عرضه پول چیست؟

عرضه پول (Money Supply) مجموع کل ارز و سایر دارایی‌های نقدشونده در اقتصاد یک کشور در تاریخ مشخصی است. عرضه پول شامل تمام پول نقد در گردش و تمامی سپرده‌های بانکی است که صاحب حساب می‌تواند به‌راحتی به پول نقد تبدیل کند. برای حفظ ثبات اقتصاد، تنظیم‌کنندگان بانکی از طریق تغییرات سیاستی و تصمیمات نظارتی، عرضه پول موجود را افزایش یا کاهش می‌دهند.

نکات کلیدی

• عرضه پول مجموع مقدار پول نقد و معادل‌های نقدی، مانند موجودی حساب‌های پس‌انداز، در گردش در اقتصاد در یک زمان مشخص است.
• تغییرات در عرضه پول شامل اقلام غیرنقدی مانند اعتبار و وام‌ها می‌شود.
• در ایالات متحده، فدرال رزرو (Fed) عرضه پول را به‌صورت ماهانه رصد می‌کند.
• فدرال رزرو همچنین از طریق اقداماتی که مقدار پول نقد در سیستم را افزایش یا کاهش می‌دهد، بر عرضه پول تأثیر می‌گذارد.
• پول‌گرایان (Monetarists) عرضه پول را محرک اصلی تقاضا در اقتصاد می‌دانند و معتقدند افزایش عرضه پول سریع‌تر از افزایش درآمد واقعی به تورم منجر می‌شود.

شناخت عرضه پول

در ایالات متحده، فدرال رزرو، که به اختصار Fed نامیده می‌شود، نهاد سیاست‌گذاری است که عرضه پول را تنظیم می‌کند. اقتصاددانان آن عرضه پول را در طول زمان رصد می‌کنند تا مشخص کنند آیا پول بیش از حد در جریان است که می‌تواند به تورم منجر شود، یا پول خیلی کم است که می‌تواند باعث تخلیه تورمی (Deflation) شود.

فدرال رزرو چند ابزار برای حفظ رشد اقتصادی در سطح معقول دارد:

• کنترل نرخ‌های بهره: با تعیین نرخ‌های کلیدی که برای وام‌های یک‌شبه پول دولتی به بانک‌های کشور دریافت می‌کند، نرخ‌های بهره را کنترل می‌کند. نرخ‌های سایر وام‌ها از این نرخ‌های فدرال مشتق می‌شوند.
• افزودن یا حذف پول نقد از سیستم: با تغییر مقدار پولی که به بانک‌ها برای وام به کسب‌وکارها و مصرف‌کنندگان جریان می‌یابد، پول نقد را به سیستم اضافه یا از آن حذف می‌کند.

عرضه پول به‌عنوان یک عامل کلیدی در تحلیل سلامت اقتصاد، شناسایی نقاط ضعف آن و تدوین سیاست‌هایی برای اصلاح این ضعف‌ها رصد می‌شود. فدرال رزرو معمولاً در انتشارات عمومی خود از عرضه پول به‌عنوان موجودی پول (Money Stock) یاد می‌کند.

18.46 تریلیون دلار: طبق گزارش فدرال رزرو، عرضه پول M1 تنظیم‌شده با فصل در ژانویه 2025.

تأثیر عرضه پول بر اقتصاد

افزایش عرضه پول معمولاً نرخ‌های بهره را کاهش می‌دهد، که این امر سرمایه‌گذاری را افزایش داده و پول بیشتری در دسترس مصرف‌کنندگان قرار می‌دهد و در نتیجه هزینه‌ها را تحریک می‌کند. کسب‌وکارها با سفارش مواد خام بیشتر و افزایش تولید پاسخ می‌دهند. فعالیت تجاری افزایش‌یافته تقاضا برای نیروی کار را بالا می‌برد.

برعکس، اگر عرضه پول کاهش یابد یا نرخ رشد آن کم شود، بانک‌ها کمتر وام می‌دهند، کسب‌وکارها پروژه‌های جدید را به تعویق می‌اندازند و تقاضای مصرف‌کنندگان برای وام‌های مسکن و خودرو کاهش می‌یابد.

تغییر در عرضه پول مدت‌هاست که به‌عنوان یک عامل کلیدی در هدایت عملکرد اقتصادی و چرخه‌های تجاری در نظر گرفته می‌شود. مکاتب فکری اقتصاد کلان که به شدت بر نقش عرضه پول تمرکز دارند شامل نظریه مقداری پول ایروینگ فیشر، پول‌گرایی (Monetarism) و نظریه چرخه تجاری اتریشی هستند.

از نظر تاریخی، اندازه‌گیری عرضه پول نشان داده است که بین عرضه پول و تورم، و همچنین بین عرضه پول و سطوح قیمت‌ها، رابطه‌هایی وجود دارد. با این حال، از سال 2000، این رابطه‌ها کمتر قابل‌پیش‌بینی شده‌اند و قابلیت اطمینان آن‌ها به‌عنوان راهنمایی برای سیاست پولی کاهش یافته است. اگرچه معیارهای عرضه پول همچنان به‌طور گسترده استفاده می‌شوند، اما جزء بسیاری از معیارهای اقتصادی هستند که اقتصاددانان و فدرال رزرو جمع‌آوری، رصد و بررسی می‌کنند.

ردیابی عرضه پول

وب‌سایت فدرال رزرو حساب جاری عرضه پول ایالات متحده را به‌صورت ماهانه از سال 1999 ارائه می‌دهد. فدرال رزرو به عرضه پول به‌عنوان موجودی پول اشاره می‌کند.

اعداد عرضه پول: M1، M2 و فراتر از آن

فدرال رزرو دو عدد متمایز را برای عرضه پول کشور رصد می‌کند و آن‌ها را M1 و M2 می‌نامد. هر دسته شامل یا شامل‌نمی‌شود انواع خاصی از پول. همچنین عددی به نام M3 وجود داشت، اما گزارش آن توسط فدرال رزرو در سال 2006 متوقف شد.

M0 و MB نیز وجود دارند، اما معمولاً در دسته‌های اصلی گنجانده می‌شوند و به‌طور جداگانه گزارش نمی‌شوند.

همه دسته‌ها مقدار پول نقد در اقتصاد را در نظر می‌گیرند، اما هر دسته تعریف کمی متفاوتی از پول نقد یا دارایی‌های نقدشونده دارد.

M1

M1، که به آن پول باریک (Narrow Money) نیز گفته می‌شود، اغلب در گزارش‌های رسانه‌های مالی مترادف با عرضه پول است. این شامل تمام اسکناس‌ها و سکه‌های در گردش، چه در کیف پول افراد و چه در کشوی متصدی بانک، به‌علاوه معادل‌های پولی است که می‌توانند به‌راحتی به پول نقد تبدیل شوند.

برای مثال، یک حساب پس‌انداز بانکی معمولی یک معادل پولی است. صاحب حساب می‌تواند در هر زمان و به‌صورت فوری این پس‌اندازها را به پول نقد تبدیل کند.

M2

M2 شامل M1 به‌علاوه سپرده‌های زمانی کوتاه‌مدت در بانک‌ها و صندوق‌های بازار پول است. به‌طور کلی، دوره‌های کمتر از یک سال کوتاه‌مدت تلقی می‌شوند.

M3، M0 و MB

• M3، که اکنون متوقف شده است، شامل M2 به‌علاوه سپرده‌های بلندمدت بود. فدرال رزرو تصمیم گرفت که این اطلاعات ارزش واقعی به اعداد اضافه نمی‌کند و دیگر در تحلیل آن مفید نیست.
• M0 پول نقد واقعی در گردش و ذخایر بانکی را اندازه‌گیری می‌کند.
• MB یا پایه پولی، کل عرضه ارز به‌علاوه بخش ذخیره‌شده ذخایر بانک‌های تجاری در بانک مرکزی است. هر دو M0 و MB در M1 و M2 گنجانده شده‌اند.

فدرال رزرو آخرین اعداد عرضه پول M1 و M2 را به‌صورت هفتگی و ماهانه منتشر می‌کند. این اعداد به‌طور گسترده توسط رسانه‌های مالی گزارش می‌شوند و در وب‌سایت فدرال رزرو در دسترس هستند.

عوامل تعیین‌کننده عرضه پول چیست؟

اعداد بزرگ M1 یا M2 شامل اجزایی هستند که اقتصاددانان برای تعیین چگونگی جریان پول در سیستم و شناسایی مشکلات احتمالی تجزیه‌وتحلیل می‌کنند. اقتصاددانان از این اجزا به‌عنوان عوامل تعیین‌کننده عرضه پول یاد می‌کنند. این عوامل شامل موارد زیر هستند:

• نسبت سپرده نقدی: مقدار پولی که عموم مردم به‌صورت نقد نگه می‌دارند به‌جای سپرده‌گذاری در بانک‌ها.
• نسبت ذخیره: مقدار پولی که فدرال رزرو از بانک‌ها می‌خواهد در خزانه‌های خود نگه دارند تا تمام برداشت‌های احتمالی مشتریان، حتی در صورت هجوم به بانک‌ها، را تأمین کنند.
• ذخیره اضافی: مقدار پولی که بانک‌ها برای وام دادن به کسب‌وکارها و افراد در دسترس دارند.

وقتی فدرال رزرو عرضه پول را محدود می‌کند چه اتفاقی می‌افتد؟

عرضه پول یک کشور تأثیر قابل‌توجهی بر مشخصات اقتصاد کلان آن، به‌ویژه در رابطه با نرخ‌های بهره، تورم و چرخه تجاری دارد. وقتی فدرال رزرو عرضه پول را از طریق سیاست پولی انقباضی یا «هاوکیش» محدود می‌کند، نرخ‌های بهره افزایش می‌یابد و هزینه استقراض بالاتر می‌رود.

در این تصمیم‌گیری‌ها تعادل ظریفی باید در نظر گرفته شود. محدود کردن عرضه پول می‌تواند تورم را کاهش دهد، همان‌طور که فدرال رزرو قصد دارد، اما خطر کند شدن بیش از حد رشد اقتصادی و افزایش بیکاری نیز وجود دارد.

عرضه پول چگونه تعیین می‌شود؟

یک بانک مرکزی مقدار پول موجود در یک کشور را تنظیم می‌کند. از طریق سیاست پولی، بانک مرکزی می‌تواند سیاست انبساطی یا انقباضی را اجرا کند.

• سیاست انبساطی: هدف آن افزایش عرضه پول است. برای مثال، بانک مرکزی ممکن است عملیات بازار باز انجام دهد، یعنی اوراق خزانه کوتاه‌مدت ایالات متحده را با استفاده از پول تازه‌چاپ‌شده خریداری کند. این پول به این ترتیب وارد گردش می‌شود.
• سیاست انقباضی: نیازمند فروش اوراق خزانه است. این کار بخشی از پول در گردش در اقتصاد را حذف می‌کند.

تفاوت بین M0، M1 و M2 چیست؟

عرضه پول ایالات متحده در دو دسته اصلی M1 و M2 گزارش می‌شود. M0 در هر دو M1 و M2 گنجانده شده است.

• M0: کل مقدار اسکناس و سکه در گردش، به‌علاوه مقدار فعلی ذخایر بانک مرکزی.
• M1: عدد اصلی گزارش‌شده، شامل M0 به‌علاوه پول نگهداری‌شده در حساب‌های پس‌انداز معمولی و چک‌های مسافرتی.
• M2: شامل تمام M1 به‌علاوه پول سرمایه‌گذاری‌شده در دارایی‌های کوتاه‌مدت با سررسید کمتر از یک سال، مانند برخی گواهی‌های سپرده.

چرا عرضه پول گسترش یا انقباض می‌یابد؟

بانک محلی در خیابان را به‌عنوان نمونه‌ای از کل اقتصاد در نظر بگیرید. اخیراً مردم محلی در حال پیشرفت هستند، بنابراین پول بیشتری برای پس‌انداز دارند. آن‌ها این پول را در بانک سپرده می‌کنند. بانک بخشی از سپرده‌ها را در خزانه نگه می‌دارد، اما بیشتر آن را به افراد و کسب‌وکارهای دیگر وام می‌دهد. وام‌ها با سود بازپرداخت می‌شوند و بانک پول بیشتری برای وام دادن دارد. زمان خوب است و عرضه پول در حال افزایش است.

اما وقتی اوضاع خوب نیست چه اتفاقی می‌افتد؟ سپرده‌های بانکی کاهش می‌یابد، زیرا مردم فقط در حال گذران زندگی هستند یا بدتر، شغل خود را از دست می‌دهند. بانک پول کمتری برای وام دادن دارد. در هر صورت، کسب‌وکارها و افراد به دلیل اقتصاد ضعیف از هزینه‌های بزرگ اجتناب می‌کنند. عرضه پول کاهش می‌یابد.

نتیجه‌گیری

عرضه پول شاید یکی از ملموس‌ترین و قابل‌فهم‌ترین موضوعات در اقتصاد باشد. این شمارش هر مقدار پول نقد در کل اقتصاد ایالات متحده است. هر دلار و هر سکه، تا سکه‌های کوچکی که مردم در جیبشان دارند.

تحلیل این عدد دشوارتر است. اقتصاددانان می‌خواهند دقیقاً بدانند این پول کجاست و چگونه استفاده می‌شود. آیا در حال احتکار است یا خرج می‌شود؟ سرمایه‌گذاری شده یا برای نیازهای روزمره خرج می‌شود؟ فدرال رزرو هنگام ارزیابی نوع سیاست پولی که باید اجرا کند، عرضه پول را در نظر می‌گیرد.