به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ بر اساس اطلاعات جدید، وزارت راه و شهرسازی قصد دارد ساخت شهرک‌های مسکونی و شهرهای جدید در استان‌های تهران و البرز را به مدت سه سال ممنوع کند. این تصمیم در حالی مطرح می‌شود که قوانین بالادستی مانند قانون جهش تولید مسکن، برنامه هفتم توسعه و قانون جوانی جمعیت، سازوکارهای مشخصی برای تأمین زمین مسکونی پیش‌بینی کرده‌اند. حالا پرسش اصلی این است: این ممنوعیت سه‌ساله، مشکل ترافیک و کم‌آبی را حل می‌کند یا بحران مسکن را عمیق‌تر می‌سازد؟
چرا وزارت راه می‌خواهد ساخت‌وساز در تهران و البرز را متوقف کند؟
وزارت راه و شهرسازی برای این اقدام دو دلیل اصلی مطرح کرده است:
به گفته مسئولان، گسترش بی‌رویه شهرک‌ها و شهرهای جدید در اطراف تهران و البرز، فشار مضاعفی بر زیرساخت‌های آبی و شبکه حمل‌ونقل وارد کرده است. اما منتقدان می‌گویند این تصمیم بدون در نظر گرفتن تفاوت میان متقاضیان جدید و ساکنان فعلی گرفته شده است.
مشکل اصلی: محرومیت خانوارهای بومی از خانه‌دار شدن
یکی از جدی‌ترین انتقادات به این طرح، نادیده گرفتن حق ساکنان بومی است. برای مثال:
فردی در پاکدشت زندگی می‌کند و قصد ازدواج و ساخت مسکن در همان شهر را دارد.
او بخشی از جمعیت موجود شهر است و ساخت خانه برای او به معنای افزایش جمعیت یا تحمیل بار اضافی بر منابع آبی و ترافیک نیست.
اما با ممنوعیت سه‌ساله ساخت‌وساز، این فرد عملاً از حق طبیعی خود برای خانه‌دار شدن محروم می‌شود. این در حالی است که قوانینی مانند قانون جهش تولید مسکن و قانون جوانی جمعیت دقیقاً برای حمایت از همین اقشار طراحی شده بودند.
نتیجه معکوس: تمرکز بیشتر در تهران، ساخت‌وساز عمودی و آلودگی هوا
منتقدان این طرح می‌گویند ممنوعیت ساخت در اطراف تهران، نتیجه‌ای معکوس دارد:
افزایش تراکم در خود تهران به دلیل محدود شدن توسعه افقی
گسترش ساخت‌وساز عمودی و افزایش بار بر شبکه‌های آب، برق و ترافیک
افزایش آلودگی هوا و کاهش کیفیت زندگی در پایتخت
به عبارت ساده‌تر، اگر نتوان در حاشیه تهران خانه ساخت، مردم مجبور می‌شوند در همان تهران بمانند. این یعنی فشار بر منابع آبی و ترافیک نه‌تنها کاهش نمی‌یابد، بلکه بیشتر هم می‌شود.
دو دیدگاه متفاوت؛ موافقان و مخالفان چه می‌گویند؟
جلوگیری از افزایش تراکم در تهران و عدم واگذاری زمین در اطراف آن، در نهایت به مهاجرت اجباری جمعیت از تهران به استان‌های دیگر منجر می‌شود.
این کوچ اجباری می‌تواند تراکم جمعیت تهران را کاهش دهد و منابع انرژی را پایدارتر کند.
مخالفان اما هشدار می‌دهند:
مهاجرت فقط زمانی امکان‌پذیر است که در مقصد فرصت شغلی وجود داشته باشد.
در غیر این صورت، مردم به دلیل اشتغال در تهران می‌مانند و به سکونتگاه‌های غیرمجاز مانند حلبی‌آبادها روی می‌آورند.
افزایش تقاضا در برابر عرضه محدود مسکن، قیمت‌ها را بیش از پیش بالا می‌برد.
تجربه جهانی: تمرکززدایی بدون شغل و خدمات ممکن نیست
مطالعات سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) نشان می‌دهد که تمرکززدایی پایدار صرفاً با محدود کردن ساخت‌وساز محقق نمی‌شود. برای موفقیت در این مسیر، باید:
فرصت‌های شغلی به شهرهای جایگزین منتقل شود.
خدمات عمومی و زیرساخت‌های حمل‌ونقل در شهرهای مقصد توسعه یابد.
زمین و مسکن رسمی متناسب با نیاز خانوارها تأمین شود.
در غیر این صورت، محدودیت‌های کالبدی فقط به گسترش سکونتگاه‌های غیررسمی و افزایش قیمت مسکن دامن می‌زند.
تصمیمی که می‌تواند به بحران تبدیل شود
ممنوعیت سه‌ساله ساخت شهرک و شهر جدید در تهران و البرز، اگرچه با هدف کاهش فشار بر منابع آبی و ترافیک طراحی شده، اما بدون در نظر گرفتن تفاوت میان ساکنان بومی و مهاجران جدید، می‌تواند به محرومیت خانوارهای بومی، افزایش تراکم در تهران، گسترش سکونتگاه‌های غیررسمی و رشد قیمت مسکن منجر شود. آیا وزارت راه و شهرسازی برنامه‌ای برای جبران این محدودیت‌ها دارد؟ آیا قرار است هم‌زمان با ممنوعیت ساخت در تهران و البرز، فرصت‌های شغلی و خدمات عمومی به شهرهای دیگر منتقل شود؟ تا زمانی که پاسخ این پرسش‌ها روشن نشود، این طرح بیشتر شبیه یک آزمون خطرناک است تا یک راه‌حل پایدار.
نظرات کاربران