قیمت سَلَف چیست؟

قیمت سلف (یا فوروارد)، قیمتی است که خریدار و فروشنده یک قرارداد سلف بر سر آن توافق می‌کنند تا یک دارایی پایه مانند کالا، ارز یا ابزار مالی را در تاریخی مشخص در آینده تحویل دهند یا دریافت کنند. این قیمت طوری تعیین می‌شود که در زمان شروع قرارداد، ارزش قرارداد صفر باشد. اما با تغییر قیمت دارایی پایه، ارزش قرارداد ممکن است مثبت یا منفی شود.

فرمول محاسبه قیمت سلف به شکل زیر است:

F₀ = S₀ × eʳᵗ

که در آن:
F₀ = قیمت سلف
S₀ = قیمت نقدی فعلی دارایی
r = نرخ بهره
T = مدت زمان تا سررسید قرارداد

نکات کلیدی:

• قیمت سلف، قیمتی است که در آن فروشنده موظف می‌شود دارایی پایه، ابزار مالی یا ارز را در تاریخ معین به خریدار تحویل دهد.

• این قیمت معمولاً برابر با قیمت نقدی فعلی به‌علاوه هزینه‌های نگهداری (مثل هزینه انبارداری، نرخ بهره و...) است.

• سرمایه‌گذاران ممکن است برای محافظت در برابر نوسانات آینده بازار، بخواهند این قیمت را تثبیت کنند.

• ایراد احتمالی این است که ممکن است ارزش دارایی برخلاف پیش‌بینی سرمایه‌گذار تغییر کند و زیان وارد شود.

• قیمت سلف، همان قیمت تحویل از پیش تعیین‌شده در یک قرارداد سلف است.

مبانی قیمت سلف
قیمت سلف بر پایه قیمت نقدی فعلی دارایی پایه به‌علاوه هزینه‌های نگهداری مانند نرخ بهره، هزینه انبارداری، سود از دست رفته یا سایر هزینه‌های فرصت محاسبه می‌شود.

اگرچه قرارداد سلف در ابتدا هیچ ارزش ذاتی ندارد، اما با گذشت زمان ممکن است ارزش آن افزایش یا کاهش پیدا کند. موقعیت‌های مخالف در یک قرارداد سلف مانند یک بازی با حاصل‌جمع صفر عمل می‌کنند. به‌عنوان مثال، اگر یک سرمایه‌گذار موقعیت خرید روی قرارداد سلفی بگیرد و سرمایه‌گذار دیگر موقعیت فروش، سود یکی دقیقاً برابر با زیان دیگری خواهد بود. با تعیین اولیه ارزش قرارداد به‌صورت صفر، هر دو طرف قرارداد در نقطه شروع در شرایط برابر قرار دارند.

مثال محاسبه قیمت سلف

اگر دارایی پایه قرارداد سلف سودی (مانند سود سهام) پرداخت نکند، قیمت سلف با استفاده از فرمول زیر محاسبه می‌شود:

F = S × e^{(r × t)}

که در آن:

• F = قیمت سلف قرارداد

• S = قیمت نقدی فعلی دارایی پایه

• e = عدد ثابت ریاضی (تقریباً برابر با ۲٫۷۱۸۳)

• r = نرخ بهره بدون ریسک برای مدت قرارداد

• t = مدت زمان تا تاریخ تحویل (برحسب سال)

مثلاً فرض کنید یک ورقه بهادار هم‌اکنون به قیمت ۱۰۰ دلار معامله می‌شود. سرمایه‌گذاری قصد دارد وارد قرارداد سلف یک‌ساله شود و نرخ بهره بدون ریسک سالانه ۶٪ است. با استفاده از فرمول بالا، قیمت سلف به شکل زیر محاسبه می‌شود:

F = 100 × e^{(0.06 × 1)} = 106.18 

اگر دارایی پایه دارای هزینه‌های نگهداری باشد، این هزینه‌ها در فرمول گنجانده می‌شوند:

F = S × e^{(r + q) × t}

در این فرمول، q نشان‌دهنده هزینه‌های نگهداری (مثل انبارداری، بیمه و...) است.

اگر دارایی پایه در طول مدت قرارداد سود پرداخت کند (مثلاً سود نقدی سهام)، فرمول به شکل زیر تغییر می‌کند:

F = (S − D) × e^{(r × t)}

در اینجا، D برابر است با مجموع ارزش فعلی هر سود نقدی که طبق رابطه زیر محاسبه می‌شود:

D = PV(d(1)) + PV(d(2)) + ... + PV(d(x))
یا به شکل کامل‌تر:
D = d(1) × e^−(r×t(1)) + d(2) × e^−(r×t(2)) + ... + d(x) × e−^(r×t(x))

با ادامه مثال قبلی، فرض کنید ورقه بهادار مورد نظر، هر سه ماه ۵۰ سنت سود نقدی پرداخت می‌کند. ابتدا ارزش فعلی هر پرداخت سود را محاسبه می‌کنیم:

• PV(d(1)) = 0.5 × e−^{(0.06 × 3/12)} = 0.493 دلار

• PV(d(2)) = 0.5 × e−^{(0.06 × 6/12)} = 0.485 دلار

• PV(d(3)) = 0.5 × e−^{(0.06 × 9/12)} = 0.478 دلار

• PV(d(4)) = 0.5 × e−^{(0.06 × 12/12)} = 0.471 دلار

مجموع این سودها برابر است با ۱.۹۲۷ دلار. حال این مقدار را در فرمول قیمت سلف با در نظر گرفتن سود نقدی جایگذاری می‌کنیم:

F = (100 − 1.927) × e^{(0.06 × 1)} = 104.14 دلار

بنابراین، قیمت سلف برای دارایی‌ای که در طول یک سال ۲ دلار سود نقدی پرداخت می‌کند، کمتر از حالتی است که سودی پرداخت نمی‌شود.

تفاوت بین قیمت سلف و قیمت نقدی چیست؟
قیمت سلف، قیمتی است که خریدار و فروشنده قرارداد سلف بر سر آن توافق می‌کنند تا دارایی پایه (مانند کالا، ارز یا ابزار مالی) را در آینده با آن قیمت تحویل دهند. در مقابل، قیمت نقدی قیمتی است که دارایی هم‌اکنون در بازار معامله می‌شود.

چرا برخی سرمایه‌گذاران تمایل دارند قیمت سلف را تثبیت کنند؟
سرمایه‌گذاران ممکن است بخواهند برای محافظت در برابر نوسانات آینده بازار، قیمت سلف را از پیش تعیین کنند. برای مثال، یک کشاورز ممکن است پیش از برداشت گندم، از قرارداد سلف استفاده کند تا در برابر کاهش قیمت ناشی از خشکسالی یا سیل احتمالی محافظت شود.

معایب تثبیت قیمت سلف چیست؟
مهم‌ترین ایراد این کار این است که ممکن است قیمت واقعی دارایی برخلاف انتظار حرکت کند و سرمایه‌گذار نسبت به فروش با قیمت نقدی در زمان تحویل، متضرر شود. همچنین، هرچه مدت قرارداد طولانی‌تر باشد، خطر عدم پرداخت یا نکول طرف مقابل افزایش می‌یابد.

چه عواملی بر قیمت سلف تأثیر می‌گذارند؟
قیمت سلف معمولاً بر اساس قیمت نقدی فعلی دارایی پایه به‌علاوه هزینه‌های نگهداری مانند انبارداری، حمل‌ونقل، هزینه فرصت و بهره از دست رفته محاسبه می‌شود. این هزینه‌ها در قراردادهایی با سررسید طولانی‌تر معمولاً بیشتر هستند.

جمع‌بندی
قیمت سلف، قیمتی است که خریدار و فروشنده قرارداد سلف برای تحویل دارایی در آینده بر آن توافق می‌کنند. این قرارداد در زمان آغاز هیچ ارزشی ندارد، چرا که شرایط بازار هنوز تغییر نکرده است. قیمت سلف با افزودن هزینه‌های نگهداری به قیمت نقدی دارایی پایه محاسبه می‌شود. استفاده از این نوع قیمت‌گذاری می‌تواند ابزاری برای پوشش ریسک نوسانات بازار باشد، ولی در عین حال ممکن است در صورت حرکت نامطلوب قیمت دارایی، به زیان سرمایه‌گذار منجر شود.