بازار آتی یک بازار مزایده‌ای است که در آن شرکت‌کنندگان قراردادهای آتی و کالا را برای تحویل در تاریخ مشخصی در آینده خرید و فروش می‌کنند. قراردادهای آتی، قراردادهای مشتقه‌ای هستند که در بورس معامله می‌شوند و قیمت تحویل کالا یا دارایی را از پیش برای آینده مشخص می‌کنند.
نمونه‌هایی از بازارهای آتی عبارت‌اند از: بورس کالای نیویورک (NYMEX)، بورس مرکانتایل شیکاگو (CME)، هیئت تجارت شیکاگو (CBoT)، بورس اختیار معامله شیکاگو (Cboe)، و بورس غلات مینیاپولیس.
در گذشته، این معاملات به‌صورت حضوری و با استفاده از فریاد و حرکات دست در محل‌هایی به نام «حفره‌های معاملاتی» در مراکز مالی مانند نیویورک، شیکاگو و لندن انجام می‌شد. اما در قرن ۲۱، مانند بسیاری از بازارهای دیگر، معاملات آتی بیشتر به‌صورت الکترونیکی انجام می‌شوند.
نکات کلیدی:
- بازار آتی مکانی است که در آن قراردادهای آتی توسط افرادی که قصد خرید یا فروش این مشتقات را دارند، معامله می‌شود.
- در ایالات متحده، بازارهای آتی تحت نظارت «کمیسیون معاملات آتی کالا» (CFTC) فعالیت می‌کنند و قراردادها توسط بورس‌ها استانداردسازی می‌شوند.
- امروزه بیشتر معاملات بازار آتی به‌صورت الکترونیکی انجام می‌شود؛ بورس‌هایی مانند CME و ICE نمونه‌هایی از این بازارها هستند.
- برخلاف اکثر بازارهای سهام، بازارهای آتی می‌توانند ۲۴ ساعته معامله شوند.
مبانی بازار آتی
برای درک بهتر بازار آتی، ابتدا باید با اصول قراردادهای آتی آشنا شد؛ یعنی دارایی‌هایی که در این بازارها معامله می‌شوند.
قراردادهای آتی توسط تولیدکنندگان و تأمین‌کنندگان کالاها بسته می‌شوند تا از نوسانات بازار در امان بمانند. این تولیدکنندگان با سرمایه‌گذارانی قرارداد می‌بندند که حاضرند ریسک و سود ناشی از بازارهای نوسانی را بپذیرند.
بازارهای آتی (یا بورس‌های آتی) مکان‌هایی هستند که این قراردادهای مالی در آن‌ها خرید و فروش می‌شوند، برای تحویل در تاریخی مشخص در آینده، با قیمتی که در زمان معامله تعیین می‌شود. بازارهای آتی فقط محدود به محصولات کشاورزی نیستند؛ بلکه شامل خرید، فروش و پوشش ریسک (hedging) در مورد محصولات مالی و نرخ بهره در آینده نیز می‌شوند.
بر خلاف بسیاری از اوراق بهادار که به‌صورت محدود صادر می‌شوند، قراردادهای آتی تا زمانی که تقاضا (یا بهره باز – Open Interest) وجود داشته باشد، می‌توانند ایجاد شوند. اندازه بازارهای آتی معمولاً در زمان‌هایی که چشم‌انداز بازار سهام نامطمئن است افزایش می‌یابد و از بازارهای کالایی نیز بزرگ‌تر است. این بازارها بخش مهمی از سیستم مالی جهانی را تشکیل می‌دهند.
بازارهای اصلی معاملات آتی
بازارهای بزرگ معاملات آتی، تسویه‌خانه‌های اختصاصی خود را دارند. این تسویه‌خانه‌ها به بازارها اجازه می‌دهند که هم از طریق انجام معاملات و هم از طریق پردازش و تسویه آن‌ها درآمد کسب کنند. برخی از بزرگ‌ترین بازارهای آتی که تسویه‌خانه اختصاصی دارند شامل موارد زیر هستند:
- بورس معاملات شیکاگو (Chicago Mercantile Exchange)
- بورس بین‌قاره‌ای (ICE)
- یورکس (Eurex)
برخی دیگر از بازارها، مانند Cboe، از تسویه‌خانه‌های خارجی مانند Options Clearing Corporation برای تسویه معاملات استفاده می‌کنند.
تقریباً تمام بازارهای آتی در ایالات متحده تحت نظارت کمیسیون معاملات آتی کالا (CFTC) فعالیت می‌کنند که نهاد اصلی تنظیم مقررات در این حوزه است. همچنین، هر بورس در سطح بین‌المللی، معمولاً تحت نظارت نهاد نظارتی کشور میزبان خود قرار دارد.
نکته:
بورس‌های معاملات آتی از طریق انجام واقعی معاملات آتی، پردازش معاملات، و همچنین دریافت هزینه‌های عضویت یا دسترسی از معامله‌گران و شرکت‌ها برای انجام فعالیت‌های تجاری، درآمد کسب می‌کنند.
مثال از بازار معاملات آتی:
فرض کنید یک مزرعه قهوه، دانه‌های سبز قهوه را با قیمت هر کیلو ۴ دلار به یک برشته‌کار می‌فروشد، و برشته‌کار همان قهوه را پس از برشته‌کردن با قیمت هر کیلو ۱۰ دلار می‌فروشد. چون هر دو طرف در این قیمت‌گذاری سود می‌برند، طبیعی است که بخواهند این قیمت‌ها را ثابت نگه دارند.
در اینجا، یک سرمایه‌گذار وارد می‌شود و توافق می‌کند که اگر قیمت قهوه در آینده از یک نرخ مشخص پایین‌تر بیاید، او مابه‌التفاوت را به کشاورز بپردازد تا ضرری متوجه او نشود.
برعکس، اگر قیمت قهوه از یک مقدار مشخص بالاتر برود، سرمایه‌گذار سود آن را برای خودش نگه می‌دارد. از طرف دیگر، اگر قیمت قهوه سبز از نرخ توافق‌شده بیشتر شود، سرمایه‌گذار مازاد را پرداخت می‌کند و برشته‌کار قهوه را با همان نرخ قبلی دریافت می‌کند. اما اگر قیمت قهوه سبز از نرخ توافق‌شده کمتر باشد، برشته‌کار همچنان همان قیمت توافقی را پرداخت می‌کند و این بار سرمایه‌گذار سود می‌برد.
این نوع قراردادها به طرفین کمک می‌کنند تا در برابر نوسانات قیمت در آینده از خود محافظت کنند.
نظرات کاربران