ریسک نزولی چیست؟

ریسک نزولی تخمینی از میزان افت احتمالی ارزش یک اوراق بهادار در شرایطی است که شرایط بازار باعث کاهش قیمت آن اوراق بهادار شود. بسته به معیار مورد استفاده، ریسک نزولی سناریوی بدترین حالت برای یک سرمایه‌گذاری را توضیح می‌دهد و نشان می‌دهد که سرمایه‌گذار چقدر ممکن است ضرر کند. معیارهای ریسک نزولی به عنوان آزمون‌های یک‌طرفه در نظر گرفته می‌شوند زیرا پتانسیل سود در آن‌ها محاسبه نمی‌شود.

نکات کلیدی

• ریسک نزولی تخمینی از میزان افت احتمالی ارزش یک اوراق بهادار در شرایط کاهش قیمت در بازار است.
• برخی سرمایه‌گذاری‌ها دارای میزان نامحدودی از ریسک نزولی هستند، در حالی که دیگر سرمایه‌گذاری‌ها ریسک نزولی محدودی دارند.
• مثال‌هایی از محاسبات ریسک نزولی شامل نیمه انحراف، ارزش در معرض خطر (VaR)، و نسبت ایمنی روی (Roy’s Safety First) است.

ارزیابی ریسک

سرمایه‌گذاری‌ها می‌توانند میزان محدود یا نامحدودی از ریسک نزولی داشته باشند. برای مثال، خرید یک سهم دارای میزان محدودی از ریسک نزولی است که صفر محدودیت آن است. سرمایه‌گذار ممکن است کل سرمایه خود را از دست بدهد، اما ضرری بیش از آن امکان‌پذیر نیست.

ریسک نزولی نامحدود می‌تواند در موقعیت فروش کوتاه یک سهم از طریق فروش استقراضی وجود داشته باشد، زیرا قیمت اوراق بهادار ممکن است به طور نامحدود افزایش یابد.

به همین ترتیب، داشتن یک موقعیت خرید (long) در یک اختیار معامله (option) - چه خرید اختیار خرید (call) یا اختیار فروش (put) - ریسک نزولی محدودی دارد که به قیمت حق بیمه اختیار معامله محدود می‌شود. در حالی که موقعیت فروش خالی فروشی اختیار (naked call option) دارای ریسک نزولی نامحدودی است، زیرا محدودیتی برای افزایش قیمت سهم وجود ندارد. اختیار خرید عریان به عنوان پرریسک‌ترین استراتژی اختیار معامله در نظر گرفته می‌شود، زیرا فروشنده اختیار معامله مالک اوراق بهادار نیست و باید آن را در بازار آزاد برای اجرای قرارداد خریداری کند.

استفاده از تحلیل برای تخمین ریسک

سرمایه‌گذاران، معامله‌گران، و تحلیل‌گران از انواع معیارهای فنی و بنیادی برای تخمین احتمال کاهش ارزش یک سرمایه‌گذاری استفاده می‌کنند، از جمله عملکرد تاریخی و محاسبات انحراف استاندارد. سرمایه‌گذاران معمولاً ریسک‌های بالقوه مرتبط با یک سرمایه‌گذاری خاص را با پاداش‌های احتمالی آن مقایسه می‌کنند.

مهم:

ریسک نزولی در مقابل پتانسیل صعودی قرار دارد، که احتمال افزایش ارزش یک اوراق بهادار را نشان می‌دهد.

اندازه‌گیری ریسک نزولی

نیمه انحراف

در سرمایه‌گذاری‌ها و پرتفوی‌ها، یکی از معیارهای متداول برای ریسک نزولی، انحراف نزولی یا نیمه انحراف است. این معیار نوعی از انحراف استاندارد است که فقط نوسانات منفی (بد) را اندازه‌گیری می‌کند و نشان می‌دهد انحراف در ضررها چقدر بزرگ است.

از آنجایی که انحراف صعودی نیز در محاسبه انحراف استاندارد استفاده می‌شود، مدیران سرمایه‌گذاری ممکن است به دلیل نوسانات بزرگ در سودها جریمه شوند. انحراف نزولی این مشکل را با تمرکز صرف بر بازده‌های منفی حل می‌کند.

فرمول انحراف استاندارد (σ)، که پراکندگی داده‌ها از میانگین را اندازه‌گیری می‌کند، به صورت زیر است:

$σ = \sqrt{\frac{\sum_{i=1}^{N} (x_i - \mu)^2}{N}}$

که در آن:

• $x$: نقطه داده یا مشاهده
• $\mu$: میانگین مجموعه داده
• $N$: تعداد نقطه داده

فرمول انحراف نزولی از همین فرمول استفاده می‌کند، اما به جای میانگین، از یک آستانه بازده استفاده می‌شود—که معمولاً نرخ بدون ریسک به عنوان آستانه در نظر گرفته می‌شود.

مثال:

فرض کنید بازده‌های سالانه زیر برای یک سرمایه‌گذاری وجود داشته باشد:
10%، 6%، -12%، 1%، -8%، -3%، 8%، 7%، -9%، -7%.

در این مثال، بازده‌هایی که کمتر از 0% بودند در محاسبه انحراف نزولی مورد استفاده قرار گرفتند.

• انحراف استاندارد برای این مجموعه داده برابر با 7.69% است.
• انحراف نزولی این مجموعه داده برابر با 3.27% است.

این ارقام نشان می‌دهند که حدود 40% از کل نوسانات از بازده‌های منفی ناشی می‌شود و به این معنی است که 60% از نوسانات از بازده‌های مثبت ناشی می‌شود.

وقتی این نوسانات به این شکل تفکیک شوند، واضح است که بخش عمده‌ای از نوسانات این سرمایه‌گذاری، نوسانات "مثبت" است.

نسبت SFR

نسبت SFR، یا معیار ایمنی روی (Roy's Safety-First Criterion)، پورتفوی‌ها را بر اساس احتمال کاهش بازده آن‌ها به زیر حداقل آستانه مورد نظر ارزیابی می‌کند. در اینجا، پورتفوی بهینه پورتفویی خواهد بود که احتمال کاهش بازده به زیر سطح آستانه را به حداقل برساند. سرمایه‌گذاران می‌توانند از نسبت SFR برای انتخاب سرمایه‌گذاری‌ای استفاده کنند که بیشترین احتمال دستیابی به بازده حداقل مورد نیاز را دارد.

ارزش در معرض خطر (VaR)

در سطح شرکتی، رایج‌ترین معیار ریسک نزولی ارزش در معرض خطر (Value-at-Risk یا VaR) است. VaR برآورد می‌کند که یک شرکت و پورتفوی سرمایه‌گذاری آن در شرایط معمول بازار و در یک دوره مشخص مانند روز، هفته یا سال، چه مقدار ممکن است با یک احتمال مشخص از دست بدهند.

VaR به طور منظم توسط تحلیلگران، شرکت‌ها و همچنین نهادهای نظارتی در صنعت مالی استفاده می‌شود تا مقدار کل دارایی مورد نیاز برای پوشش زیان‌های احتمالی را با یک احتمال مشخص (مانند رخدادهای احتمالی در 5% مواقع) تخمین بزنند.

برای یک پورتفوی خاص، یک افق زمانی مشخص، و یک احتمال معین $p$، مقدار $p$-VaR به عنوان حداکثر زیان تخمینی در طول دوره تعریف می‌شود، اگر نتایج بدتری که احتمال آن‌ها کمتر از $p$ است را نادیده بگیریم.

تفاوت بین ریسک و ریسک نزولی چیست؟

ریسک شانس افزایش یا کاهش ارزش یک اوراق بهادار است که سرمایه‌گذاران آن را می‌پذیرند. یک کاهش غیرمنتظره یا ناشی از یک رخداد بازار، ریسک نزولی است. ریسک نزولی سناریوی بدترین حالت ممکن را نشان می‌دهد.

ریسک چگونه بر بازده سرمایه‌گذاری تأثیر می‌گذارد؟

سطح ریسک مرتبط با یک سرمایه‌گذاری با سطح بازده‌ای که آن سرمایه‌گذاری ممکن است کسب کند همبستگی دارد. سرمایه‌گذاران معمولاً در صورتی ریسک بیشتری می‌پذیرند که برای آن ریسک پاداش دریافت کنند.

آیا ریسک نزولی اثرات کوتاه‌مدت یا بلندمدت دارد؟

ریسک نزولی معمولاً باعث می‌شود سرمایه‌گذاری‌ها در کوتاه‌مدت ارزش خود را از دست بدهند. بازارهای سهام و اوراق قرضه ممکن است در بلندمدت نتایج مثبتی ایجاد کنند، اما رویدادهای بازار می‌توانند باعث کاهش ارزش سرمایه‌گذاری‌ها یا بخش‌های خاصی در کوتاه‌مدت شوند.

جمع‌بندی

سرمایه‌گذاران سطحی از ریسک را می‌پذیرند که ممکن است ارزش اوراق بهادار افزایش یا کاهش یابد. ریسک نزولی سناریوی بدترین حالت ممکن را نشان می‌دهد و ممکن است توسط یک رویداد بازار یا اقتصادی ایجاد شود که در کوتاه‌مدت باعث کاهش قیمت اوراق بهادار شود.