رشد بورس؛ طبیعی یا هیجانی؟

شاخص بورس تهران در حالی از مرز ۸ میلیون و ۵۰۰ هزار واحد عبور کرد که بسیاری از فعالان بازار چنین رشدی را در ابتدای سال پیش‌بینی نمی‌کردند. بازدهی ۱۳۰ درصدی بورس در مدت پنج ماه، در شرایطی محقق شده که این بازار دو سه سال گذشته رکود مزمنی تجربه می‌کرد و اعتماد از دست رفته سهامداران، اصلی‌ترین مانع رشد آن به شمار می‌رفت. اکنون اما به نظر می‌آید ترکیبی از عوامل اقتصادی، نقدینگی سرگردان ۲۱ هزار هزار میلیارد تومانی را به سمت بازار سهام هدایت کرده است؛ بازارهایی همچون مسکن و خودرو اشباع شده‌اند، نوسانات ارز ادامه دارد و سرمایه‌گذاران به دنبال پناهگاهی امن‌تر برای حفظ ارزش دارایی‌های خود هستند.

با اینکه بازار سهام سال های گذشته ظرفیت های قابل توجهی داشت، اما شاهد رکود مزمنی بوديم

با وجود این، پرسش اصلی این است آیا این رشد را باید طبیعی و مبتنی بر بنیان‌های اقتصادی دانست یا نتیجه هیجان و انتظارات تورمی تلقی کرد؟ کارشناسان بازار سرمایه معتقدند با وجود رشد چشمگیر شاخص، هنوز حدود ۳۵ درصد شرکت‌ها زیر ارزش ذاتی خود معامله می‌شوند و میانگین P/E بورس از ۶ به ۹ رسیده که هرچند افزایش یافته، اما در مقایسه با بازارهای رقیب همچنان جذابیت دارد.

فردین آقابزرگی، کارشناس بازار سرمایه درباره عبور شاخص بورس از ۸ میلیون و ۵۰۰ هزار واحد، به بررسی دلایل رشد بازار سهام پرداخت و به «راهبرد معاصر» گفت: شاید کمتر کسی تصور می کرد شاخص از ۸ میلیون و ۵۰۰ هزار واحد عبور کند و بازار سهام شاهد بازدهی ۱۳۰ درصدی از ابتدای شروع معاملات در سال ۱۴۰۵ هفته پایانی اردیبهشت ماه باشد. این میزان بازدهی از سال گذشته تا ۹ اسفند ماه چیزی در حدود ۴۰ درصد بود، اما خوشبختانه بورس در پنج ماه اخیر بازدهی قابل توجهی داشته است.

وی افزود: اینکه چه شرایطی زمینه ساز رشد و بازدهی مطلوب بورس شده از جهاتی حائز اهمیت است، زیرا بازار دو سه سال گذشته بنا به دلایل مختلفی دچار رکود شده بود که از آن جمله می توان ‌‌به اقبال نداشتن به بازار، مستعد بودن سایر بازارها، نحوه مدیریت و انتشار اوراق بدهی، سوء برداشت ها و سوء استفاده هایی که سال ۹۹ انجام شد، یاد کرد.

کارشناس بازار سرمایه عنوان کرد: با اینکه بازار سهام سال های گذشته ظرفیت های قابل توجهی داشت، اما شاهد رکود مزمنی بوديم. با وجود این اصلی ترین دلایل رشد امروز را می توان به اشباع بازار مسکن و خودرو، نوسانات بازار ارز نسبت داد که توانست حجم نقدینگی کنونی ۲۱ هزار هزار میلیارد تومان را به سمت بورس سوق دهد.

آقابزرگی گفت: در ابتدای سال جاری متوسط P بر E در بورس به کمتر از ۶ مرتبه رسیده بود، اما اینک میانگینP بر E به ۹ مرتبه رسیده است. در آن زمان اغلب شرکت ها زیر سقف و قیمت معامله می شدند. با وجود این تقریباً می توان گفت بورس جذابیتی عمومی داشت. در حال حاضر با توجه به افزایش عمومی قیمت ها و شاخص تقریباً اکثریت شرکت ها بیش از ۵۰ درصد مدیریت می شوند و در حد ارزش ذاتی به صورت استثنا بعضی نیز بیشتر از ارزش ذاتی خود معامله می شوند.

کارشناس بازار سرمایه عنوان کرد: بیشتر شرکت ها که حدود ۳۵ درصد است همچنان کمتر از ارزش ذاتی معامله می شوند، در نتیجه شاهد تلاش بازار برای مثبت ماندن هستیم هرچند بعضاً بازار منفی می شود. به هر حال معاملات در بازار، ورود و خروج پول حقیقی نشان می‌دهد بازار مانند ماه‌های پیش به سمت خرید سهام نمی رود، بلکه دقت می کند و کار کارشناسی و تحلیلی در خرید و فروش و سرمایه‌گذاری انجام می دهد.

در ابتدای سال جاری متوسط P بر E در بورس به کمتر از ۶ مرتبه رسیده بود، اما اینک میانگینP بر E به ۹ مرتبه رسیده است

آقابزرگی تأکید کرد: شرایط کنونی افزایش نرخ ارز دولتی،‌ ظرفیت افزایش ارز، قدر مطلق سود شرکت ها را رقم زده، شرایط جنگ و تحریم ها موجب تولید مواد اولیه مورد نیاز کشور به وسیله شرکت های داخلی شده است. با توجه به اینکه محصولات تولیدی براساس نرخ های بین المللی و مبتنی بر قیمت در بازار در داخل تعیین ‌می شود مانند صنایع غذایی، زراعت، قند، حتی صنایع سیمان و کانی که انرژی رايگان با یارانه دریافت می کنند، شامل این گروه هستند.

کارشناس بازار سرمایه تصریح کرد: محصولات پتروشیمی و پالایشی با توجه به وجود مواد اوليه داخلی به استثنای افزودنی ها که وارداتی و نرخ فروش بالاست، به دلیل انحصار بر اثر تحریم، اقبال به این گروه ها و صنایع در بورس افزایش یافته و نقدینگی را به سمت این شرکت ها هدایت کرده؛ پس رشد بورس در این شرایط طبيعی است.

‌اقابزرگی یادآور شد: با روند بورس در روزها و ماه های پیش رو تا انتهای سال و فرض ثبات شرایط کنونی نباید انتظار رشد پنج واحد ۱۳۰ درصدی داشته باشیم‌، اما در کل میزان ارزندگی نه به شدت پنج ماه پیش مطلوب است، اما این بازدهی را می توان حداکثر تا حدود ۲۰ درصد شاخص ۱۰ میلیون واحد انتظار داشت.