اتحادیه اقتصادی و پولی اروپا چیست؟

چندین کشور عضو اتحادیه اروپا (EU) را در یک سیستم اقتصادی منسجم ترکیب می‌کند. این اتحادیه، جانشین سیستم پولی اروپا (EMS) است. توجه داشته باشید که بین اتحادیه اقتصادی و پولی اروپا (EMU) با ۱۹ عضو و اتحادیه اروپا (EU) بزرگتر با ۲۷ عضو تا سال ۲۰۲۲، تفاوت وجود دارد.اتحادیه اقتصادی و پولی اروپا (EMU) که با نام منطقه یورو نیز شناخته می‌شود، چتری بسیار گسترده است که تحت آن، گروهی از سیاست‌ها با هدف همگرایی اقتصادی و تجارت آزاد بین کشورهای عضو اتحادیه اروپا وضع شده‌اند. توسعه EMU طی یک فرآیند سه مرحله‌ای رخ داد که مرحله سوم آن، آغاز پذیرش ارز مشترک یورو به جای ارزهای ملی سابق بود. این امر توسط همه اعضای اولیه اتحادیه اروپا به جز بریتانیا و دانمارک که از پذیرش یورو انصراف داده بودند، تکمیل شده است. بریتانیا پس از همه‌پرسی برگزیت در سال ۲۰۲۰، از EMU خارج شد.

نکات کلیدی

• اتحادیه اقتصادی و پولی اروپا (EMU) شامل هماهنگی سیاست‌های اقتصادی و مالی، یک سیاست پولی مشترک و یک ارز مشترک، یورو، در بین ۱۹ کشور منطقه یورو است.
• تصمیم به تشکیل EMU توسط پیمان شورای اروپا در شهر ماستریخت هلند در سال ۱۹۹۲ اتخاذ شد.
• در سال ۲۰۰۲، معرفی ارز مشترک یورو در نهایت جایگزین ارزهای ملی اکثر کشورهای عضو اتحادیه اروپا شد.

تاریخچه اتحادیه پولی اروپا (EMU)

اولین تلاش‌ها برای ایجاد یک اتحادیه اقتصادی و پولی اروپا پس از جنگ جهانی اول آغاز شد. در ۹ سپتامبر ۱۹۲۹، گوستاو استرسمن، در مجمعی از جامعه ملل، پرسید: «ارز اروپایی، مهر اروپایی که به آن نیاز داریم، کجاست؟» لفاظی‌های بلندپروازانه استرسمن به سرعت به حماقت تبدیل شد، زیرا اندکی بیش از یک ماه بعد، سقوط وال استریت در سال ۱۹۲۹، آغاز نمادین رکود بزرگ را رقم زد، که نه تنها بحث در مورد یک ارز مشترک را متوقف کرد، بلکه اروپا را از نظر سیاسی نیز تقسیم کرد و راه را برای جنگ جهانی دوم هموار کرد.تاریخ مدرن EMU با سخنرانی رابرت شومان، وزیر امور خارجه وقت فرانسه، در ۹ مه ۱۹۵۰، که بعدها به عنوان اعلامیه شومان شناخته شد، دوباره احیا شد. شومان استدلال کرد که تنها راه تضمین صلح در اروپا، که در سی سال دو بار توسط جنگ‌های ویرانگر از هم پاشیده شده بود، پیوند دادن اروپا به عنوان یک نهاد اقتصادی واحد بود: «ادغام تولید زغال سنگ و فولاد... سرنوشت مناطقی را که مدت‌ها به تولید مهمات جنگی اختصاص داده شده بودند و قربانیان دائمی آن بوده‌اند، تغییر خواهد داد.» سخنرانی او منجر به پیمان پاریس در سال ۱۹۵۱ شد که جامعه زغال سنگ و فولاد اروپا (ECSC) را بین امضاکنندگان پیمان، بلژیک، فرانسه، آلمان، ایتالیا، لوکزامبورگ و هلند ایجاد کرد.ECSC تحت پیمان‌های رم در جامعه اقتصادی اروپا (EEC) ادغام شد. پیمان پاریس یک پیمان دائمی نبود و قرار بود در سال ۲۰۰۲ منقضی شود. برای اطمینان از اتحادی دائمی‌تر، سیاستمداران اروپایی در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ طرح‌هایی از جمله طرح ورنر را پیشنهاد کردند، اما رویدادهای بی‌ثبات‌کننده اقتصادی در سراسر جهان، مانند پایان توافق ارزی برتون وودز و شوک‌های نفتی و تورمی دهه ۱۹۷۰، گام‌های مشخص به سوی ادغام اروپا را به تأخیر انداخت.در سال ۱۹۸۸، از ژاک دلور، رئیس کمیسیون اروپا، خواسته شد تا کمیته‌ای ویژه از روسای بانک‌های مرکزی کشورهای عضو تشکیل دهد تا طرحی مشخص برای ادغام بیشتر اقتصادی پیشنهاد کند. گزارش دلور منجر به ایجاد پیمان ماستریخت در سال ۱۹۹۲ شد. پیمان ماستریخت مسئول تأسیس اتحادیه اروپا بود.یکی از اولویت‌های پیمان ماستریخت، سیاست اقتصادی و همگرایی اقتصاد کشورهای عضو اتحادیه اروپا بود. بنابراین، این پیمان جدول زمانی برای ایجاد و اجرای EMU تعیین کرد. EMU قرار بود شامل یک اتحادیه اقتصادی و پولی مشترک، یک سیستم بانکداری مرکزی و یک ارز مشترک باشد.در سال ۱۹۹۸، بانک مرکزی اروپا (ECB) ایجاد شد و در پایان سال، نرخ‌های تبدیل بین ارزهای کشورهای عضو ثابت شد که مقدمه‌ای برای ایجاد ارز یورو بود که در سال ۲۰۰۲ به گردش درآمد.معیارهای همگرایی برای کشورهایی که مایل به پیوستن به EMU هستند شامل ثبات قیمت مناسب، مالیه عمومی پایدار و مسئولانه، نرخ بهره مناسب و مسئولانه و نرخ ارز پایدار است.

اتحادیه پولی اروپا و بحران بدهی دولتی اروپا

پذیرش یورو، انعطاف‌پذیری پولی را ممنوع می‌کند، به طوری که هیچ کشور متعهدی نمی‌تواند برای پرداخت بدهی یا کسری دولت خود پول چاپ کند یا با سایر ارزهای اروپایی رقابت کند. از سوی دیگر، اتحادیه پولی اروپا، یک اتحادیه مالی نیست، به این معنی که کشورهای مختلف ساختارهای مالیاتی و اولویت‌های هزینه‌کرد متفاوتی دارند. در نتیجه، همه کشورهای عضو توانستند در دوره قبل از بحران مالی جهانی با نرخ بهره پایین به یورو وام بگیرند، اما بازده اوراق قرضه، اعتبار متفاوت کشورهای عضو را منعکس نمی‌کرد.موارد متعددی با کشورهای عضو مختلف وجود داشته است که باعث ایجاد استرس برای ثبات و آینده ارز مشترک شده است، به ویژه در میان کشورهای به اصطلاح PIIGS: پرتغال، ایرلند، ایتالیا، یونان و اسپانیا.

یونان به عنوان نمونه‌ای از چالش‌ها در EMU

یونان، شاید، برجسته‌ترین نمونه از چالش‌ها در EMU را نشان می‌دهد. یونان در سال ۲۰۰۹ فاش کرد که از زمان پذیرش یورو در سال ۲۰۰۱، شدت کسری خود را کمتر از حد واقعی نشان داده است و این کشور یکی از بدترین بحران‌های اقتصادی تاریخ اخیر را متحمل شد. یونان در پنج سال دو بسته نجات مالی از اتحادیه اروپا دریافت کرد و در صورت عدم خروج از EMU، بسته‌های نجات مالی آینده برای ادامه پرداخت بدهی‌های یونان ضروری خواهد بود.کسری اولیه یونان ناشی از ناتوانی آن در جمع‌آوری درآمد مالیاتی کافی، همراه با افزایش نرخ بیکاری و هزینه‌های بی‌رویه دولت بود. در ژوئیه ۲۰۱۵، مقامات یونان کنترل سرمایه و تعطیلی بانک‌ها را اعلام کردند و تعداد یورویی که می‌توانست روزانه برداشت شود را محدود کردند.اتحادیه اروپا به یونان اولتیماتوم داده بود: اقدامات ریاضتی سختگیرانه را بپذیرد، که بسیاری از یونانی‌ها اکنون معتقدند که باعث بحران شده است، یا از EMU خارج شود. در ۵ ژوئیه ۲۰۱۵، یونان به رد اقدامات ریاضتی اتحادیه اروپا رأی داد و گمانه‌زنی‌ها مبنی بر خروج احتمالی یونان از EMU را برانگیخت. این کشور سپس با خطر فروپاشی اقتصادی یا خروج اجباری از EMU و بازگشت به ارز سابق خود، دراخما، روبرو شد. معایب بازگشت یونان به دراخما شامل احتمال فرار سرمایه و بی‌اعتمادی به ارز جدید در خارج از یونان بود. هزینه واردات، که یونان به آن بسیار وابسته است، با کاهش قدرت خرید دراخما نسبت به یورو، به شدت افزایش می‌یافت. بانک مرکزی جدید یونان ممکن است وسوسه شود که برای حفظ خدمات اولیه پول چاپ کند، که می‌تواند منجر به تورم شدید یا در بدترین سناریو، ابرتورم شود. بازارهای سیاه و سایر نشانه‌های یک اقتصاد شکست‌خورده ظاهر می‌شوند. از سوی دیگر، تصور می‌شد که خطر سرایت محدود باشد، زیرا اقتصاد یونان تنها دو درصد از کل اقتصاد منطقه یورو را تشکیل می‌داد.در پایان، یونان در EMU باقی ماند و تعدادی بسته نجات مالی و وام‌های اضطراری از اتحادیه اروپا و سایر وام‌دهندگان دریافت کرد. در سال ۲۰۱۸، یونان با موفقیت از سومین و آخرین برنامه نجات مالی خود خارج شد و به ثبات نسبی مالی و رشد اقتصادی بازگشت.