سرمایه‌گذاری سبز چیست؟

سرمایه‌گذاری سبز چیست؟

سرمایه‌گذاری سبز به فعالیت‌هایی اطلاق می‌شود که با هدف حمایت از کسب‌وکارهایی انجام می‌شود که تأثیر مثبتی بر محیط زیست دارند. این نوع سرمایه‌گذاری معمولاً در کنار مفاهیمی مانند «سرمایه‌گذاری مسئولانه اجتماعی» (SRI) یا معیارهای زیست‌محیطی، اجتماعی و حکمرانی (ESG) دسته‌بندی می‌شود، اما تمرکز آن به‌طور خاص بر روی پروژه‌ها یا شرکت‌هایی است که در راستای حفاظت از منابع طبیعی، کاهش آلودگی یا به‌کارگیری روش‌های پایدار فعالیت می‌کنند.

سرمایه‌گذاران در این حوزه ممکن است اوراق قرضه سبز، صندوق‌های قابل معامله سبز (Green ETFs)، صندوق‌های شاخص یا سرمایه‌گذاری مشترک سبز بخرند یا سهام شرکت‌هایی را در اختیار داشته باشند که به پایداری محیط‌زیست متعهد هستند. هرچند انگیزه مالی تنها عامل تصمیم‌گیری برای این دسته از سرمایه‌گذاران نیست، اما برخی شواهد نشان می‌دهد که بازدهی سرمایه‌گذاری سبز می‌تواند مشابه یا حتی بهتر از دارایی‌های سنتی باشد.

نکات کلیدی:

• سرمایه‌گذاری سبز به سرمایه‌گذاری در کسب‌وکارهایی اطلاق می‌شود که با اصول محیط‌زیستی هم‌راستا هستند و در راستای حفظ منابع طبیعی فعالیت می‌کنند.

• روش‌هایی برای مشارکت در این نوع سرمایه‌گذاری شامل خرید اوراق قرضه سبز، صندوق‌های سرمایه‌گذاری سبز (اعم از مشترک، شاخصی یا ETF) و سهام شرکت‌های دوست‌دار محیط زیست است.

• سرمایه‌گذاری‌های سبز خالص (Pure Play) به پروژه‌ها یا شرکت‌هایی اطلاق می‌شود که بخش عمده یا کل درآمدشان از فعالیت‌های محیط‌زیستی به‌دست می‌آید.

• با اینکه سود مالی تنها هدف نیست، مطالعاتی وجود دارد که نشان می‌دهد سرمایه‌گذاری سبز می‌تواند عملکردی هم‌تراز یا حتی بهتر از سرمایه‌گذاری‌های سنتی داشته باشد.

• از آنجا که صرفاً داشتن برچسب «سبز» تضمین‌کننده تعهد واقعی شرکت به اصول پایداری نیست، سرمایه‌گذاران باید تحقیقات دقیق‌تری انجام دهند تا از تطابق عملکرد شرکت با استانداردهای مورد نظر اطمینان حاصل کنند.

درک سرمایه‌گذاری سبز

سرمایه‌گذاری‌های سبز خالص به سرمایه‌گذاری‌هایی گفته می‌شود که بخش عمده یا تمام درآمد و سود خود را از فعالیت‌هایی با محوریت محیط زیست به‌ دست می‌آورند. البته سرمایه‌گذاری سبز می‌تواند شامل شرکت‌هایی نیز باشد که در کنار فعالیت‌های تجاری دیگر، بخشی از کسب‌وکار خود را به پروژه‌ها یا محصولات دوست‌دار طبیعت اختصاص داده‌اند.

راه‌های زیادی برای شرکت‌هایی که به دنبال بهبود وضعیت محیط زیست هستند وجود دارد. برخی در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر یا ساخت جایگزین‌های پایدار برای پلاستیک و دیگر مواد آلاینده فعالیت می‌کنند. برخی دیگر تمرکز خود را بر کاهش آلودگی یا بهینه‌سازی فرآیندهای تولید از منظر زیست‌محیطی گذاشته‌اند.

از آنجا که تعریف مشخص و یکسانی برای «سبز بودن» وجود ندارد، تعیین اینکه چه چیزی دقیقاً در دسته سرمایه‌گذاری سبز قرار می‌گیرد تا حدی به برداشت و اولویت‌های شخصی سرمایه‌گذاران بستگی دارد. برخی تنها گزینه‌های خالص سبز مانند انرژی‌های تجدیدپذیر و فناوری‌های کم‌مصرف را انتخاب می‌کنند، در حالی‌ که دیگران به شرکت‌هایی توجه دارند که اگرچه درآمدشان از منابع متنوعی تأمین می‌شود، اما در مصرف منابع طبیعی و مدیریت پسماند عملکرد مسئولانه‌ای دارند.

انواع روش‌های سرمایه‌گذاری سبز

راه‌های متعددی برای مشارکت در پروژه‌های سبز و محیط‌زیستی وجود دارد. گرچه این مسیرها تا چند سال پیش پرریسک تلقی می‌شدند، برخی از آن‌ها اکنون بازدهی قابل‌توجهی برای سرمایه‌گذاران خود به همراه آورده‌اند.

سهام سبز (Green Equities)

ساده‌ترین روش، خرید سهام شرکت‌هایی است که به تعهدات زیست‌محیطی پایبند هستند. استارت‌آپ‌های بسیاری در حوزه انرژی‌های جایگزین و مواد سازگار با محیط زیست فعال‌اند و حتی شرکت‌های بزرگ نیز در حال سرمایه‌گذاری گسترده برای آینده‌ای کم‌کربن هستند. شرکت‌هایی مانند تسلا توانسته‌اند با تمرکز بر مشتریان آگاه از محیط زیست، به ارزش‌گذاری چند میلیارد دلاری دست یابند.

اوراق قرضه سبز (Green Bonds)

مسیر دوم، خرید اوراق قرضه سبز است. این اوراق که گاه با عنوان «اوراق قرضه اقلیمی» نیز شناخته می‌شوند، عملاً وام‌هایی هستند که به بانک‌ها، شرکت‌ها یا نهادهای دولتی برای تأمین مالی پروژه‌هایی با تأثیر مثبت زیست‌محیطی پرداخت می‌شود. بر اساس آمار Climate Bonds Initiative، در سال ۲۰۲۱ بیش از ۱.۱ تریلیون دلار اوراق قرضه سبز جدید منتشر شده است. این اوراق ممکن است شامل مشوق‌های مالیاتی نیز باشند و از این نظر نسبت به اوراق سنتی جذاب‌تر به نظر برسند.

صندوق‌های سرمایه‌گذاری سبز (Green Funds)

گزینه دیگر، سرمایه‌گذاری در صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک، ETF یا صندوق‌های شاخصی است که مجموعه‌ای از شرکت‌های سبز را پوشش می‌دهند. این نوع صندوق‌ها با تنوع‌بخشی به سبد سرمایه‌گذاری، به سرمایه‌گذاران امکان می‌دهند که ریسک کمتری متحمل شوند و در عین حال از توسعه پروژه‌های زیست‌محیطی حمایت کنند.

از جمله صندوق‌های مطرح در این حوزه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• TIAA-CREF Social Choice Equity Fund (TICRX)

• Trillium ESG Global Equity Fund (PORTX)

• Green Century Balanced Fund (GCBLX)

همچنین شاخص‌هایی مانند NASDAQ Clean Edge Green Energy Index و MAC Global Solar Energy Index نیز برای رصد عملکرد شرکت‌های فعال در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر طراحی شده‌اند و برخی از صندوق‌ها با پیروی از این شاخص‌ها در صنایع سبز سرمایه‌گذاری می‌کنند.

بیش از ۷۰ میلیارد دلار
این رقم نشان‌دهنده حجم سرمایه‌گذاری‌های جدید در صندوق‌های پایدار در سال ۲۰۲۱ است.

نتایج سرمایه‌گذاری سبز

سرمایه‌گذاری سبز که زمانی حوزه‌ای خاص و کم‌طرفدار به شمار می‌رفت، پس از وقوع چندین فاجعه طبیعی و افزایش نگرانی‌ها درباره بحران اقلیمی، با رشد قابل‌توجهی مواجه شد. تنها در سال ۲۰۲۱، بیش از ۷۰ میلیارد دلار سرمایه جدید وارد صندوق‌های ESG شد؛ رقمی که نسبت به سال قبل، نزدیک به یک‌سوم رشد را نشان می‌دهد.

گرچه سودآوری تنها هدف سرمایه‌گذاری سبز نیست، شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد این نوع سرمایه‌گذاری می‌تواند بازدهی مشابه یا حتی بالاتر از دارایی‌های سنتی داشته باشد. بر اساس پژوهشی که در سال ۲۰۲۲ توسط شرکت Morningstar منتشر شد، صندوق‌های پایداری زیست‌محیطی توانستند در کنار بازار عمومی، یک‌بار دیگر رکوردهای تازه‌ای را ثبت کنند. این گزارش همچنین تأکید می‌کند که صندوق‌های بزرگ‌مقیاس پایداری در ایالات متحده در سال ۲۰۲۱ و نیز در دوره‌های سه‌ساله و پنج‌ساله گذشته، عملکرد بهتری نسبت به همتایان سنتی خود داشته‌اند.

نکته: برای دریافت جدیدترین تحلیل‌ها و مشاوره‌ها در زمینه سرمایه‌گذاری سبز، می‌توانید به پادکست The Green Investor که توسط Investopedia تهیه می‌شود، مراجعه کنید.

نکات مهم در سرمایه‌گذاری سبز

اگرچه سرمایه‌گذاری در شرکت‌های سبز ممکن است ریسک بیشتری نسبت به استراتژی‌های معمول سهام داشته باشد—زیرا بسیاری از این شرکت‌ها در مراحل ابتدایی توسعه قرار دارند و هنوز درآمد پایدار یا سودآوری مشخصی ندارند—اما برای سرمایه‌گذارانی که حمایت از کسب‌وکارهای دوست‌دار محیط زیست برایشان اهمیت دارد، این نوع سرمایه‌گذاری می‌تواند راهی جذاب و هدفمند برای استفاده از منابع مالی‌شان باشد.

از سوی دیگر، باید توجه داشت که تعریف «سبز بودن» می‌تواند از دید هر سرمایه‌گذار متفاوت باشد. برای مثال، برخی صندوق‌های موسوم به سبز ممکن است سهام شرکت‌هایی را در اختیار داشته باشند که در حوزه نفت و گاز طبیعی فعالیت دارند. اگرچه این شرکت‌ها ممکن است روی انرژی‌های تجدیدپذیر نیز سرمایه‌گذاری کرده باشند، اما بسیاری از سرمایه‌گذاران آگاه به محیط زیست ممکن است تمایلی به سرمایه‌گذاری در صندوق‌هایی که با صنایع سوخت‌های فسیلی در ارتباط‌اند نداشته باشند.

در نتیجه، سرمایه‌گذاران پیش از تصمیم‌گیری باید اطلاعات لازم را درباره ترکیب دارایی‌های صندوق‌ها (از طریق دفترچه راهنمای صندوق یا گزارش‌های سالانه شرکت‌ها) بررسی کنند تا مطمئن شوند با تعاریف شخصی آن‌ها از سرمایه‌گذاری سبز همخوانی دارد.

نکته: برخی از صندوق‌های سبز ممکن است در شرکت‌های سنتی مانند جنرال‌موتورز، تویوتا یا حتی اکسون‌موبیل نیز سرمایه‌گذاری کنند. اگر برای شما سبز بودن واقعی مهم است، حتماً دفترچه راهنمای صندوق را با دقت بررسی کنید تا مطمئن شوید انتخاب‌تان با معیارهای زیست‌محیطی شما هم‌راستاست.

سرمایه‌گذاری سبز در برابر «سبزشویی»

«سبزشویی» یا Greenwashing به تاکتیکی اطلاق می‌شود که در آن شرکت‌ها یا محصولات، خود را به‌گونه‌ای برند‌سازی می‌کنند که دوستدار محیط زیست به‌نظر برسند؛ در حالی که در واقعیت، اثرگذاری زیست‌محیطی آن‌ها بسیار کمتر از چیزی است که تبلیغ می‌کنند. این رفتار با هدف بهره‌برداری از تقاضای روزافزون برای پایداری زیست‌محیطی انجام می‌شود.

در حالی که بسیاری از اقدامات بازاریابی سبز، نیت‌مند و صادقانه هستند، برخی شرکت‌ها اغراق‌هایی درباره میزان استفاده از مواد بازیافتی داشته‌اند، به‌طوری که مصرف‌کننده تصور می‌کند محصول کاملاً پایدار است. از سوی دیگر، برخی شرکت‌ها با خرید اعتبارات کربنی تلاش می‌کنند تا ردپای زیست‌محیطی خود را کاهش دهند؛ اما اندازه‌گیری دقیق اثرات واقعی چنین اقدامات جبرانی، اغلب دشوار است.

در یکی از موارد بحث‌برانگیز، شرکت IKEA متهم شد که برای برخی از محصولات چوبی خود، از منابع غیرقانونی بهره گرفته است. نکته نگران‌کننده‌تر آن‌جاست که چوب مورد استفاده، تأییدیه شورای نظارت بر جنگل‌ها (FSC) را هم داشته که این موضوع، سوالاتی جدی درباره اعتبار برخی گواهی‌نامه‌های سبز تجاری و مدل‌های اقتصادی «پول بده، تأیید بگیر» مطرح می‌کند.

در بازار سرمایه نیز، برخی صندوق‌های سرمایه‌گذاری تلاش کرده‌اند با تغییر نام و ظاهر خود، تصویری پایدارتر از واقعیت ارائه دهند. اما تنها راه برای ارزیابی میزان پایداری یک صندوق، بررسی دقیق دارایی‌های آن است.

بهترین سهام‌های سبز برای سرمایه‌گذاری کدام‌اند؟

هیچ تضمینی برای پیش‌بینی سودآوری آتی سهام وجود ندارد، اما بسیاری از موفق‌ترین سرمایه‌گذاری‌های سبز مربوط به حوزه تولید و ذخیره‌سازی انرژی‌های تجدیدپذیر بوده‌اند. برای مثال، قیمت سهام شرکت تسلا از سال ۲۰۱۸ تا میانه سال ۲۰۲۱ بیش از ده برابر رشد کرد. در همین بازه، ارزش بازار شرکت چینی LONGi Green Energy Technology نیز از ۱۱ میلیارد دلار به حدود ۷۰.۵ میلیارد دلار رسید.

آیا سرمایه‌گذاری سبز سودآور است؟

گرچه هدف اصلی سرمایه‌گذاری سبز سود مالی نیست، اما شواهد نشان می‌دهد که این سرمایه‌گذاری‌ها می‌توانند بازدهی مشابه یا حتی بالاتر از دارایی‌های سنتی داشته باشند. گزارشی از شرکت Morningstar در سال ۲۰۲۲ نشان داد که صندوق‌های پایدار زیست‌محیطی برای چندمین سال پیاپی عملکردی بهتر از متوسط بازار داشته‌اند. این گزارش همچنین تأکید کرد که صندوق‌های بزرگ‌مقیاس پایداری در آمریکا، در سال ۲۰۲۱ و نیز در دوره‌های سه‌ساله و پنج‌ساله گذشته، نسبت به صندوق‌های سنتی بهتر عمل کرده‌اند.

چگونه می‌توان تشخیص داد یک صندوق سبز واقعاً پایدار است؟

هر صندوق سرمایه‌گذاری مجموعه‌ای از اوراق بهادار را در سبد خود دارد که نماینده‌ای از یک بخش بزرگ‌تر بازار است. برای اطمینان از پایدار بودن واقعی یک صندوق سبز، سرمایه‌گذاران باید ابتدا دارایی‌های موجود در سبد آن صندوق را بررسی کنند. همچنین، برخی مؤسسات پژوهشی ارزیابی‌های مستقل ارائه می‌دهند. به‌عنوان نمونه، رتبه پایداری مورنینگ‌استار (Morningstar Sustainability Rating) یا شاخص R-Factor شرکت State Street ابزارهایی برای سنجش میزان پایبندی به اصول زیست‌محیطی هستند.