کلاهبرداران این روزها با وعده فروش وام بانکی، تله تازه‌ای در شبکه‌های اجتماعی پهن کرده‌اند. درحالی که سیستم بانکی برای پرداخت تسهیلات نیازمند میانگین حساب، خواب سپرده و ضامن‌های متعدد است، کانال‌ها و پیج‌های ناشناس با ادعای «وام فوری بدون ضامن» وارد میدان می‌شوند.
وام امتیازی چیست و چرا بستر سودجویی شده است؟
سیستم بانکی کشور مدت‌هاست طرح‌هایی را اجرا می‌کند که در آن، میزان تسهیلات پرداختی به میانگین موجودی یا گردش حساب شما بستگی دارد. به زبان ساده شما پولتان را در بانک می‌گذارید، بانک با آن کار می‌کند و در عوض پس از چند ماه و متناسب با مدت سپرده‌گذاری، امتیازی برای دریافت وام قرض‌الحسنه (کارمزد صفر تا ۴ درصد) به شما تعلق می‌گیرد.
شرایط «انتقال» این امتیازها را ضوابط هر بانک و هر طرح تعیین می‌کند. در برخی طرح‌ها انتقال امتیاز فقط به بستگان یا مشتریان همان بانک ممکن است و در برخی اصلاً ممکن نیست؛ اما در همه موارد، انتقال امتیاز وام فقط از مسیر رسمی و با ثبت در خود بانک انجام می‌شود.
مشکل زمانی آغاز می‌شود که انتقال امتیاز وام از کانال بانکی خارج شده و سر از پلتفرم‌های بدون نظارت درمی‌آورد. این بازار سیاه بستری برای کلاهبرداران حرفه‌ای شده تا در پوشش خرید و فروش وام، کاربران گرفتار را فریب دهند.
۴ سناریوی رایج کلاهبرداری وام در شبکه‌های اجتماعی
کلاهبرداران برای خالی کردن جیب مردم روش‌های متعددی به کار می‌بندند. اگر این شگردها را بشناسید، راحت‌تر جلوی زیان مالی را می‌گیرید.
به محض واریز مبلغ کلاهبردار راه‌های ارتباطی را مسدود کرده و ناپدید می‌شود. مثلاً وقتی فردی از شما می‌خواهد ۲ میلیون تومان پیش‌پرداخت بدهید تا وام ۵۰ میلیونی برایتان جور کند، احتمالاً با یک کلاهبردار طرف هستید.
در این روش کلاهبردار با تأسیس دفاتر شیک و استخدام افرادی در نقش «مشتری راضی»، ظاهری رسمی به کار خود می‌دهد. او مبالغی را بابت عناوین دهان‌پرکن مثل «هزینه اعتبارسنجی سیستم بانکی»، «استعلام سوابق» یا «کارمزد تشکیل پرونده» از شما دریافت می‌کند و قراردادی یک‌طرفه پیش روی‌تان می‌گذارد.
در نهایت اما با بهانه‌هایی مثل نقص مدارک یا رد شدن ضامن، از پرداخت وام طفره می‌روند و طبق همان قرارداد صوری، پول دریافتی را پس نمی‌دهند.
فراموش نکنید که صرف وجود دفتر، مهر، سربرگ و قرارداد ثابت نمی‌کند یک مجموعه حتماً به تسهیلات بانکی دسترسی دارد یا امکان انتقال وام را فراهم می‌کند.
دریافت پی‌درپی پول با بهانه‌سازی
روش دیگر، دریافت مبالغ پی‌درپی با عنوان‌های مختلف است. ابتدا هزینه اعتبارسنجی، سپس هزینه استعلام، بعد کارمزد تشکیل پرونده و در مرحله بعد هزینه آزادسازی وام مطالبه می‌شود.
هر بار هم توضیح تازه‌ای وجود دارد: «سامانه بانک خطا داده»، «ضامن تأیید نشده»، «امتیاز در صف انتقال است« یا «برای پرداخت نهایی، باید مبلغ کوچک دیگری واریز شود».
دلیل موفقیت کلاهبردار این است که وقتی کسی در چند مرحله‌ی مختلف، چند میلیون تومان پرداخت می‌کند، گاهی برای نجات مبالغ قبلی، باز هم حاضر به پرداخت پول بیشتر می‌شود. در واقع تا هر زمان که شخص حاضر به پرداخت مبالغ بیشتر باشد، کلاهبرداری هم ادامه پیدا می‌کند.
درگاه‌های پرداخت جعلی (فیشینگ)
فیشینگ هم شکل مدرن‌تر کلاهبرداری وام است. لینک پرداختی با عنوان «پرداخت هزینه بانکی» یا «تکمیل ثبت‌نام وام» برای قربانی ارسال می‌شود. صفحه‌ای هم که باز می‌شود کاملاً شبیه درگاه بانکی است، اما اطلاعات کارت، رمز پویا و مشخصات پرداخت را برای کلاهبردار می‌فرستد.
افراد تحت فشار مالی و صاحبان کسب‌وکارهای خرد که به نقدینگی سریع و بی‌دردسر نیاز دارند، بیش از دیگران در معرض گرفتار شدن در تله این
پشت پرده‌ی بازار سیاه وام در شبکه‌های اجتماعی
برخی پلتفرم‌های ثبت آگهی، انتشار آگهی خرید و فروش وام را از مدتی قبل ممنوع کرده‌اند، اما این آگهی‌ها همچنان در تلگرام، اینستاگرام، پیامک‌های تبلیغاتی و حتی تراکت‌های کاغذی دیده می‌شوند. در شبکه‌های اجتماعی به‌راحتی می‌شود با سیم‌کارت‌های «اجاره‌ای» یا «ثبت‌شده به نام دیگران» هویت جعلی ساخت و بعد از سرقت پول، حساب کاربری را حذف کرد.
پلیس فتا و بانک مرکزی بارها هشدار داده‌اند که هیچ کارگزاری رسمی، شعبه بانکی یا واسطه‌ای برای ارائه تسهیلات در شبکه‌های اجتماعی وجود ندارد.
وام بدون ضامن یا وام سریع هم اگر وجود داشته باشد، صرفا محدود به مبالغ خرد است و فقط از راه شعبه یا اپلیکیشن خود بانک و پس از اعتبارسنجی داده می‌شود. ادعاهایی مثل «وام یک‌روزه از طریق واسطه»، «انتقال سهمیه فقط با کارت ملی» یا «دور زدن اعتبارسنجی» با ساختار شبکه بانکی جور درنمی‌آیند.
حساب‌کتاب ساده: چرا خرید امتیاز وام منطقی نیست؟
جدا از ریسک کلاهبرداری، خرید این وام‌ها اغلب توجیه اقتصادی ندارد. در برخی آگهی‌های بازار سیاه، گاهی تا نیمی از مبلغ وام به عنوان هزینه خرید امتیاز مطالبه می‌شود.
فرض کنید برای خرید امتیاز یک وام ۱۰۰ میلیون تومانی، مجبورید از همان ابتدا ۵۰ میلیون تومان به فروشنده بپردازید؛ و این جدا از اقساط و کارمزدی است که باید به بانک بازگردانید.
با یک حساب سرانگشتی، شما باید بیش از دو برابر مبلغ دریافتی را به بانک برگردانید. چنین هزینه‌ای، حتی اگر بازپرداخت دو ساله باشد، از نرخ‌های رسمی بانکی بالاتر است و منطقی نیست.
راهنمای عملی تصمیم‌گیری: چه باید بکنبم؟
با تمام این تفاسیر، در زمان نیاز مالی چه تصمیمی باید بگیریم؟
اگر گرفتار شدیم، اولین اقدام چیست؟
اگر پولی واریز کرده‌اید و به کلاهبرداری مشکوک شده‌اید:
مراقب افرادی باشید که به بهانه بازگشت وجه تماس می‌گیرند و برای زنده کردن پولتان دوباره درخواست واریز وجه می‌کنند. این تماس‌ها روشی شایع برای کلاهبرداری مجدد از مالباختگان است.
در سیستم بانکی ایران، امتیاز وامی که پس از سپرده‌گذاری به افراد داده می‌شود، قوانین سفت و سختی برای معرفی ضامن دارد. بنابراین در شبکه‌های اجتماعی فریب وعده‌های «وام یک روزه»، «وام بدون ضامن» یا «وام فوری» را نخورید و دریافت تسهیلات را از مسیرهای رسمی بانکی
نظرات کاربران