به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، نوسان روزانه قیمت تنها ریسک خریداران طلا و سکه نیست. بخشی از کالاهای عرضه‌شده در بازار ظاهری کاملاً عادی دارند، اما عیار یا وزن آن‌ها با مقدار اعلام‌شده یکسان نیست. این تفاوت در لحظه خرید دیده نمی‌شود و معمولاً هنگام فروش یا ذوب آشکار می‌شود.
اهمیت این موضوع در شرایط فعلی بیش‌تر شده است. وقتی خانوارها برای حفظ ارزش پول به طلا و سکه روی می‌آورند، حجم معاملات خرد بالا می‌رود و فرصت عرضه کالای نامرغوب هم افزایش می‌یابد. پیامد آن روشن است: خریدار ممکن است برای طلایی پول بپردازد که بخشی از آن اصلاً طلا نیست.
تقلب کجا پنهان می‌شود
رایج‌ترین شکل این تخلف به عیار مربوط است. عیار نشان می‌دهد چه سهمی از وزن یک قطعه را طلای خالص تشکیل می‌دهد. طلای ۱۸ عیار یعنی ۷۵۰ در هزار. اگر قطعه‌ای با عنوان ۱۸ عیار فروخته شود اما عیار واقعی آن ۷۰۰ در هزار باشد، خریدار حدود ۷ درصد از طلای خالصی را که بابتش پول داده، دریافت نکرده است.
در سکه، تخلف می‌تواند به شکل سکه بدلی با روکش طلا یا سکه‌ای با وزن کم‌تر از استاندارد باشد. سکه تمام بهار آزادی طبق استاندارد حدود ۸٫۱۳ گرم وزن و عیار ۹۰۰ در هزار دارد. در شمش، روش پیچیده‌تر است و گاهی فلزی مانند تنگستن در هسته قرار می‌گیرد. چگالی تنگستن تقریباً با طلا برابر است؛ به همین دلیل وزن‌کشی ساده این تقلب را نشان نمی‌دهد.
لایه دیگر ریسک در فاکتور پنهان است. فاکتوری که عیار، وزن دقیق، اجرت ساخت و سود فروشنده را جداگانه ثبت نکند، امکان مقایسه را از خریدار می‌گیرد. این موضوع از آن جهت مهم است که هنگام فروش، معمولاً فقط ارزش طلای خام محاسبه می‌شود و اجرت پرداخت‌شده بازنمی‌گردد.
اعتماد در برابر راستی‌آزمایی
بازار طلا در ایران تا حد زیادی بر اعتماد میان خریدار و فروشنده بنا شده است. در مقابل، ابزارهای سنجش عیار با فناوری XRF در بسیاری از مراکز معتبر در دسترس است. این دستگاه‌ها ترکیب فلز را بدون آسیب به قطعه اندازه می‌گیرند. سکه‌های بانک مرکزی نیز در بسته‌بندی پلمب‌شده عرضه می‌شوند تا امکان دستکاری کاهش یابد.
برای فعالان حرفه‌ای، این ریسک بخشی از هزینه معامله در بازار فیزیکی به شمار می‌رود. فاصله قیمت خرید و فروش در طلای فیزیکی، که اسپرد نامیده می‌شود، تا حدی هزینه راستی‌آزمایی کالا را هم در خود دارد. همین تفاوت ساختاری، مقایسه طلای فیزیکی با گواهی سپرده و صندوق‌های طلا را برای بخشی از سرمایه‌گذاران به موضوعی جدی تبدیل کرده است.
آمار رسمی و جامعی از گستره این تخلف‌ها منتشر نمی‌شود و برآورد دقیق سهم آن از بازار ممکن نیست. آنچه داده‌ها نشان می‌دهد این است که ارزش واقعی هر قطعه طلا را ظاهر آن تعیین نمی‌کند. معیار نهایی، عیار و وزن تأییدشده‌ای است که در فاکتور ثبت شده باشد.
نظرات کاربران