نسبت اهرم ناخالص چیست؟

نسبت اهرم ناخالص چیست؟

نسبت اهرم ناخالص یکی از شاخص‌هایی است که برای ارزیابی ریسک‌های مالی شرکت‌های بیمه استفاده می‌شود. این نسبت از جمع سه مؤلفه به دست می‌آید: نسبت حق بیمه خالص صادره، نسبت بدهی خالص و نسبت بیمه اتکایی واگذارشده. این شاخص نشان می‌دهد که یک شرکت بیمه تا چه اندازه در معرض خطاهای قیمتی و برآوردی قرار دارد و چه میزان به شرکت‌های بیمه اتکایی وابسته است.

نکات کلیدی:

• نسبت اهرم ناخالص از مجموع نسبت حق بیمه خالص صادره، نسبت بدهی خالص و نسبت واگذاری به بیمه اتکایی تشکیل می‌شود.

• این نسبت یکی از چندین شاخصی است که برای ارزیابی توان مالی شرکت‌های بیمه و بررسی تعهدات مالی آن‌ها به کار می‌رود.

• نسبت اهرم ناخالص را می‌توان یک تخمین اولیه از سطح ریسک شرکت در برابر اشتباهات قیمتی و محاسباتی دانست.

• معمولاً نسبت اهرم خالص (Net Leverage Ratio) کمتر از نسبت ناخالص است و دقت بیشتری نیز دارد.

درک بهتر نسبت اهرم ناخالص در شرکت‌های بیمه

نسبت اهرم ناخالص (Gross Leverage Ratio) به کمک تحلیلگران می‌آید تا میزان ریسک‌پذیری شرکت‌های بیمه را در قبال تعهداتشان بررسی کنند. مقدار مطلوب این نسبت بسته به نوع فعالیت بیمه‌ای شرکت متفاوت است، اما به‌طور کلی، برای شرکت‌های بیمه اموال عددی کمتر از ۵ و برای شرکت‌های بیمه مسئولیت کمتر از ۷ مطلوب در نظر گرفته می‌شود.

از آنجا که این نسبت شامل بیمه اتکایی واگذارشده نیز هست، معمولاً عدد آن از نسبت اهرم خالص بیشتر است. سایر شاخص‌هایی که در کنار این نسبت برای ارزیابی توان مالی شرکت‌های بیمه استفاده می‌شوند شامل نسبت اهرم خالص (Net Leverage Ratio)، نسبت مطالبات از بیمه‌گران اتکایی به مازاد سرمایه بیمه‌گذاران و نسبت کفایت سرمایه شرکت A.M. Best (BCAR) هستند.

نکته مهم: گنجاندن بیمه اتکایی واگذارشده در محاسبه نسبت اهرم ناخالص ممکن است وضعیت مالی شرکت را از آنچه در واقعیت هست پرریسک‌تر نشان دهد.

توازن بین سودآوری و کنترل ریسک

شرکت‌های بیمه باید میان دو هدف اصلی توازن برقرار کنند:
۱. سرمایه‌گذاری حق بیمه‌های دریافتی برای کسب سود
۲. محدود کردن ریسک‌هایی که از طریق صدور بیمه‌نامه بر عهده می‌گیرند.

برای کاهش ریسک، شرکت‌های بیمه می‌توانند بخشی از حق بیمه‌ها را به شرکت‌های بیمه اتکایی واگذار کنند تا بخشی از تعهدات از ترازنامه آن‌ها خارج شود. مؤسسات اعتبارسنجی برای ارزیابی سلامت مالی شرکت‌های بیمه از مجموعه‌ای از نسبت‌های مالی استفاده می‌کنند که همگی از بررسی ترازنامه شرکت به‌دست می‌آیند. نسبت اهرم ناخالص تنها یکی از این شاخص‌هاست. نسبت‌های اهرمی به‌طور کلی نقش مهمی در تحلیل توان شرکت در پرداخت بدهی‌ها دارند، زیرا فعالیت شرکت‌ها معمولاً از طریق ترکیبی از سرمایه و بدهی تأمین مالی می‌شود. اطلاع از سطح بدهی شرکت در ارزیابی توان پرداخت آن اهمیت زیادی دارد.

شرکت‌های بیمه ممکن است مانند بانک‌های مرکزی که نرخ بهره هدف‌گذاری می‌کنند، برای خود یک «نسبت اهرم ناخالص هدف» تعیین کنند. در برخی شرایط مانند خرید یک شرکت دیگر از طریق تأمین مالی بدهی، ممکن است شرکت بیمه تصمیم بگیرد که نسبت اهرم ناخالص بالاتری را بپذیرد.

مقایسه نسبت اهرم ناخالص و نسبت اهرم خالص

نسبت اهرم ناخالص را می‌توان به‌عنوان یک برآورد اولیه از میزان در معرض ریسک بودن شرکت بیمه در برابر خطاهای قیمتی و محاسباتی در نظر گرفت. در مقابل، نسبت اهرم خالص تخمین دقیق‌تری از این میزان ریسک ارائه می‌دهد، اما به‌دست آوردن آن در عمل ممکن است دشوارتر باشد. معمولاً نسبت اهرم ناخالص از نسبت اهرم خالص بیشتر است، به همین دلیل در اغلب موارد ریسک واقعی شرکت را بیش از حد نشان می‌دهد.

فرمول نسبت اهرم ناخالص

نسبت اهرم ناخالص از مجموع سه مؤلفه زیر تشکیل می‌شود:

• نسبت حق بیمه خالص صادره به مازاد سرمایه بیمه‌گذاران

• نسبت بدهی‌های خالص به مازاد سرمایه بیمه‌گذاران

• نسبت بیمه اتکایی واگذارشده به مازاد سرمایه بیمه‌گذاران

فرمول کلی آن به صورت زیر نیز قابل بیان است:

(حق بیمه صادره + بدهی‌های خالص) ÷ مازاد سرمایه بیمه‌گذاران

برای محاسبه این نسبت، تنها به سه داده نیاز داریم:

1. میزان حق بیمه صادره

2. مجموع بدهی‌های خالص

3. مازاد سرمایه بیمه‌گذاران

با اینکه این فرمول ساده به نظر می‌رسد، اما از آنجا که بیمه‌های اتکایی واگذارشده (ceded reinsurance) نیز در آن لحاظ می‌شود، گاهی وضعیت مالی شرکت را پرریسک‌تر از واقعیت نشان می‌دهد.

مثال کاربردی

فرض کنید یک شرکت بیمه، بیمه‌نامه منازل مسکونی در یک منطقه صادر می‌کند. برای کاهش ریسک وقوع سیل، بخشی از حق بیمه‌ها را به شرکت بیمه اتکایی واگذار می‌کند. حتی ممکن است در بیمه‌نامه شما گزینه‌ای به نام «پوشش خسارت ناشی از سیل» به‌صورت جداگانه دیده شود که حق بیمه مربوط به آن عملاً به شرکت بیمه اتکایی پرداخت می‌شود. این نوع پوشش‌ها، بخشی از تعهدات اصلی شرکت بیمه نیستند و در محاسبه ریسک واقعی نباید در نظر گرفته شوند. با این حال، در نسبت اهرم ناخالص لحاظ می‌شوند.

نسبت اهرم خالص چطور محاسبه می‌شود؟

برای محاسبه نسبت اهرم خالص، کافی‌ست میزان بیمه اتکایی واگذارشده را از کل حق بیمه صادره کسر کنیم تا به حق بیمه خالص صادره برسیم. فرمول آن عبارت است از:

(حق بیمه خالص صادره + بدهی‌های خالص) ÷ مازاد سرمایه بیمه‌گذاران

در اغلب موارد، این نسبت کمتر از نسبت ناخالص است و تصویر دقیق‌تری از وضعیت مالی شرکت ارائه می‌دهد. با این حال، نباید فراموش کرد که حتی شرکت‌های بیمه اتکایی نیز ممکن است در شرایط بحرانی دچار مشکل شوند. از این رو، نسبت اهرم ناخالص به‌نوعی بدترین سناریو را در نظر می‌گیرد؛ حالتی که شرکت بیمه دیگر نتواند به پوشش بیمه‌گر اتکایی تکیه کند.