توقف واردات بنزین ناترازی را حل نکرده؛ شکاف فقط موقت پوشانده شده

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، هاشم اورعی، رئیس اتحادیه انجمن‌های انرژی ایران، ادعای «بی‌نیازی از واردات بنزین» را نادرست دانست. او در اظهاراتی که اقتصادنیوز در ۲۲ اکتبر (۳۰ مهر) منتشر کرد، گفت کشور امکان واردات بنزین ندارد. به باور او، این وضعیت با رفع نیاز تفاوت دارد.

ناترازی یعنی مصرف بنزین از تولید داخلی بیش‌تر است. وقتی واردات هم متوقف باشد، این فاصله باید از راه دیگری جبران شود. پرسش اصلی این است که این جبران پایدار است یا نه، چون قیمت و دسترسی به سوخت مستقیم بر هزینه حمل‌ونقل خانوارها اثر می‌گذارد.

سه ابزاری که شکاف را پوشانده است

اورعی سه عامل را نام می‌برد. نخست، افزایش قیمت بنزین که مصرف را کم می‌کند، چون خریدار برای هر لیتر بیش‌تر می‌پردازد. دوم، رشد مصرف سی‌ان‌جی؛ این همان گاز طبیعی فشرده است که خودروهای دوگانه‌سوز به‌جای بنزین مصرف می‌کنند. سوم، استفاده از ظرفیت پتروشیمی‌ها و ذخایر موجود برای تأمین بخشی از سوخت.

به گفته او، هیچ‌کدام از این سه راه ناترازی را از ریشه برطرف نمی‌کند. اثر افزایش قیمت بر مصرف محدود است و ذخایر نیز پایان‌پذیرند. سی‌ان‌جی هم فقط بخشی از ناوگان را پوشش می‌دهد. این ابزارها زمان می‌خرند، اما تولید بنزین را بالا نمی‌برند.

معنای این تفکیک برای مصرف‌کننده

تفاوت «نیاز نداریم» و «امکان واردات نداریم» برای تصمیم‌های روزمره اهمیت دارد. در حالت نخست، عرضه و تقاضا به تعادل رسیده‌اند. در حالت دوم، تعادل ظاهری به ابزارهای موقت وابسته است و با تغییر مصرف یا کاهش ذخایر می‌تواند دوباره به هم بخورد.

در بسیاری از کشورها، واردات یکی از راه‌های پر کردن شکاف سوخت است. وقتی این گزینه در دسترس نباشد، فشار بیش‌تری روی قیمت، مصرف و ذخایر داخلی می‌ماند. داده‌ها نشان می‌دهد که ارزیابی وضعیت بنزین به تولید، مصرف و میزان ذخایر هم‌زمان نیاز دارد. نتیجه‌گیری درباره پایداری این وضعیت با خود مخاطب است.