به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، شهرداری تهران طرحی را آغاز کرده است که قیمت ۱۲ قلم کالای اساسی را به مدت ۶ ماه ثابت نگه می‌دارد. این طرح با عنوان «تورم صفر» شناخته می‌شود و جمعیتی حدود ۹.۶ میلیون نفری را پوشش می‌دهد. برای یک خانوار، این طرح یعنی هزینه بخشی از خرید ماهانه تا نیمه نخست سال آینده افزایش نمی‌یابد.
اهمیت این طرح در زمان اجرای آن است. خانوارها در سال‌های اخیر بخش بزرگی از درآمد خود را صرف خوراک کرده‌اند. هر تغییری در قیمت این اقلام مستقیم بر توان خرید و پس‌انداز آن‌ها اثر می‌گذارد. با این حال، منتقدان سه پرسش اصلی درباره دوام و عدالت این طرح مطرح کرده‌اند.
سازوکار تثبیت قیمت چیست؟
شهرداری برای کنترل قیمت به سه ابزار تکیه کرده است. ابزار نخست «خرید قراردادی» است. در این روش، کالا پیش از فصل و با قیمت توافقی از تولیدکننده خریداری می‌شود. نتیجه آن است که نوسان قیمت در ماه‌های بعد به قیمت فروش منتقل نمی‌شود.
ابزار دوم حذف واسطه‌هاست. هر حلقه میان تولیدکننده و مصرف‌کننده، سهمی به قیمت نهایی اضافه می‌کند. ابزار سوم چشم‌پوشی از بخشی از «سود بازرگانی» است. سود بازرگانی همان فاصله میان قیمت خرید و قیمت فروش است که فروشنده برای پوشش هزینه و کسب درآمد برمی‌دارد.
سه پرسش منتقدان
پرسش نخست به منابع مالی مربوط است. اگر بخشی از سود کنار گذاشته شود، این شکاف باید از محل دیگری جبران شود. داده‌ای درباره رقم دقیق این هزینه و منبع تأمین آن منتشر نشده است. بنابراین هنوز روشن نیست که طرح تا پایان ۶ ماه بدون فشار مالی ادامه پیدا کند.
پرسش دوم دسترسی برابر شهروندان است. کالای ارزان‌تر تنها زمانی به همه می‌رسد که مراکز فروش در همه مناطق شهر به یک اندازه در دسترس باشند. پرسش سوم به روز پس از پایان طرح برمی‌گردد. اگر قیمت‌ها پس از ۶ ماه یک‌باره اصلاح شوند، خانوارها ممکن است با جهشی هم‌اندازه تورم انباشته این دوره روبه‌رو شوند.
تجربه طرح‌های مشابه
طرح‌های تثبیت قیمت معمولاً اثر سریع و محسوسی بر سبد خرید دارند. اما اثر آن‌ها به دوام تأمین کالا و شیوه خروج از طرح وابسته است. محتمل‌ترین سناریو آن است که نتیجه نهایی این طرح در ماه‌های پایانی و هنگام تعیین قیمت‌های جدید مشخص شود. تا آن زمان، شفافیت درباره منابع و برنامه اصلاح قیمت، معیار اصلی ارزیابی آن خواهد بود.
نظرات کاربران