سرمایه‌گذار نهادی خارجی چیست؟

سرمایه‌گذار نهادی خارجی (Foreign Institutional Investor یا به اختصار FII) به سرمایه‌گذار یا صندوق سرمایه‌گذاری‌ای گفته می‌شود که در کشوری غیر از کشوری که در آن ثبت یا مستقر شده، سرمایه‌گذاری می‌کند. این اصطلاح بیشتر در کشور هند رایج است و به نهادهایی خارجی اشاره دارد که در بازارهای مالی این کشور سرمایه‌گذاری می‌کنند. البته این واژه به‌صورت رسمی در کشور چین نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد.

نکات کلیدی:

• سرمایه‌گذار نهادی خارجی به سرمایه‌گذاری در بازارهای مالی خارج از کشور مبدأ رسمی خود گفته می‌شود.

• سرمایه‌گذاران نهادی خارجی می‌توانند شامل صندوق‌های بازنشستگی، بانک‌های سرمایه‌گذاری، صندوق‌های پوشش ریسک (hedge funds) و صندوق‌های مشترک (mutual funds) باشند.

• برخی کشورها محدودیت‌هایی برای حجم سرمایه‌گذاری‌های سرمایه‌گذاران خارجی اعمال می‌کنند.

سرمایه‌گذار نهادی خارجی (FII)

سرمایه‌گذاران نهادی خارجی می‌توانند شامل صندوق‌های پوشش ریسک، شرکت‌های بیمه، صندوق‌های بازنشستگی، بانک‌های سرمایه‌گذاری و صندوق‌های مشترک باشند. این دسته از سرمایه‌گذاران می‌توانند منابع مهمی برای تأمین سرمایه در اقتصادهای در حال توسعه محسوب شوند. با این حال، بسیاری از این کشورها—از جمله هند—محدودیت‌هایی برای ارزش کل دارایی‌هایی که یک FII می‌تواند خریداری کند و همچنین برای تعداد سهام شرکتی که می‌تواند مالک آن شود، اعمال کرده‌اند، به‌ویژه زمانی که این خریدها مربوط به یک شرکت خاص باشد.

این محدودیت‌ها با هدف کاهش نفوذ سرمایه‌گذاران نهادی خارجی بر شرکت‌های منفرد و کل بازارهای مالی کشور وضع شده‌اند، و همچنین برای جلوگیری از خسارات احتمالی که ممکن است در صورت خروج دسته‌جمعی این سرمایه‌گذاران در شرایط بحرانی به وجود آید.

سرمایه‌گذاران نهادی خارجی در هند
برخی از کشورهایی که بیشترین حجم سرمایه‌گذاری نهادی خارجی را دریافت می‌کنند، کشورهایی با اقتصادهای در حال توسعه هستند، چرا که این اقتصادها معمولاً فرصت‌های رشد بالاتری نسبت به اقتصادهای بالغ در اختیار سرمایه‌گذاران قرار می‌دهند.

این موضوع یکی از دلایلی است که سرمایه‌گذاران نهادی خارجی در هند بسیار فعال هستند، چرا که اقتصاد هند دارای نرخ رشد بالایی است و شرکت‌های جذابی برای سرمایه‌گذاری دارد. تمام سرمایه‌گذاران نهادی خارجی در هند موظف هستند برای فعالیت در بازار، نزد هیئت بورس و اوراق بهادار هند (Securities and Exchange Board of India یا به اختصار SEBI) ثبت‌نام کنند.

مقررات سرمایه‌گذاری در شرکت‌های هندی
سرمایه‌گذاران نهادی خارجی تنها از طریق طرح سرمایه‌گذاری در پرتفوی کشور مجاز به سرمایه‌گذاری در بازارهای سرمایه اولیه و ثانویه هند هستند. این طرح به سرمایه‌گذاران نهادی خارجی اجازه می‌دهد تا سهام و اوراق قرضه شرکت‌های هندی را در بورس‌های عمومی کشور خریداری کنند.

با این حال، قوانین متعددی در این زمینه وجود دارد. برای نمونه، به‌طور کلی سرمایه‌گذاران نهادی خارجی نمی‌توانند بیش از ۲۴٪ از سرمایه پرداخت‌شده شرکت هندی دریافت‌کننده سرمایه را در اختیار داشته باشند. البته اگر هیئت‌مدیره شرکت با سرمایه‌گذاری بیشتر موافقت کند و یک مصوبه ویژه در این خصوص به تصویب برسد، می‌توانند بیش از این مقدار نیز سرمایه‌گذاری کنند. سقف سرمایه‌گذاری سرمایه‌گذاران نهادی خارجی در بانک‌های بخش دولتی هند تنها ۲۰٪ از سرمایه پرداخت‌شده بانک است.

بانک مرکزی هند نظارت روزانه بر اعمال این محدودیت‌ها دارد. برای این کار، بانک نقطه‌ی قطع سرمایه‌گذاری را ۲٪ پایین‌تر از سقف قانونی در نظر می‌گیرد تا فرصت داشته باشد شرکت هندی مربوطه را قبل از تکمیل ۲٪ پایانی، مطلع و هشدار دهد.

سرمایه‌گذاران نهادی خارجی در چین
چین نیز یکی از مقاصد محبوب برای نهادهای خارجی است که به دنبال سرمایه‌گذاری در بازارهای سرمایه با رشد بالا هستند. در سال ۲۰۱۹، چین تصمیم گرفت سهمیه‌گذاری‌ها بر میزان خرید سهام و اوراق قرضه داخلی توسط سرمایه‌گذاران نهادی خارجی را لغو کند. این تصمیم بخشی از تلاش‌های دولت چین برای جذب بیشتر سرمایه خارجی بود، به‌ویژه در شرایطی که رشد اقتصادی کشور کاهش یافته و درگیر جنگ تجاری با ایالات متحده شده بود.

نمونه‌ای از سرمایه‌گذار نهادی خارجی (FII)
فرض کنید یک صندوق سرمایه‌گذاری مشترک در ایالات متحده، فرصت رشد بالایی در یک شرکت ثبت‌شده در بورس هند مشاهده کند. این صندوق می‌تواند با خرید سهام این شرکت در بازار بورس هند، پوزیشن لانگ بگیرد.

چنین ترتیبی برای سرمایه‌گذاران خصوصی آمریکایی نیز مفید است؛ کسانی که ممکن است امکان خرید مستقیم سهام هندی را نداشته باشند. به‌جای آن، می‌توانند در آن صندوق سرمایه‌گذاری کنند و به‌طور غیرمستقیم در رشد احتمالی سهام مشارکت داشته باشند.

این صندوق سرمایه‌گذاری که در این حالت یک FII محسوب می‌شود، باید اطمینان حاصل کند که تمام الزامات قانونی مربوط به سرمایه‌گذاران نهادی خارجی در کشوری که در آن سرمایه‌گذاری می‌کند را رعایت می‌کند. اغلب کشورهایی که به سرمایه‌گذاران نهادی خارجی اجازه فعالیت می‌دهند، از آن‌ها می‌خواهند تا از مقررات سخت‌گیرانه پیروی کنند.

تفاوت بین FDI و FII چیست؟
اصطلاح FDI به معنای «سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی» (Foreign Direct Investment) است که اشاره به سرمایه‌گذاری در کشوری خارجی دارد؛ معمولاً به‌صورت خرید یا سرمایه‌گذاری در یک شرکت خارجی. در مقابل، FII به معنای «سرمایه‌گذار نهادی خارجی»  است؛ یعنی فرد یا نهادی که در بازار خارجی—معمولاً بازار بورس کشور دیگر—سرمایه‌گذاری می‌کند.

کدام شرکت‌ها در هند دارای سرمایه‌گذاران نهادی خارجی (FII) هستند؟
برخی از شرکت‌های هندی که تعداد زیادی FII در آن‌ها سرمایه‌گذاری کرده‌اند، شامل موارد زیر هستند:

• CarTrade Tech

• HDFC

• PB Fintech

• Axis Bank

• Kiri Industries

• ITC

• ICICI Bank

• Standard Industries

مزایای حضور سرمایه‌گذاران نهادی خارجی چیست؟
سرمایه‌گذاران نهادی خارجی مزایای زیادی برای کشور میزبان به همراه دارند. ورود سرمایه خارجی از سوی سرمایه‌گذاران نهادی خارجی باعث تقویت اقتصاد کشور می‌شود، رشد اقتصادی را افزایش می‌دهد و ذخایر ارزی را بهبود می‌بخشد. این روند همچنین برای خود سرمایه‌گذاران نهادی خارجی نیز سودمند است، چرا که به آن‌ها امکان می‌دهد سبد سرمایه‌گذاری خود را متنوع کرده و در بازارهای خارجی حضور یابند.

جمع‌بندی
سرمایه‌گذار نهادی خارجی (FII) عنوانی است که برخی کشورها برای سرمایه‌گذاران بین‌المللی فعال در بازارهای سهام خود به‌کار می‌برند. این اصطلاح معمولاً با اقتصادهای در حال توسعه‌ای مانند هند و چین مرتبط است که قوانین سخت‌گیرانه‌ای برای سرمایه‌گذاران خارجی وضع کرده‌اند.

سرمایه‌گذاران نهادی خارجی باید اطمینان حاصل کنند که تمام مقررات تعیین‌شده توسط این کشورها را رعایت می‌کنند تا اجازه‌ی سرمایه‌گذاری داشته باشند. آن‌ها همچنین باید به محدودیت‌ها و اوراق بهاداری که مجاز به سرمایه‌گذاری در آن‌ها هستند پایبند باشند. دسترسی سرمایه‌گذاران نهادی خارجی به این بازارها، فرصتی برای تنوع‌بخشی به دارایی‌ها و بهره‌گیری از رشد سریع این اقتصادها فراهم می‌کند.