بازار ارز معاملات هفته دوم مردادماه را با برتری محسوس تقاضا آغاز کرد؛ اما این برتری برای ثبت یک رکورد تاریخی جدید کافی نبود. دلار آزاد در نخستین روز معاملاتی هفته، معاملات خود را از محدوده ۱۹۲ هزار و ۸۰۰ تومان آغاز کرد و همزمان با افزایش تقاضا و رشد انتظارات تورمی، تا فاصله‌ای اندک از سقف تاریخی ۱۹۵ هزار تومان پیشروی کرد. با این حال، بازار در مهم‌ترین مقاومت روانی خود با افزایش احتیاط معامله‌گران و تقویت عرضه مواجه شد و نتوانست از این مانع عبور کند. در نهایت دلار با رشد یک هزار و ۳۰۰ تومانی نسبت به روز قبل، در نرخ ۱۹۳ هزار و ۷۰۰ تومان به کار خود پایان داد؛ رفتاری که نشان می‌دهد اگرچه روند غالب بازار همچنان صعودی است، اما برای آغاز موج جدید رشد، بازار به یک محرک قدرتمند و قطعی نیاز دارد.
شکاف دلار آزاد و حواله؛ بازتاب انتظارات اقتصادی و ریسک‌های سیاسی
همزمان با نوسانات بازار آزاد، نرخ دلار حواله نیز در محدوده ۱۵۲ هزار تومان قرار گرفت و اختلاف میان دو نرخ به حدود ۲۶ درصد رسید. این در حالی است که بررسی داده‌های بازار از ابتدای سال ۱۴۰۴ نشان می‌دهد کمترین فاصله میان دلار آزاد و حواله ۳ درصد، بیشترین آن ۸۲ درصد و میانگین این شکاف طی این دوره حدود ۳۳ درصد بوده است. بنابراین، اگرچه اختلاف فعلی پایین‌تر از میانگین بلندمدت محسوب می‌شود، اما همچنان یکی از مهم‌ترین متغیرهای اثرگذار بر رفتار فعالان اقتصادی و تصمیم‌گیری‌های تجاری به شمار می‌رود.
از منظر اقتصادی، فاصله میان دلار آزاد و حواله تنها یک اختلاف قیمتی نیست؛ بلکه معیاری برای سنجش سطح انتظارات تورمی و میزان ریسک ادراک‌شده در اقتصاد است. هرچه این شکاف افزایش پیدا کند، نشان می‌دهد بازار آزاد سریع‌تر از بازار رسمی، آینده اقتصاد را در قیمت‌ها منعکس کرده و معامله‌گران حاضرند برای پوشش ریسک‌های احتمالی، دلار را با نرخ‌های بالاتری خریداری کنند. اختلاف ۲۶ درصدی فعلی بیانگر آن است که اگرچه بخشی از هیجان‌های شدید ماه‌های گذشته فروکش کرده، اما بازار همچنان نسبت به آینده سیاست‌های ارزی و شرایط اقتصادی با دیده تردید نگاه می‌کند.
از زاویه اقتصاد سیاسی نیز این فاصله حامل پیام‌های مهمی است. زمانی که فضای سیاسی با ابهام همراه باشد و چشم‌انداز تصمیمات کلان اقتصادی یا تحولات خارجی شفاف نباشد، بازار آزاد معمولاً سریع‌تر از سایر بازارها این نااطمینانی را در قیمت‌ها منعکس می‌کند. به همین دلیل، شکاف میان دلار آزاد و حواله را می‌توان تصویری از سطح ریسک سیاسی موجود در اقتصاد دانست؛ ریسکی که تا زمان روشن شدن مسیر تحولات داخلی و خارجی، همچنان یکی از مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده رفتار معامله‌گران خواهد بود.
چرا دلار با وجود موج اخبار نتوانست از سد ۱۹۵ هزار تومان عبور کند؟
یکی از مهم‌ترین اتفاقات معاملات روز گذشته، ناتوانی دلار در عبور از مقاومت تاریخی ۱۹۵ هزار تومان بود؛ موضوعی که در نگاه نخست با توجه به فضای خبری حاکم بر بازار، برای بسیاری از معامله‌گران غیرمنتظره به نظر می‌رسید.
در طول معاملات، اخبار، گمانه‌زنی‌ها و روایت‌های متعددی درباره احتمال گسترش تنش‌ها در فضای رسانه‌ای و شبکه‌های اجتماعی منتشر شد؛ اخباری که در ساعات ابتدایی، موجی از تقاضای احتیاطی را وارد بازار کرد و قیمت را تا نزدیکی سقف تاریخی بالا برد. اما با گذشت زمان، بازار به این جمع‌بندی رسید که بخش عمده این اخبار هنوز از مرحله احتمال و روایت عبور نکرده و شواهد قطعی برای تأیید آنها وجود ندارد. همین مسئله موجب شد معامله‌گران بزرگ از ورود به خریدهای هیجانی خودداری کرده و ترجیح دهند تا روشن‌تر شدن واقعیت‌های میدانی، موقعیت‌های جدید ایجاد نکنند.
در واقع، بازار روز گذشته میان «انتظار» و «واقعیت» گرفتار شده بود. انتظارات ناشی از اخبار، موتور رشد قیمت را روشن کرد، اما نبود یک رویداد قطعی و همچنین انتشار روایت‌های متناقض و ضدونقیض، مانع از آن شد که این موج تقاضا به اندازه‌ای قدرتمند شود که مقاومت تاریخی را بشکند. تجربه بازار ارز نیز نشان داده است که سطوح روانی مهم معمولاً تنها زمانی شکسته می‌شوند که یک محرک بنیادی و غیرقابل تردید، انتظارات را به واقعیت تبدیل کند؛ اتفاقی که در معاملات روز گذشته رخ نداد و در نتیجه دلار در نزدیکی سقف تاریخی وارد فاز درجا زدن و نوسان محدود شد.
نمودار دلار چه می‌گوید؟ شکست کانال نزولی، اما بازار هنوز به تأیید نیاز دارد
از منظر تحلیل تکنیکال، ساختار نمودار دلار طی روزهای اخیر تغییر مهمی را تجربه کرده است. قیمت موفق شده از سقف کانال نزولی میان‌مدت عبور کند؛ رخدادی که معمولاً به عنوان نخستین نشانه پایان فاز اصلاحی و آغاز یک روند صعودی جدید تلقی می‌شود. با این حال، معامله‌گران حرفه‌ای تنها به شکست اولیه اکتفا نمی‌کنند و تثبیت قیمت در بالای این محدوده را شرط تأیید ادامه روند می‌دانند.
بر همین اساس، در صورتی که طی روزهای آینده فضای سیاسی آرام‌تر شود یا اخباری مبنی بر کاهش سطح ریسک‌ها منتشر شود، احتمال اصلاح قیمت و بازگشت دلار برای پولبک به سقف شکسته‌شده کانال وجود دارد. این اصلاح می‌تواند تا حوالی مرز روانی ۱۹۰ هزار تومان نیز امتداد پیدا کند؛ سطحی که اکنون به مهم‌ترین حمایت کوتاه‌مدت بازار تبدیل شده است. حفظ این محدوده، اعتبار شکست کانال نزولی را افزایش خواهد داد، اما از دست رفتن آن می‌تواند بخشی از سیگنال‌های صعودی اخیر را تضعیف کند.
در همین حال، شاخص قدرت نسبی (RSI) در محدوده ۶۰ واحد قرار گرفته است؛ سطحی که همچنان از برتری نسبی خریداران حکایت دارد و نشان می‌دهد بازار هنوز وارد محدوده اشباع خرید نشده است. به بیان دیگر، از منظر تکنیکال همچنان ظرفیت رشد قیمت وجود دارد، اما سرعت و دامنه این حرکت بیش از هر زمان دیگری به متغیرهای سیاسی و خبری وابسته شده است.
بازار در انتظار تصمیم سیاست؛ اقتصاد به تنهایی جهت دلار را تعیین نمی‌کند
رفتار این روزهای بازار ارز نشان می‌دهد که دلار بیش از آنکه تحت تأثیر متغیرهای سنتی اقتصادی حرکت کند، به تحولات سیاسی و سطح ریسک‌های پیرامونی واکنش نشان می‌دهد. اگرچه عواملی همچون رشد نقدینگی، تورم مزمن، محدودیت منابع ارزی و افزایش انتظارات تورمی همچنان از نرخ ارز حمایت می‌کنند، اما اثرگذاری این متغیرها در کوتاه‌مدت تحت‌الشعاع فضای سیاسی قرار گرفته است.
به همین دلیل، کند شدن آهنگ رشد دلار را نمی‌توان به معنای تضعیف روند صعودی دانست؛ بلکه باید آن را نشانه ورود بازار به مرحله انتظار برای تعیین تکلیف ریسک‌های سیاسی ارزیابی کرد. معامله‌گران اکنون نه با کمبود تقاضا، بلکه با کمبود قطعیت مواجه هستند. تا زمانی که این بلاتکلیفی ادامه داشته باشد، احتمال نوسان دلار در نزدیکی سقف‌های تاریخی بیش از وقوع یک حرکت پرشتاب در هر دو جهت خواهد بود. در چنین شرایطی، هر تحول سیاسی که بتواند سطح نااطمینانی را کاهش یا افزایش دهد، می‌تواند به همان اندازه مسیر بعدی بازار ارز را نیز مشخص کند.
