بنچمارک یا معیار، یک استاندارد برای اندازه‌گیری تغییرات ارزش یک دارایی یا شاخصی خاص در طول زمان است. در حوزه سرمایه‌گذاری، بنچمارک‌ها به عنوان نقطه مرجعی برای ارزیابی عملکرد اوراق بهادار، صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک (Mutual Funds)، صندوق‌های قابل معامله در بورس (ETFها)، پرتفوی‌ها و سایر ابزارهای مالی استفاده می‌شوند.
معمولاً شاخص‌های بازار کلی یا بخش‌های مختلف بازار سهام و اوراق قرضه برای این منظور استفاده می‌شوند—even ارزهای دیجیتال نیز بنچمارک‌های خاص خود را دارند که اهمیت مقایسه عملکرد دارایی‌ها با یک معیار مشخص را نشان می‌دهد.
اگر ابزاری برای سرمایه‌گذاری وجود داشته باشد، قطعاً بنچمارکی هم برای مقایسه عملکرد آن وجود دارد. در ادامه، با مفهوم بنچمارک بیشتر آشنا می‌شویم و می‌بینیم چگونه می‌توان از آن برای بررسی عملکرد پرتفوی خود استفاده کرد.
نکات کلیدی
- بنچمارک معیاری برای سنجش عملکرد است.
- در سرمایه‌گذاری، بنچمارک‌ها معمولاً شاخص‌هایی هستند که برای ارزیابی عملکرد پرتفوی به کار می‌روند.
- نوع بنچمارک بستگی به استراتژی سرمایه‌گذاری یا هدف آن دارد.
- برای هر نوع دارایی یا استراتژی سرمایه‌گذاری، بنچمارکی وجود دارد.
تعریف بنچمارک
بنچمارک معیاری است که عملکرد اوراق بهادار، صندوق‌های مشترک، ETFها، پرتفوی‌ها و سایر ابزارهای سرمایه‌گذاری را نسبت به آن می‌سنجند.
درک بهتر بنچمارک‌ها
بنچمارک‌های بازار معمولاً شاخص‌هایی هستند که به عنوان نماینده بازار عمل می‌کنند. این شاخص‌ها از مجموعه‌ای از اوراق بهادار یا دارایی‌ها تشکیل شده‌اند و عملکرد یک نوع خاص از سرمایه‌گذاری را نمایش می‌دهند.
بنچمارک‌های مختلفی برای انواع مختلف دارایی‌ها طراحی شده‌اند. برای مثال، S&P 500 و Dow Jones Industrial Average از معروف‌ترین بنچمارک‌ها برای سهام شرکت‌های بزرگ بازار هستند.
شاخص‌های سهامی (Equity Indexes)
-
S&P 500 توسط مؤسسه Standard & Poor's طراحی شده و شامل ۵۰۰ شرکت (در واقع ۵۰۵ سهام) برتر بر اساس معیارهای مشخص است.
-
Dow Jones Industrial Average شامل ۳۰ شرکت بزرگ، با ثبات و شناخته‌شده آمریکایی (اصطلاحاً "بلوشیپ") است.
اگرچه S&P 500 تعداد بسیار بیشتری سهام را شامل می‌شود، بسیاری از شرکت‌های موجود در Dow Jones نیز در آن قرار دارند. شرکت‌هایی مانند:
- Apple
- Microsoft
- Boeing
- Alphabet (Google)
- Cisco
- Caterpillar
- Procter & Gamble
هر دوی این شاخص‌ها، علیرغم اینکه تنها بخش کوچکی از کل بازار را نمایندگی می‌کنند، معمولاً به عنوان نماینده عملکرد کلی بازار در نظر گرفته می‌شوند.
سرمایه‌گذاران صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک ممکن است از شاخص‌های Refinitiv Lipper استفاده کنند که عملکرد ۳۰ صندوق برتر در هر دسته را بررسی می‌کند. سرمایه‌گذاران بین‌المللی نیز اغلب از شاخص‌های MSCI استفاده می‌کنند. شاخص Wilshire 5000 نیز بنچمارک محبوبی است که تقریباً تمام سهام‌های معامله‌شده در بورس‌های آمریکا را در بر می‌گیرد.
شاخص‌های درآمد ثابت (Fixed Income Indexes)
شاخص‌های درآمد ثابت عملکرد دارایی‌هایی مانند اوراق قرضه و خزانه‌داری را اندازه‌گیری می‌کنند. این ابزارها برای کسب درآمد ثابت یا حفظ سرمایه در شرایط افت بازار مورد استفاده قرار می‌گیرند.
نمونه‌هایی از این بنچمارک‌ها:
- Bloomberg Aggregate Bond Index (معروف به Agg)
- Bloomberg U.S. Corporate High Yield Bond Index
- Bloomberg U.S. Treasury Bond Index
شاخص‌های کالایی (Commodity Indexes)
این شاخص‌ها عملکرد سبدی از کالاها را اندازه‌گیری می‌کنند. برای مثال، شاخص کالایی بلومبرگ (BCOM) شامل ۲۳ قرارداد آتی کالای فیزیکی معامله‌شده در بورس است. این شاخص عملکرد ۲۱ کالا در ۵ بخش مختلف را بررسی می‌کند:
- کشاورزی
- انرژی
- فلزات صنعتی
- فلزات گران‌بها
- دام و طیور
علاوه بر بنچمارک‌های سنتی، شاخص‌هایی نیز وجود دارند که بر اساس ویژگی‌های بنیادی، صنایع، سود تقسیمی، روندهای بازار و موضوعات خاص (مثل سرمایه‌گذاری پایدار یا ESG) طراحی شده‌اند.
نکته مهم:
شاخص‌های موضوع‌محور (Thematic Indexes) شامل فهرستی از سهام‌هایی هستند که معیارهای خاصی را در موضوعاتی مانند محیط زیست، مسئولیت اجتماعی و حاکمیت شرکتی (ESG) دارند.
نمونه‌هایی از بنچمارک‌ها
| بازار | بنچمارک | نماینده‌ی چه چیزی است؟ |
|---|---|---|
| سهام آمریکا | S&P 500 | ۵۰۰ شرکت برتر بورس‌های ایالات متحده |
| بازار بدهی | U.S. Treasurys | بازده اوراق قرضه ۱۰ ساله خزانه‌داری آمریکا |
| کالاها | Dow Jones Commodity Index | نماینده عملکرد کلی بازار کالا بر اساس قیمت‌های آتی |
نحوه استفاده از بنچمارک‌ها
برای ارزیابی عملکرد پرتفوی سرمایه‌گذاری خود، باید آن را با بنچمارکی مقایسه کنید که نماینده‌ی صنعت، بخش، یا بازاری است که در آن سرمایه‌گذاری کرده‌اید. اما اگر پرتفوی شما تنوع زیادی دارد، شاید لازم باشد بخش‌های مختلف آن را جداگانه با بنچمارک‌های مربوط مقایسه کنید.
استفاده از اطلاعات موجود
بیشتر سرمایه‌گذاران خرد مستقیماً اقدام به خرید سهام نمی‌کنند، چون این کار وقت‌گیر و پرهزینه است. در عوض، آن‌ها از صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک یا ETFهایی استفاده می‌کنند که عملکردشان آینه‌ی یک شاخص خاص است.
اگر شما هم چنین صندوق‌هایی دارید، می‌توانید از اطلاعاتی که مدیران صندوق‌ها ارائه می‌دهند استفاده کنید و ببینید عملکرد صندوق چقدر با شاخص مرجع تطابق دارد.
مثال: Vanguard Mega Cap Growth ETF (MGK)
این ETF عملکرد شاخص CRSP U.S. Mega Cap Growth را دنبال می‌کند. اگر شما سهام MGK را خریده‌اید و می‌خواهید عملکرد آن را بررسی کنید، کافی‌ست به وب‌سایت Vanguard رفته و وارد تب «عملکرد و کارمزدها» (Performance and Fees) شوید.
در این صفحه می‌توانید:
- عملکرد قیمت بازار صندوق از زمان تأسیس تا ماه گذشته را ببینید.
- آن را با عملکرد بنچمارک مقایسه کنید.
- نوسانات تاریخی (Volatility)، ضریب R² و بتا را بررسی کنید.
- R² نشان می‌دهد چقدر صندوق با شاخص مرجع هم‌راستا حرکت کرده است (عدد ۱.۰ یعنی تطابق کامل).
- بتا (Beta) میزان ریسک صندوق را در مقایسه با شاخص نشان می‌دهد (عدد ۱.۰ یعنی ریسک برابر با شاخص).
MGK در گذشته تا حدود زیادی عملکرد و ریسک مشابهی با شاخص مرجع خود داشته است. اما در مقایسه با شاخص «Dow Jones U.S. Total Stock Market»، عملکرد ضعیف‌تری داشته و ریسک آن اندکی بیشتر بوده است.
پرسش‌های رایج
بهترین بنچمارک برای سهام چیست؟
بهترین بنچمارک شاخصی است که بیشترین تطابق را با پرتفوی یا دارایی‌های شما داشته باشد.
آیا S&P 500 بنچمارک خوبی است؟
بله، بسیار پرکاربرد است. اما بسته به ساختار پرتفوی، شاخص‌هایی مانند Wilshire 5000، Dow Jones Industrial Average و Russell 2000 نیز می‌توانند مناسب‌تر باشند.
بنچمارک چگونه محاسبه می‌شود؟
روش‌های مختلفی برای محاسبه وجود دارد. مثلاً S&P 500 از روش سرمایه‌گذاری آزاد بر اساس ارزش بازار (Free-Float Market Capitalization) استفاده می‌کند.
جمع‌بندی
بنچمارک‌های بازار ابزارهای مهمی برای مقایسه عملکرد پرتفوی با معیارهای قابل اعتماد هستند. همچنین این شاخص‌ها نشان‌دهنده سلامت بازار یا عملکرد یک کلاس خاص از دارایی‌ها نیز هستند.
اگرچه بنچمارک‌ها فقط عملکرد گذشته را نشان می‌دهند و نمی‌توانند آینده را پیش‌بینی کنند، اما اطلاعات ارزشمندی برای تحلیل، بازنگری و اصلاح استراتژی سرمایه‌گذاری شما فراهم می‌کنند. همچنین، با تغییر گرایش‌های سرمایه‌گذاری و احساسات بازار، بنچمارک‌های جدیدی نیز به مرور زمان شکل می‌گیرند.
نظرات کاربران