بودجه‌ریزی مبتنی بر فعالیت یا ABB (Activity-Based Budgeting) یک روش برنامه‌ریزی مالی است که در آن فعالیت‌هایی که منجر به ایجاد هزینه در یک سازمان می‌شوند، شناسایی، بررسی و تحلیل می‌گردند. در این روش، تمام فعالیت‌هایی که باعث ایجاد هزینه برای شرکت می‌شوند به دقت بررسی می‌شوند تا راهکارهایی برای بهبود کارایی و کاهش هزینه‌ها پیدا شود. سپس، بودجه بر اساس نتایج این تحلیل‌ها تنظیم می‌شود.
ABB نسبت به روش‌های سنتی بودجه‌ریزی دقیق‌تر و جامع‌تر است. در بودجه‌ریزی سنتی معمولاً فقط بودجه سال گذشته با در نظر گرفتن نرخ تورم یا رشد شرکت، اندکی تغییر می‌کند؛ در حالی که در ABB نگاه ریشه‌ای به ساختار فعالیت‌ها و هزینه‌ها وجود دارد.
نکات کلیدی
- در ABB، فعالیت‌هایی که منجر به هزینه می‌شوند، ثبت، تحلیل و بررسی می‌شوند.
- نسبت به بودجه‌ریزی سنتی دقیق‌تر است.
- استفاده از این روش می‌تواند به کاهش هزینه‌ها و افزایش سود کمک کند.
- برای شرکت‌های نوپا یا شرکت‌هایی که در حال تغییرات اساسی هستند بسیار مناسب است.
نحوه عملکرد بودجه‌ریزی مبتنی بر فعالیت (ABB)
کنترل هزینه‌ها یکی از مهم‌ترین بخش‌های مدیریت کسب‌وکار است. اگر این کار به درستی انجام شود، شرکت می‌تواند هم درآمد را حفظ و حتی افزایش دهد، و هم حاشیه سود خود را بهبود ببخشد.
ABB با کاهش سطح فعالیت‌هایی که برای ایجاد فروش لازم است، به کاهش هزینه‌ها کمک می‌کند. حذف فعالیت‌های غیرضروری، مستقیماً بر سودآوری تأثیر مثبت دارد.
فرآیند ABB در سه مرحله انجام می‌شود:
- شناسایی فعالیت‌های مرتبط
ابتدا باید فعالیت‌هایی که باعث ایجاد هزینه می‌شوند مشخص شوند (اصطلاحاً «محرک‌های هزینه»). - تعیین تعداد واحد فعالیت
برای هر فعالیت باید مشخص شود چند بار انجام می‌شود یا چه حجمی دارد. این عدد پایه محاسبه خواهد بود. - تعیین هزینه هر واحد فعالیت و ضرب در سطح فعالیت
هزینه انجام هر بار فعالیت محاسبه و در تعداد دفعات انجام آن ضرب می‌شود تا بودجه کل برای آن فعالیت به‌دست آید.
مقایسه ABB با بودجه‌ریزی سنتی
روش ABB جایگزینی برای بودجه‌ریزی سنتی است. در روش سنتی، معمولاً بودجه سال قبل را با نرخ رشد یا تورم تعدیل می‌کنند. در مقابل، ABB به جای تکیه بر داده‌های قدیمی، فعالیت‌ها را از نو بررسی می‌کند.
ABB برای همه شرکت‌ها لازم نیست. شرکت‌های قدیمی و با ثبات که تغییرات زیادی ندارند، معمولاً با همان روش سنتی به خوبی کارشان پیش می‌رود. اما شرکت‌های نوپا یا شرکت‌هایی که در حال گسترش، تغییر محصولات، راه‌اندازی شعبه‌های جدید یا ورود به بازارهای تازه هستند، بیشتر به ABB نیاز دارند؛ زیرا داده‌های تاریخی برای آن‌ها قابل اتکا نیست.
مثال از بودجه‌ریزی مبتنی بر فعالیت
فرض کنید شرکت A انتظار دارد در سال آینده ۵۰٬۰۰۰ سفارش فروش دریافت کند و پردازش هر سفارش ۲ دلار هزینه دارد. بنابراین بودجه مورد نیاز برای پردازش سفارشات برابر است با:
۵۰٬۰۰۰ سفارش × ۲ دلار = ۱۰۰٬۰۰۰ دلار
در مقابل، اگر این شرکت طبق روش سنتی بودجه‌ریزی کند و هزینه پردازش سفارشات در سال قبل ۸۰٬۰۰۰ دلار بوده و رشد فروش ۱۰٪ پیش‌بینی شود، بودجه فقط ۸۸٬۰۰۰ دلار خواهد بود:
۸۰٬۰۰۰ + (۱۰٪ × ۸۰٬۰۰۰) = ۸۸٬۰۰۰ دلار
یعنی در روش سنتی، بودجه کمتر و احتمالاً نادقیق‌تری تعیین می‌شود.
مزایا و معایب بودجه‌ریزی مبتنی بر فعالیت (ABB)
مزایا:
- کنترل دقیق‌تر بر بودجه و هزینه‌ها
- هم‌راستایی بهتر بودجه با اهداف استراتژیک شرکت
- شفافیت بالاتر در تحلیل منابع هزینه
- مناسب برای محیط‌های پیچیده یا در حال تغییر
معایب:
- اجرای آن پرهزینه‌تر از روش‌های سنتی است
- نیاز به زمان و تلاش بیشتری دارد
- وابسته به فرضیات و تحلیل‌های مدیریتی است، که ممکن است گاهی باعث خطا در برآورد بودجه شود
نظرات کاربران