ریسک ارز خارجی (Foreign Exchange Risk) به زیان‌هایی اشاره دارد که کسب‌وکارها در معاملات بین‌المللی ممکن است به دلیل نوسانات نرخ ارز دچار آن شوند. تغییر در ارزش نسبی ارزهای دخیل در معامله می‌تواند هزینه واقعی کالاهای سفارش‌داده‌شده از خارج یا تحویلی به مشتری خارجی را تغییر دهد. همچنین می‌تواند باعث افزایش هزینه‌های مربوط به طرح‌های توسعه در کشورهای خارجی شود. سرمایه‌گذاری در شرکت‌های خارجی نیز ممکن است صرفاً به دلیل تغییرات نرخ ارز دچار زیان شود.
ریسک ارز خارجی با نام‌هایی چون ریسک ارزی، ریسک FX و ریسک نرخ ارز نیز شناخته می‌شود.
نکات کلیدی
-
ریسک ارز خارجی به زیان‌های احتمالی در یک تراکنش مالی بین‌المللی اشاره دارد که ناشی از نوسانات نرخ ارز است.
-
این ریسک نه‌تنها کسب‌وکارهای فعال در واردات و صادرات بلکه سرمایه‌گذارانی که در بازارهای بین‌المللی فعالیت می‌کنند را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد.
-
سه نوع اصلی از ریسک ارز خارجی وجود دارد: ریسک تراکنشی، ریسک ترجمه‌ای، و ریسک اقتصادی.
درک بهتر ریسک ارز خارجی
این ریسک زمانی ایجاد می‌شود که یک شرکت وارد تراکنشی شود که بر اساس ارزی غیر از ارز رسمی کشور محل استقرار آن انجام شده باشد. هرگونه افزایش یا کاهش در ارزش ارز مبنا یا ارز طرف معامله می‌تواند جریان‌های نقدی حاصل از آن تراکنش را تغییر دهد.
سرمایه‌گذاران فعال در بازارهای بین‌المللی نیز از این ریسک مصون نیستند. سود یا زیان حاصل از بستن یک موقعیت معاملاتی به ارز خارجی خواهد بود و باید به ارز اصلی سرمایه‌گذار تبدیل شود. نوسانات نرخ تبدیل می‌تواند باعث شود مقدار نهایی دریافتی کمتر از حد انتظار باشد.
همچنین کسب‌وکارهای وارداتی/صادراتی با داشتن حساب‌های دریافتنی و پرداختنی که به ارز خارجی هستند، در معرض این ریسک قرار می‌گیرند.
این ریسک معمولاً از جایی شروع می‌شود که قراردادی بین دو طرف منعقد شده و قیمت کالا یا خدمات و زمان تحویل در آن مشخص شده باشد. اگر ارزش ارز یکی از طرفین بین زمان عقد قرارداد و تحویل تغییر کند، یکی از دو طرف متحمل زیان خواهد شد.
انواع ریسک ارز خارجی
-
ریسک تراکنش:
این ریسک زمانی ایجاد می‌شود که یک شرکت محصولی را از شرکت خارجی خریداری کند. قیمت کالا به ارز شرکت فروشنده تعیین شده است. اگر ارزش ارز شرکت فروشنده در مقابل ارز شرکت خریدار افزایش یابد، شرکت خریدار باید مبلغ بیشتری به ارز خود برای پرداخت بپردازد تا تعهد قرارداد را ایفا کند. -
ریسک ترجمه:
زمانی اتفاق می‌افتد که یک شرکت مادر، مالک یک شرکت تابعه در کشور دیگر باشد. صورت‌های مالی شرکت تابعه به ارز محلی تهیه می‌شود و هنگام تبدیل آن‌ها به ارز شرکت مادر، ممکن است با زیان ناشی از نوسان ارز مواجه شوند. -
ریسک اقتصادی:
این نوع ریسک زمانی به وجود می‌آید که ارزش بازار یک شرکت به‌طور پیوسته تحت تأثیر نوسانات اجتناب‌ناپذیر نرخ ارز قرار گیرد. این ریسک به صورت بلندمدت بر قدرت رقابتی و سودآوری شرکت تأثیر می‌گذارد، حتی اگر تراکنش مشخصی در کار نباشد.
شرکت‌هایی که در معرض ریسک ارز خارجی قرار دارند، می‌توانند با استفاده از استراتژی‌های پوشش ریسک، این ریسک را کاهش دهند. این روش‌ها معمولاً شامل قراردادهای سلفی (فوروارد)، اختیار معامله (Options) و سایر ابزارهای مالی پیچیده می‌شود. اگر این استراتژی‌ها به‌درستی اجرا شوند، می‌توانند شرکت را در برابر نوسانات منفی نرخ ارز محافظت کنند.
مثال از ریسک ارز خارجی
فرض کنید یک شرکت نوشیدنی آمریکایی قراردادی برای خرید ۱۰۰ جعبه نوشیدنی از یک خرده‌فروشی فرانسوی امضا می‌کند. قیمت هر جعبه ۵۰ یورو تعیین می‌شود، یعنی در مجموع ۵۰۰۰ یورو. پرداخت در زمان تحویل انجام خواهد شد.
شرکت آمریکایی این قرارداد را زمانی منعقد می‌کند که ارزش یورو و دلار برابر است (یعنی ۱ یورو = ۱ دلار). بنابراین، انتظار دارد که در زمان تحویل نوشیدنی، مبلغ مورد توافق که همان ۵۰۰۰ یورو است، معادل ۵۰۰۰ دلار پرداخت کند.
اما چون تحویل کالا چند ماه زمان می‌برد، در این فاصله ارزش دلار به‌دلیل شرایط غیرمنتظره نسبت به یورو کاهش می‌یابد. هنگام تحویل، نرخ تبدیل به ۱ یورو = ۱.۱۰ دلار می‌رسد.
در این شرایط، شرکت آمریکایی همچنان موظف است ۵۰۰۰ یورو پرداخت کند، اما این مقدار اکنون برابر است با ۵۵۰۰ دلار. یعنی شرکت باید به دلیل کاهش ارزش دلار نسبت به یورو، ۵۰۰ دلار بیشتر از پیش‌بینی اولیه پرداخت کند.
چگونه می‌توان از ریسک ارز خارجی جلوگیری کرد؟
سرمایه‌گذاری که تمایل به سرمایه‌گذاری در شرکت‌های خارجی دارد، نمی‌تواند به‌طور کامل از ریسک ارزی اجتناب کند، اما راه‌هایی برای کاهش آن وجود دارد:
-
سرمایه‌گذاری در صندوق‌های قابل معامله (ETF) هج‌شده:
این نوع ETFها روی سهام یا اوراق قرضه بین‌المللی تمرکز دارند، در حالی‌که مدیریت صندوق از ابزارهایی برای پوشش دادن ریسک ارز استفاده می‌کند. -
سرمایه‌گذاری در شرکت‌های آمریکایی فعال در بازارهای خارجی:
این شرکت‌ها خودشان با ریسک ارز سروکار دارند و استراتژی‌هایی برای مدیریت آن به‌کار می‌برند. در این حالت، سرمایه‌گذار به‌طور غیرمستقیم از طریق این شرکت‌ها در بازار خارجی حضور دارد، بدون اینکه مستقیماً درگیر ریسک تبدیل ارز شود.
چگونه یک شرکت صادرکننده کالا به بازارهای خارجی می‌تواند از ریسک ارز خارجی جلوگیری کند؟
طبق گفته‌ی اداره تجارت بین‌الملل ایالات متحده، ساده‌ترین روش برای کاهش ریسک ارز خارجی این است که قیمت‌ها را به دلار آمریکا تعیین کرده و پرداخت را نیز به دلار دریافت کنید.
در این حالت، کل ریسک به مشتری خارجی منتقل می‌شود. البته این روش ممکن است باعث از دست رفتن فرصت‌هایی شود، زیرا برخی از مشتریان ترجیح می‌دهند با فروشندگانی معامله کنند که قیمت‌گذاری را با ارز محلی‌شان انجام دهند.
روش دیگر برای کاهش ریسک، که همچنان نسبتاً ساده است، استفاده از قرارداد سلفی است. این قرارداد نرخ مشخصی از تبدیل ارز را برای یک تاریخ خاص در آینده تضمین می‌کند. برای جزئیات بیشتر، مشاوره با یک بانکدار بین‌المللی توصیه می‌شود.
جمع‌بندی
ریسک ارز خارجی بخشی اجتناب‌ناپذیر از فعالیت‌های اقتصادی بین‌المللی برای شرکت‌ها و سرمایه‌گذاران است. شرکت‌ها می‌توانند این ریسک را با روش‌هایی مانند قراردادهای سلفی مدیریت کنند. سرمایه‌گذاران نیز می‌توانند با سرمایه‌گذاری در صندوق‌های سرمایه‌گذاری بین‌المللی که در برابر ریسک ارز محافظت شده‌اند، این ریسک را به حداقل برسانند.
نظرات کاربران