باسل یک چیست؟

باسل یک (Basel I) اولین مجموعه از مقررات بین‌المللی بانکی است که بانک‌ها را ملزم می‌کند حداقل نسبت سرمایه 8٪ را بر اساس دارایی‌های وزن‌شده با ریسک حفظ کنند تا ریسک اعتباری را کاهش دهند.

باسل یک مجموعه‌ای از مقررات بانکی بین‌المللی است که توسط کمیته نظارت بانکی باسل (BCBS) تدوین شده است. این مقررات حداقل الزامات سرمایه‌ای را برای مؤسسات مالی تعیین می‌کند، با هدف کاهش ریسک اعتباری. بر اساس باسل یک، بانک‌هایی که در سطح بین‌المللی فعالیت می‌کنند، ملزم بودند حداقل مقدار سرمایه (8٪) را بر اساس دارایی‌های وزن‌شده با ریسک خود حفظ کنند. باسل یک اولین مجموعه از سه مجموعه مقررات است که به طور جداگانه به نام‌های باسل یک، دو و سه شناخته می‌شوند و به طور کلی به عنوان توافق‌نامه‌های باسل شناخته می‌شوند.

نکات کلیدی

• باسل یک، اولین توافق‌نامه از سه توافق‌نامه باسل، مجموعه‌ای از قوانین را برای بانک‌ها ایجاد کرد تا ریسک را کاهش دهند.
• باسل یک چارچوبی برای توافق‌نامه‌های بعدی باسل فراهم کرد.
• با ظهور باسل یک، دارایی‌های بانکی بر اساس سطح ریسک آن‌ها طبقه‌بندی شدند و بانک‌ها ملزم شدند سرمایه اضطراری را بر اساس این طبقه‌بندی حفظ کنند.
• بر اساس باسل یک، بانک‌ها ملزم بودند حداقل 8٪ از پروفایل ریسک تعیین‌شده خود را به صورت سرمایه در دسترس نگه دارند.

تاریخچه کمیته باسل

کمیته نظارت بانکی باسل (BCBS) در سال 1974 به عنوان یک مجمع بین‌المللی تأسیس شد که در آن اعضا می‌توانستند در مسائل نظارت بانکی همکاری کنند. BCBS اعلام کرده است که هدف آن تقویت "ثبات مالی با بهبود دانش نظارتی و کیفیت نظارت بانکی در سراسر جهان" است. این کار از طریق مقرراتی به نام توافق‌نامه‌ها انجام می‌شود.

باسل یک، اولین توافق‌نامه این کمیته، در سال 1988 منتشر شد و عمدتاً بر ریسک اعتباری متمرکز بود و با ایجاد یک سیستم طبقه‌بندی برای دارایی‌های بانکی این موضوع را بررسی کرد.

مقررات BCBS نیروی قانونی ندارند. اعضا مسئول اجرای آن در کشورهای خود هستند. باسل یک در ابتدا خواستار نسبت حداقل سرمایه به دارایی‌های وزن‌شده با ریسک 8٪ بود که باید تا پایان سال 1992 اجرا می‌شد. در سپتامبر 1993، BCBS اعلام کرد که بانک‌های کشورهای گروه G10 با فعالیت‌های بانکی بین‌المللی قابل‌توجه، الزامات حداقل تعیین‌شده در باسل یک را برآورده کرده‌اند. بر اساس گفته‌های BCBS، چارچوب نسبت حداقل سرمایه نه تنها در کشورهای عضو، بلکه تقریباً در هر کشور دیگری با بانک‌های بین‌المللی فعال پذیرفته شده است.

مزایای باسل یک

باسل یک برای کاهش ریسک برای مصرف‌کنندگان، مؤسسات مالی و اقتصاد به طور کلی توسعه یافت. باسل دو، که چند سال بعد معرفی شد، الزامات ذخیره سرمایه را برای بانک‌ها کاهش داد. این موضوع مورد انتقاد قرار گرفت، اما چون باسل دو جایگزین باسل یک نشد، بسیاری از بانک‌ها همچنان تحت چارچوب اصلی باسل یک عمل کردند که بعداً با افزودنی‌های باسل سه تکمیل شد.

شاید بزرگ‌ترین میراث باسل یک این بود که به تنظیم مداوم مقررات بانکی و بهترین شیوه‌ها کمک کرد و راه را برای اقدامات حفاظتی بیشتر هموار کرد.

انتقادات از باسل یک

باسل یک به دلیل محدود کردن فعالیت‌های بانکی و کند کردن رشد اقتصاد جهانی با کاهش سرمایه در دسترس برای وام‌دهی مورد انتقاد قرار گرفته است. منتقدان در طرف مقابل این استدلال معتقدند که اصلاحات باسل یک به اندازه کافی پیش نرفتند. هم باسل یک و هم باسل دو به دلیل ناکامی در جلوگیری از بحران مالی و رکود بزرگ سال‌های 2007 تا 2009 مورد انتقاد قرار گرفتند، اتفاقاتی که کاتالیزور باسل سه شدند.

انتقاد دیگر از باسل یک، رویکرد ساده‌انگارانه آن به وزن‌دهی ریسک بود. باسل یک وزن‌های ریسک ثابتی را به انواع مختلف دارایی‌ها اختصاص داد، اما این وزن‌ها ممکن است به نظر خودسرانه و غیرمنعکس‌کننده ریسک واقعی باشند. برای مثال، وام‌های شرکتی وزن ریسک خاصی دریافت می‌کردند. با این حال، ریسک بسیار پیچیده‌تر از یک وزن ریسک ثابت است که ممکن است به طور کامل سلامت مالی شرکت‌های وام‌گیرنده را منعکس نکند.

آخرین انتقاد این بود که این چارچوب عمدتاً بر ریسک اعتباری متمرکز بود و به اندازه کافی سایر انواع ریسک‌های حیاتی مانند ریسک بازار و ریسک عملیاتی را مورد توجه قرار نداد. این نظارت به این معنا بود که بانک‌هایی با عملیات تجاری قابل‌توجه یا ابزارهای مالی پیچیده ممکن بود به طور بالقوه نیازهای سرمایه‌ای خود را کمتر از حد واقعی گزارش کنند.

مهم: باسل یک برای کاهش ریسک برای مصرف‌کنندگان، مؤسسات مالی و اقتصاد به طور کلی توسعه یافت.

الزامات باسل یک

سیستم طبقه‌بندی باسل یک، دارایی‌های بانک را به دسته‌های ریسک 0٪، 10٪، 20٪، 50٪، 100٪ و 150٪ گروه‌بندی می‌کند. دارایی‌های یک بانک بر اساس ماهیت بدهکار به این دسته‌ها اختصاص داده می‌شوند.

دسته ریسک 0٪ معمولاً شامل پول نقد، بدهی بانک مرکزی و بدهی دولتی است، زیرا این نهادها معمولاً کم‌ریسک‌ترین نهادها هستند. بدهی بخش عمومی اغلب در دسته‌های بالاتر (مانند 20٪ یا بیشتر، بسته به بدهکار) قرار می‌گیرد.

بدهی بانک توسعه، بدهی بانک‌های OECD، بدهی شرکت‌های اوراق بهادار OECD، بدهی بانک‌های غیر-OECD (با سررسید کمتر از یک سال)، بدهی بخش عمومی غیر-OECD و وجه نقد در حال جمع‌آوری همگی در دسته 20٪ قرار می‌گیرند. دسته 50٪ برای وام‌های مسکن مسکونی است و دسته 100٪ شامل بدهی بخش خصوصی، بدهی بانک‌های غیر-OECD (با سررسید بیش از یک سال)، املاک و مستغلات، کارخانه و تجهیزات و ابزارهای سرمایه‌ای صادرشده در سایر بانک‌ها می‌شود. بانک‌هایی که رتبه‌بندی خارجی زیر B- دارند، در دسته 150٪ قرار می‌گیرند.

بانک باید سرمایه‌ای (سرمایه رده 1 و رده 2) معادل حداقل 8٪ از دارایی‌های وزن‌شده با ریسک خود حفظ کند. این امر برای اطمینان از این است که بانک‌ها مقدار کافی سرمایه برای انجام تعهدات خود نگه دارند. برای مثال، اگر یک بانک دارای دارایی‌های وزن‌شده با ریسک 100 میلیون دلار باشد، باید حداقل 8 میلیون دلار سرمایه حفظ کند. سرمایه رده 1 نقدشونده‌ترین نوع است و بودجه اصلی بانک را نشان می‌دهد، در حالی که سرمایه رده 2 شامل ابزارهای سرمایه‌ای ترکیبی کمتر نقدشونده، ذخایر زیان وام و ذخایر بازارزشیابی و همچنین ذخایر اعلام‌نشده است.

باسل یک چیست؟

باسل یک اولین مجموعه از سه مجموعه مقررات بانکی بین‌المللی است که توسط کمیته نظارت بانکی باسل، مستقر در باسل، سوئیس تدوین شده است. این مقررات از آن زمان با باسل دو و باسل سه تکمیل شده‌اند، که آخری همچنان تا سال 2022 در حال اجرا است.

هدف باسل یک چیست؟

هدف باسل یک ایجاد یک استاندارد بین‌المللی برای میزان سرمایه‌ای بود که بانک‌ها باید در ذخیره نگه دارند تا تعهدات خود را برآورده کنند. مقررات آن برای افزایش ایمنی و ثبات سیستم بانکی در سراسر جهان طراحی شده بودند.

باسل یک چگونه از باسل دو و سه متفاوت است؟

باسل یک دستورالعمل‌هایی را برای میزان سرمایه‌ای که بانک‌ها باید بر اساس سطح ریسک دارایی‌هایشان در ذخیره نگه دارند، معرفی کرد. باسل دو این دستورالعمل‌ها را اصلاح کرد و الزامات جدیدی اضافه کرد. باسل سه قوانین را با توجه به درس‌هایی که از بحران مالی جهانی سال‌های 2007 تا 2009 آموخته شد، بیشتر اصلاح کرد.

نتیجه‌گیری

باسل یک اولین توافق‌نامه از سه توافق‌نامه باسل بود و الزامات ذخیره سرمایه را برای بانک‌ها بر اساس ریسک‌پذیری دارایی‌هایشان معرفی کرد. بر اساس این توافق‌نامه، بانک‌ها ملزم بودند حداقل 8٪ از پروفایل ریسک تعیین‌شده خود را به صورت سرمایه در دسترس نگه دارند. این توافق‌نامه از آن زمان با باسل دو و باسل سه تکمیل شده است.