منظور از قیمت اسمی چیست؟

اصطلاح «در قیمت اسمی» یا "At Par" به این معناست که یک اوراق بدهی مانند اوراق قرضه یا سهام ممتاز به همان ارزشی که در ابتدا منتشر شده، معامله می‌شود. یعنی دقیقاً با ارزش اسمی (Face Value) خود.

ارزش اسمی برخلاف ارزش بازار، عددی ثابت است. ارزش بازار با توجه به عواملی مانند رتبه اعتباری، زمان باقی‌مانده تا سررسید و نوسانات نرخ بهره تغییر می‌کند. در زمان انتشار اوراق (به‌ویژه در فرم‌های کاغذی قدیمی)، ارزش اسمی روی خود اوراق درج می‌شد. به همین دلیل، به آن "ارزش اسمی" یا "face value" نیز گفته می‌شود.

نکات کلیدی:

• ارزش اسمی همان قیمتی است که یک اوراق قرضه با آن منتشر می‌شود.
• قیمت اوراق در بازار می‌تواند بالاتر، پایین‌تر یا دقیقاً برابر با ارزش اسمی باشد؛ این تغییرات معمولاً به دلیل تغییرات در نرخ بهره بازار، زمان باقی‌مانده تا سررسید و رتبه اعتباری رخ می‌دهد.
• اصطلاح «در قیمت اسمی» همیشه به قیمت اصلی انتشار اوراق قرضه اشاره دارد.
• دارنده اوراق قرضه در زمان سررسید مبلغ ارزش اسمی را دریافت خواهد کرد.

درک بهتر مفهوم «در قیمت اسمی»

به دلیل نوسانات همیشگی نرخ بهره در بازار، اوراق قرضه و ابزارهای مالی دیگر به ندرت دقیقاً در قیمت اسمی معامله می‌شوند. اگر نرخ بهره فعلی بازار با نرخ بهره (کوپن) اوراق قرضه برابر نباشد، قیمت اوراق متفاوت از قیمت اسمی خواهد بود.

مثلاً، اگر اوراق قرضه‌ای دقیقاً در قیمت اسمی معامله شود، گفته می‌شود در سطح "100" معامله می‌شود، یعنی 100٪ از ارزش اسمی آن. اگر قیمت آن "99" باشد، یعنی اوراق با 99٪ از ارزش اسمی در بازار معامله می‌شود.

در مورد سهام عادی، مفهوم ارزش اسمی بیشتر جنبه نمادین دارد. شرکت در اساسنامه خود تعهد می‌دهد که سهام را پایین‌تر از ارزش اسمی نفروشد. معمولاً این ارزش اسمی یک سنت (penny) در نظر گرفته می‌شود. این عدد اثری بر ارزش واقعی بازار سهام ندارد.

اوراق قرضه جدید

اگر شرکتی اوراق قرضه‌ای منتشر کند و دقیقاً برابر با ارزش اسمی آن پول دریافت کند، گفته می‌شود اوراق «در قیمت اسمی» منتشر شده‌اند. اما اگر شرکت مبلغی کمتر از ارزش اسمی دریافت کند، اوراق با تخفیف (Discount) منتشر شده‌اند. و اگر شرکت بیشتر از ارزش اسمی دریافت کند، اوراق با صرف (Premium) منتشر شده‌اند.

بازده اوراق قرضه و نرخ سود سهام ممتاز تأثیر قابل‌توجهی بر قیمت انتشار این اوراق دارد. به عبارت دیگر، بسته به نرخ بهره بازار، اوراق ممکن است در قیمت اسمی، با تخفیف یا با صرف منتشر شوند.

اگر اوراقی دقیقاً در قیمت اسمی معامله شود، بازده آن دقیقاً برابر با نرخ کوپن (نرخ بهره اعلامی) خواهد بود. در این شرایط، سرمایه‌گذاران انتظار بازدهی برابر با نرخ کوپن را دارند تا ریسک وام دادن به ناشر اوراق جبران شود.

مثال: اوراق قرضه در قیمت اسمی

فرض کنید شرکتی اوراق قرضه‌ای با نرخ کوپن ۵٪ منتشر کند، اما نرخ بازده اوراق مشابه در بازار ۱۰٪ باشد. در این صورت، سرمایه‌گذاران تمایلی به پرداخت کامل ارزش اسمی نخواهند داشت، چون اوراق بازده کمتری نسبت به بازار دارد. بنابراین، اوراق با قیمتی پایین‌تر از قیمت اسمی فروخته می‌شوند تا این کمبود جبران شود.

در مقابل، اگر نرخ بهره در بازار ۳٪ باشد، سرمایه‌گذار حاضر است برای دریافت ۵٪ سود، بیشتر از قیمت اسمی بپردازد. یعنی اوراق با قیمت بالاتر از قیمت اسمی معامله خواهد شد.

سؤالات متداول

ارزش اسمی اوراق قرضه چیست؟
ارزش اسمی (Par Value) اوراق قرضه همان مبلغی است که اوراق در زمان انتشار فروخته شده‌اند. معمولاً این مقدار ۱۰۰۰ دلار یا ۱۰۰ دلار است. با گذشت زمان، قیمت اوراق در بازار با توجه به نرخ بهره، رتبه اعتباری و مدت باقی‌مانده تا سررسید تغییر می‌کند.

آیا همه اوراق قرضه در قیمت اسمی منتشر می‌شوند؟
خیر، اوراق ممکن است با قیمت بالاتر (صرف) یا پایین‌تر (تخفیف) از ارزش اسمی منتشر شوند. دلیل اصلی این تفاوت، مقایسه نرخ بهره بازار با نرخ کوپن اوراق است. اگر نرخ بهره بازار پایین‌تر از نرخ کوپن اوراق باشد، اوراق با قیمت بالاتر از اسمی منتشر می‌شوند. اگر نرخ بازار بالاتر باشد، اوراق باید با تخفیف منتشر شوند تا جذابیت داشته باشند.

نرخ کوپن اوراق قرضه چیست؟
نرخ کوپن، نرخ بهره‌ای است که اوراق در زمان انتشار به سرمایه‌گذار پرداخت می‌کنند. این نرخ با بازده واقعی اوراق متفاوت است. بازده اوراق به نرخ بهره جاری بازار و قیمت فعلی اوراق بستگی دارد و به صورت نسبت نرخ کوپن به قیمت فعلی محاسبه می‌شود.