دارایی مالی چیست؟

دارایی مالی یک دارایی نقدی است که ارزش آن از حقوق قراردادی یا ادعای مالکیت ناشی می‌شود. نقدینگی، سهام، اوراق قرضه، صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک و سپرده‌های بانکی همگی نمونه‌هایی از دارایی‌های مالی هستند. برخلاف زمین، املاک، کالاها یا سایر دارایی‌های فیزیکی مشهود، دارایی‌های مالی لزوماً دارای ارزش فیزیکی ذاتی یا حتی شکل فیزیکی نیستند. در عوض، ارزش آن‌ها منعکس‌کننده عواملی همچون عرضه و تقاضا در بازارهایی است که در آن‌ها معامله می‌شوند، همچنین میزان ریسکی که دارند.

نکات کلیدی

• دارایی مالی یک دارایی نقدی است که نمایانگر و مشتق‌شده از ادعای مالکیت یک موجودیت یا حقوق قراردادی برای دریافت پرداخت‌های آتی از یک موجودیت است.
• ارزش یک دارایی مالی ممکن است بر اساس یک دارایی واقعی یا مشهود پایه‌گذاری شده باشد، اما عرضه و تقاضای بازار بر ارزش آن تأثیر می‌گذارد.
• سهام، اوراق قرضه، نقد، گواهی سپرده‌ها (CD) و سپرده‌های بانکی نمونه‌هایی از دارایی‌های مالی هستند. 

درک دارایی مالی

بیشتر دارایی‌ها به دسته‌های واقعی، مالی یا نامشهود تقسیم می‌شوند. دارایی‌های واقعی دارایی‌های فیزیکی هستند که ارزش خود را از مواد یا اموال می‌گیرند، مانند فلزات گرانبها، زمین، املاک و کالاهایی مانند سویا، گندم، نفت و آهن.

دارایی‌های نامشهود، اموال با ارزشی هستند که ذاتاً فیزیکی نیستند. این دارایی‌ها شامل اختراعات، علائم تجاری و مالکیت معنوی می‌شوند.

دارایی‌های مالی در بین دو نوع دیگر دارایی‌ها قرار دارند. دارایی‌های مالی ممکن است غیرمشهود و غیر فیزیکی به نظر برسند، با تنها ارزشی که بر روی یک تکه کاغذ مانند اسکناس یا فهرستی بر روی صفحه کامپیوتر نوشته شده است. آنچه که آن کاغذ یا فهرست نمایانگر آن است، یک ادعای مالکیت بر یک موجودیت، مانند یک شرکت عمومی، یا حقوق قراردادی برای دریافت پرداخت‌ها است، مانند درآمد بهره از یک اوراق قرضه. دارایی‌های مالی ارزش خود را از یک ادعای قراردادی بر یک دارایی زیرین به دست می‌آورند.

این دارایی زیرین می‌تواند واقعی یا نامشهود باشد. برای مثال، کالاها، دارایی‌های واقعی زیرین هستند که به دارایی‌های مالی مانند قراردادهای آتی کالا، قراردادها یا برخی از صندوق‌های قابل معامله در بورس (ETFs) مرتبط هستند. به همین ترتیب، املاک و مستغلات دارایی واقعی هستند که با سهام صندوق‌های سرمایه‌گذاری املاک و مستغلات (REITs) مرتبط‌اند. املاک و مستغلات دارایی‌های مالی هستند و موجودیت‌هایی عمومی هستند که یک پورتفوی از املاک را در اختیار دارند.

خدمات درآمد داخلی (IRS) از کسب‌وکارها می‌خواهد که دارایی‌های مالی و واقعی را به‌طور مشترک به‌عنوان دارایی‌های مشهود برای اهداف مالیاتی گزارش دهند. گروه‌بندی دارایی‌های مشهود از دارایی‌های نامشهود جدا است.

انواع رایج دارایی‌های مالی

بر اساس تعریفی که به‌طور رایج از استانداردهای گزارشگری مالی بین‌المللی (IFRS) ذکر شده است، دارایی‌های مالی شامل موارد زیر هستند:

• - پول نقد
• - ابزارهای حقوق مالکیت یک موجودیت—برای مثال، گواهی سهام
• - حق قراردادی برای دریافت یک دارایی مالی از موجودیت دیگری—که به آن دریافتی گفته می‌شود
• - حق قراردادی برای مبادله دارایی‌های مالی یا بدهی‌ها با موجودیت دیگری تحت شرایط مساعد
• - قراردادی که در آن تسویه به ابزارهای حقوق مالکیت خود موجودیت منتهی می‌شود

علاوه بر سهام و دریافتی‌ها، تعریف فوق شامل مشتقات مالی، اوراق قرضه، سپرده‌های بازار پول یا سایر حساب‌های مالی و سهم‌های مالکانه است. بسیاری از این دارایی‌های مالی تا زمانی که به نقد تبدیل نشوند، ارزش مشخصی ندارند، به‌ویژه در مورد سهام که ارزش و قیمت آن‌ها دستخوش نوسان است.

علاوه بر پول نقد، رایج‌ترین انواع دارایی‌های مالی که سرمایه‌گذاران با آن‌ها روبه‌رو می‌شوند عبارتند از:

• سهام: دارایی‌های مالی هستند که تاریخ انقضا یا پایان مشخصی ندارند. سرمایه‌گذار با خرید سهام، مالک جزئی از یک شرکت می‌شود و در سود و زیان آن شریک است. سهام ممکن است به‌طور نامحدود نگهداری شوند یا به سایر سرمایه‌گذاران فروخته شوند.
• اوراق قرضه: یکی از روش‌های تأمین مالی پروژه‌های کوتاه‌مدت توسط شرکت‌ها یا دولت‌ها است. دارندگان اوراق قرضه به‌عنوان وام‌دهندگان شناخته می‌شوند، و اوراق قرضه میزان بدهی، نرخ بهره پرداختی و تاریخ سررسید آن‌ها را مشخص می‌کنند.
• گواهی سپرده (CD): به یک سرمایه‌گذار اجازه می‌دهد مبلغی پول را برای یک دوره مشخص در بانک سپرده‌گذاری کند و نرخ بهره تضمین‌شده‌ای دریافت کند. گواهی سپرده به‌طور ماهانه بهره پرداخت می‌کند و معمولاً برای دوره‌ای بین سه ماه تا پنج سال طبق قرارداد قابل نگهداری است.

مزایا و معایب دارایی‌های مالی با نقدینگی بالا

خالص‌ترین شکل دارایی‌های مالی نقد و معادل‌های نقدی هستند—حساب‌های جاری، حساب‌های پس‌انداز و حساب‌های بازار پول. حساب‌های نقدی به راحتی تبدیل به وجوهی برای پرداخت صورتحساب‌ها و پوشش اضطراری‌های مالی یا نیازهای فوری می‌شوند.

برخی انواع دیگر دارایی‌های مالی ممکن است به اندازه نقدی نباشند. نقدینگی توانایی تبدیل یک دارایی مالی به پول نقد به‌طور سریع است. در مورد سهام، نقدینگی به توانایی یک سرمایه‌گذار برای خرید یا فروش دارایی‌ها از یک بازار آماده اطلاق می‌شود. بازارهای نقدی بازارهایی هستند که در آن‌ها خریداران و فروشندگان زیادی وجود دارند و هیچ تأخیر طولانی در انجام معاملات وجود ندارد.

در مورد سهام و اوراق قرضه، یک سرمایه‌گذار باید سهام خود را بفروشد و منتظر تاریخ تسویه باشد تا پول خود را دریافت کند—معمولاً یک روز کاری.

نگهداری وجوه در دارایی‌های مالی نقدی می‌تواند به حفظ بیشتر سرمایه منجر شود. پول موجود در حساب‌های جاری، پس‌انداز و گواهی سپرده (CD) توسط مؤسسه بیمه سپرده فدرال (FDIC) تا سقف ۲۵۰,۰۰۰ دلار در حساب‌های اتحادیه اعتباری در برابر خسارت بیمه می‌شود. اگر به هر دلیلی بانک شکست بخورد، حساب شما تا سقف ۲۵۰,۰۰۰ دلار تحت پوشش است. با این حال، از آنجا که FDIC هر مؤسسه مالی را به‌طور جداگانه پوشش می‌دهد، سرمایه‌گذار با گواهی‌های سپرده کارگزاری که مجموع آن‌ها بیش از ۲۵۰,۰۰۰ دلار در یک بانک است، در صورت ورشکستگی بانک با ضرر مواجه خواهد شد.

دارایی‌های مالی نقدی و بازده سرمایه‌گذاری محدود

دارایی‌های نقدی مانند حساب‌های جاری و پس‌انداز قابلیت بازده سرمایه‌گذاری (ROI) محدودی دارند. ROI به سودی که از یک دارایی دریافت می‌کنید، تقسیم بر هزینه مالکیت آن دارایی اطلاق می‌شود. در حساب‌های جاری و پس‌انداز، ROI حداقل است. این حساب‌ها ممکن است درآمد اندکی از بهره ارائه دهند، اما برخلاف سهام، به ندرت افزایش ارزش دارند. همچنین، گواهی‌های سپرده (CD) و حساب‌های بازار پول برداشت‌ها را برای ماه‌ها یا سال‌ها محدود می‌کنند. زمانی که نرخ بهره کاهش می‌یابد، گواهی‌های سپرده قابل فراخوان معمولاً فراخوانی می‌شوند و سرمایه‌گذاران مجبور به انتقال پول خود به سرمایه‌گذاری‌های با درآمد بالقوه پایین‌تر می‌شوند.

مزایا

• دارایی‌های مالی نقدی به راحتی به پول نقد تبدیل می‌شوند.
• برخی از دارایی‌های مالی قابلیت افزایش ارزش را دارند.
• حساب‌ها تا سقف ۲۵۰,۰۰۰ دلار توسط FDIC و NCUA بیمه می‌شوند.

معایب

• دارایی‌های مالی با نقدینگی بالا افزایش کمی در ارزش دارند.
• دارایی‌های مالی غیرنقدی ممکن است سخت به پول نقد تبدیل شوند.
• ارزش یک دارایی مالی تنها به اندازه موجودیت پایه آن معتبر است.

مزایا و معایب دارایی‌های مالی غیرنقدی

مقابل دارایی‌های نقدی، دارایی‌های غیرنقدی وجود دارند. املاک و مستغلات و عتیقه‌های گران‌قیمت نمونه‌هایی از دارایی‌های مالی غیرنقدی هستند. این اقلام دارای ارزش هستند اما نمی‌توانند به سرعت به پول نقد تبدیل شوند.

مثال دیگری از دارایی‌های مالی غیرنقدی سهام‌هایی هستند که حجم بالایی از معاملات در بازار ندارند. معمولاً این‌ها سرمایه‌گذاری‌هایی مانند سهام‌های ارزان یا سرمایه‌گذاری‌های پرریسک و سودآور هستند که ممکن است زمانی که شما آماده فروش باشید، خریدار آماده‌ای وجود نداشته باشد.

نگهداری پول زیاد در سرمایه‌گذاری‌های غیرنقدی معایبی دارد—حتی در شرایط معمولی. این کار ممکن است به فردی منجر شود که برای پوشش هزینه‌ها از کارت‌های اعتباری با بهره بالا استفاده کند، که این امر بدهی‌ها را افزایش داده و به طور منفی بر اهداف بازنشستگی و سایر سرمایه‌گذاری‌ها تأثیر می‌گذارد.

مثال واقعی از دارایی‌های مالی

کسب‌وکارها و افراد دارایی‌های مالی دارند. در مورد یک شرکت سرمایه‌گذاری یا مدیریت دارایی، دارایی‌های مالی شامل پول موجود در سبدهای سرمایه‌گذاری است که شرکت برای مشتریان خود مدیریت می‌کند که به آن "دارایی‌های تحت مدیریت" (AUM) گفته می‌شود. به عنوان مثال، شرکت بلک‌راک (BlackRock Inc.) بزرگ‌ترین مدیر سرمایه‌گذاری در ایالات متحده و جهان است که با توجه به ۱۰ تریلیون دلار دارایی تحت مدیریت خود (تا تاریخ ۳۱ دسامبر ۲۰۲۳) شناخته می‌شود.

در مورد بانک‌ها، دارایی‌های مالی شامل ارزش وام‌های معوقه‌ای است که به مشتریان خود اعطا کرده‌اند. بانک کاپیتال وان، نهمین بانک بزرگ ایالات متحده، در بیانیه مالی سه‌ماهه اول سال ۲۰۲۴ خود، دارایی‌های کل خود را به میزان ۴۸۱,۷۲۰ میلیون دلار گزارش کرد که از این مقدار، ۳۱۵,۱۵۴ میلیون دلار مربوط به وام‌های مسکن، وام‌های تجاری و صنعتی بوده است.