دو برآورد حدود ۳.۹ میلیون بشکه در روز است.
اختلاف IEA و اوپک فقط محدود به سرعت بازگشت تقاضا در سال ۲۰۲۷ نیست. این دو نهاد از همین حالا درباره عمق ضعف تقاضا در سال ۲۰۲۶ اختلاف قابل‌توجهی دارند. IEA متوسط تقاضای امسال را ۱۰۲.۴ میلیون بشکه در روز برآورد می‌کند، در حالی که ارقام اوپک سطحی در حدود ۱۰۵.۷ میلیون بشکه در روز را نشان می‌دهد. در کنار این اختلاف، اوپک برای سال ۲۰۲۷ نیز بازگشت سریع‌تر تقاضا و اثر بازسازی ذخایر را در نظر گرفته است.
دوراهی سرنوشت‌ساز انرژی در واقعیت و با در نظر گرفتن برآورد هر یک از این سازمان‌ها، نمی‌توان با قطعیت گفت که برآورد کدام یک به واقعیت نزدیک‌تر است. در صورتی که عرضه فرآورده‌های نفتی بهتر شود، قیمت سوخت پایین بیاید و فشار بر اقتصاد جهانی کمتر شود، زمینه برای بازگشت بیشتر تقاضا فراهم می‌شود و پیش‌بینی اوپک شانس بیشتری برای تحقق خواهد داشت. در مقابل هم اگر قیمت انرژی بالا بماند و فشارهای اقتصادی ادامه پیدا کند، بازگشت مصرف می‌تواند کندتر باشد و بازار به سناریوی محتاطانه‌تر IEA نزدیک شود.
هر دو نهاد به ابتدای سال نگاهی محتاطانه‌‌ای دارد اما درباره سرعت بازگشت تقاضا اختلاف نطر جدی دارند. آژانس بین‌المللی انرژی معتقد است آثار گرانی انرژی، کمبود فرآورده‌ها و فشارهای اقتصادی بخشی از مصرف را برای مدت طولانی‌تری از بازار خارج می‌کند اما اوپک انتظار دارد با عادی‌تر شدن شرایط، بخش بزرگی از این تقاضا دوباره برگردد و بازسازی ذخایر نیز مصرف نفت را بالا ببرد. حالا همه‌چیز به این بستگی دارد که تقاضای نفت در سال ۲۰۲۷ با چه سرعتی برگردد؛ بازگشتی که می‌تواند مسیر تولید، عرضه و قیمت نفت را در سال آینده تغییر دهد.
نظرات کاربران