در امور مالی، حاشیه (Margin) به وثیقه‌ای اشاره دارد که یک سرمایه‌گذار باید نزد کارگزار یا بورس خود سپرده‌گذاری کند تا ریسک اعتباری که برای کارگزار یا بورس ایجاد می‌کند را پوشش دهد. ریسک اعتباری می‌تواند زمانی ایجاد شود که سرمایه‌گذار پول نقد از کارگزار قرض کند تا ابزارهای مالی بخرد، ابزارهای مالی را قرض کند تا آنها را به‌صورت فروش استقراضی (short selling) بفروشد، یا وارد قرارداد مشتقه‌ای شود.
خرید با حاشیه (Buying on Margin) زمانی رخ می‌دهد که سرمایه‌گذار با قرض گرفتن موجودی از کارگزار، دارایی‌ای را خریداری کند. خرید با حاشیه به پرداخت اولیه‌ای اشاره دارد که به کارگزار برای دارایی پرداخت می‌شود؛ سرمایه‌گذار از اوراق بهادار قابل حاشیه در حساب کارگزاری خود به‌عنوان وثیقه استفاده می‌کند.
در یک زمینه تجاری عمومی، حاشیه تفاوت بین قیمت فروش یک محصول یا خدمت و هزینه تولید آن، یا نسبت سود به درآمد است. حاشیه همچنین می‌تواند به بخشی از نرخ بهره در یک وام با نرخ قابل تنظیم (ARM) اشاره کند که به نرخ شاخص تنظیم اضافه می‌شود.
نکات کلیدی
- حاشیه پولی است که از کارگزار قرض گرفته می‌شود تا سرمایه‌گذاری خریداری شود و تفاوت بین ارزش کل سرمایه‌گذاری و مبلغ وام است.
- معاملات حاشیه‌ای به عملی اشاره دارد که در آن از وجوه قرض‌گرفته‌شده از کارگزار برای معامله یک دارایی مالی استفاده می‌شود، که این دارایی به‌عنوان وثیقه برای وام از کارگزار عمل می‌کند.
- حساب حاشیه‌ای یک حساب کارگزاری استاندارد است که در آن سرمایه‌گذار اجازه دارد از پول نقد یا اوراق بهادار موجود در حساب خود به‌عنوان وثیقه برای وام استفاده کند.
- اهرم (leverage) ارائه‌شده توسط حاشیه تمایل به تقویت هر دو سود و زیان دارد. در صورت زیان، ممکن است یک فراخوان حاشیه (margin call) باعث شود کارگزار شما بدون رضایت قبلی اوراق بهادار را نقد کند.
درک حاشیه و معاملات حاشیه‌ای
حاشیه به مقدار حقوق صاحبان سهامی اشاره دارد که یک سرمایه‌گذار در حساب کارگزاری خود دارد. «خرید با حاشیه» به معنای استفاده از پول قرض‌گرفته‌شده از کارگزار برای خرید اوراق بهادار است. برای این کار، باید یک حساب حاشیه‌ای داشته باشید، نه یک حساب کارگزاری استاندارد. حساب حاشیه‌ای یک حساب کارگزاری است که در آن کارگزار به سرمایه‌گذار پول قرض می‌دهد تا اوراق بهادار بیشتری نسبت به آنچه می‌توانست با موجودی حساب خود خریداری کند، بخرد.
استفاده از حاشیه برای خرید اوراق بهادار عملاً مانند استفاده از پول نقد یا اوراق بهادار موجود در حساب شما به‌عنوان وثیقه برای وام است. وام وثیقه‌ای با نرخ بهره دوره‌ای همراه است که باید پرداخت شود. سرمایه‌گذار از پول قرض‌گرفته‌شده استفاده می‌کند و بنابراین هم زیان‌ها و هم سودها به دلیل اهرم تقویت می‌شوند. سرمایه‌گذاری با حاشیه می‌تواند در مواردی که سرمایه‌گذار انتظار دارد نرخ بازده سرمایه‌گذاری بالاتر از نرخ بهره‌ای باشد که برای وام پرداخت می‌کند، سودمند باشد.
برای مثال، اگر نیاز اولیه حاشیه برای حساب حاشیه‌ای شما 60٪ باشد و بخواهید 10,000 دلار اوراق بهادار خریداری کنید، حاشیه شما 6,000 دلار خواهد بود و می‌توانید مابقی را از کارگزار قرض کنید.
نکته مهم
کمیسیون بورس و اوراق بهادار ایالات متحده (SEC) اعلام کرده است که حساب‌های حاشیه‌ای «می‌توانند بسیار پرریسک باشند و برای همه مناسب نیستند».
نحوه عملکرد فرآیند
خرید با حاشیه به معنای قرض گرفتن پول از کارگزار برای خرید سهام است. می‌توانید آن را به‌عنوان وامی از کارگزاری خود در نظر بگیرید. معاملات حاشیه‌ای به شما امکان می‌دهد سهام بیشتری نسبت به حالت عادی خریداری کنید.
برای معامله با حاشیه، به یک حساب حاشیه‌ای نیاز دارید. این با حساب نقدی معمولی متفاوت است، که در آن با پول موجود در حساب معامله می‌کنید. با حساب حاشیه‌ای، شما پول نقد واریز می‌کنید که به‌عنوان وثیقه برای وامی برای خرید اوراق بهادار عمل می‌کند. می‌توانید تا 50٪ از قیمت خرید یک سرمایه‌گذاری را قرض کنید. بنابراین، اگر 5,000 دلار واریز کنید، می‌توانید تا 10,000 دلار اوراق بهادار خریداری کنید.
کارگزار شما بهره‌ای برای این وام که استفاده می‌کنید، دریافت خواهد کرد که باید آن را بازپرداخت کنید. اگر اوراق بهادار خود را بفروشید، درآمد حاصل ابتدا برای بازپرداخت وام استفاده می‌شود و می‌توانید آنچه باقی می‌ماند را نگه دارید.
سازمان تنظیم مقررات صنعت مالی (FINRA) و کمیسیون بورس و اوراق بهادار (SEC) معاملات حاشیه‌ای را تنظیم می‌کنند و قوانین سختگیرانه‌ای در مورد میزان واریزی، میزان قرض، و میزان نگهداری در حساب شما تعیین کرده‌اند.
اجزای معاملات حاشیه‌ای
حداقل حاشیه (Minimum Margin):
بر اساس قانون، کارگزار شما ملزم است رضایت شما را برای باز کردن حساب حاشیه‌ای دریافت کند. حساب حاشیه‌ای ممکن است بخشی از توافق‌نامه افتتاح حساب استاندارد شما باشد یا ممکن است توافقی کاملاً جداگانه باشد. حداقل سرمایه‌گذاری اولیه 2,000 دلار برای حساب حاشیه‌ای لازم است، اگرچه برخی کارگزاری‌ها ممکن است مبلغ بیشتری بخواهند. این سپرده به‌عنوان حداقل حاشیه شناخته می‌شود.
حاشیه اولیه (Initial Margin):
هنگامی که حساب باز شد و عملیاتی شد، می‌توانید تا 50٪ از قیمت خرید یک سهام را قرض کنید. این بخش از قیمت خرید که واریز می‌کنید به‌عنوان حاشیه اولیه شناخته می‌شود. مهم است بدانید که لازم نیست تا 50٪ حاشیه استفاده کنید. می‌توانید کمتر قرض کنید، مثلاً 10٪ یا 25٪. توجه داشته باشید که برخی کارگزاری‌ها ممکن است بخواهند بیش از 50٪ قیمت خرید را واریز کنید.
می‌توانید وام خود را تا زمانی که بخواهید نگه دارید، به شرطی که تعهدات خود مانند پرداخت به‌موقع بهره وام را انجام دهید. وقتی سهام را در حساب حاشیه‌ای می‌فروشید، درآمد به کارگزار شما برای بازپرداخت وام می‌رود تا زمانی که کاملاً بازپرداخت شود.
حاشیه نگهداری و فراخوان حاشیه (Maintenance Margin and Margin Call):
محدودیتی به نام حاشیه نگهداری وجود دارد که حداقل موجودی حسابی است که باید حفظ کنید تا کارگزار شما مجبور نشود شما را به واریز وجوه بیشتر یا فروش سهام برای بازپرداخت وام وادارد. وقتی این اتفاق می‌افتد، به آن فراخوان حاشیه می‌گویند. فراخوان حاشیه عملاً تقاضایی از کارگزاری شما برای افزودن پول به حساب یا بستن موقعیت‌ها برای بازگرداندن حساب به سطح مورد نیاز است. اگر فراخوان حاشیه را برآورده نکنید، شرکت کارگزاری شما می‌تواند هر موقعیت بازی را ببندد تا حساب را به مقدار حداقل برگرداند. شرکت کارگزاری شما می‌تواند این کار را بدون تأیید شما انجام دهد و می‌تواند انتخاب کند کدام موقعیت(ها) را نقد کند.
علاوه بر این، شرکت کارگزاری شما می‌تواند برای معامله(ها) کارمزدی از شما دریافت کند. شما مسئول هرگونه زیان متحمل‌شده در طول این فرآیند هستید و شرکت کارگزاری شما ممکن است تعداد کافی سهام یا قرارداد را نقد کند تا از نیاز اولیه حاشیه فراتر رود.
ملاحظات ویژه
از آنجا که استفاده از حاشیه نوعی قرض گرفتن پول است، هزینه‌هایی به همراه دارد و اوراق بهادار قابل حاشیه در حساب به‌عنوان وثیقه عمل می‌کنند. هزینه اصلی، بهره‌ای است که باید برای وام خود پرداخت کنید. هزینه‌های بهره به حساب شما اعمال می‌شود مگر اینکه تصمیم به پرداخت بگیرید. با گذشت زمان، سطح بدهی شما افزایش می‌یابد زیرا هزینه‌های بهره علیه شما جمع می‌شوند. با افزایش بدهی، هزینه‌های بهره نیز افزایش می‌یابد و به همین ترتیب ادامه می‌یابد. بنابراین، خرید با حاشیه عمدتاً برای سرمایه‌گذاری‌های کوتاه‌مدت استفاده می‌شود. هرچه سرمایه‌گذاری را طولانی‌تر نگه دارید، بازده بیشتری برای سربه‌سر شدن نیاز است. اگر سرمایه‌گذاری را برای مدت طولانی با حاشیه نگه دارید، شانس سودآوری علیه شما خواهد بود.
همه سهام، ETFها، یا سایر اوراق بهادار سرمایه‌گذاری برای خرید با حاشیه واجد شرایط نیستند. همچنین، همه بورس‌ها یا کارگزاران اجازه حاشیه را برای محصولات سرمایه‌گذاری که مدیریت می‌کنند، نمی‌دهند. ارز دیجیتال نمونه‌ای از سرمایه‌گذاری است که معاملات حاشیه‌ای در آن ممکن است محدود باشد.
هیئت فدرال رزرو تعیین می‌کند که کدام سهام قابل حاشیه هستند. به‌عنوان یک قاعده کلی، کارگزاران به مشتریان اجازه نمی‌دهند سهام پنی یا عرضه‌های اولیه عمومی (IPOs) را با حاشیه خریداری کنند، به دلیل ریسک‌های روزمره مرتبط با این نوع سهام. کارگزاری‌های فردی همچنین می‌توانند تصمیم بگیرند که حاشیه را برای سهام خاصی ارائه ندهند، بنابراین با آنها بررسی کنید تا ببینید چه محدودیت‌هایی در حساب حاشیه‌ای شما وجود دارد.
واقعیت سریع
فراخوان‌های حاشیه قابل‌توجه ممکن است اثر دومینویی بر سایر سرمایه‌گذاران داشته باشند. اگر یک سرمایه‌گذار عمده با فراخوان حاشیه قابل‌توجهی مواجه شود، نقدشوندگی اجباری آنها ممکن است ارزش اوراق بهاداری که به‌عنوان وثیقه توسط سایر معامله‌گران حاشیه‌ای نگهداری می‌شود را کاهش دهد و این سرمایه‌گذاران را در معرض خطر فراخوان حاشیه خودشان قرار دهد.
مزایا و معایب معاملات حاشیه‌ای
مزایا:
- ممکن است به دلیل اهرم منجر به سودهای بیشتری شود.
- قدرت خرید را افزایش می‌دهد.
- اغلب انعطاف‌پذیری بیشتری نسبت به انواع دیگر وام‌ها دارد.
- ممکن است چرخه فرصتی خودکفا ایجاد کند که در آن افزایش ارزش وثیقه فرصت‌های اهرمی بیشتری فراهم می‌کند.
معایب:
- ممکن است به دلیل اهرم منجر به زیان‌های بیشتری شود.
- هزینه‌های حساب و هزینه‌های بهره را به همراه دارد.
- ممکن است منجر به فراخوان‌های حاشیه شود که نیاز به سرمایه‌گذاری‌های حقوق صاحبان سهام اضافی دارد.
- ممکن است منجر به نقدشوندگی اجباری شود که منجر به فروش اوراق بهادار (اغلب با زیان) می‌شود.
توضیح مزایا: دلیل اصلی که سرمایه‌گذاران با حاشیه معامله می‌کنند، بهره‌برداری از اهرم است. معاملات حاشیه‌ای قدرت خرید را با افزایش سرمایه در دسترس برای خرید اوراق بهادار افزایش می‌دهد. به جای خرید اوراق بهادار با پولی که دارید، سرمایه‌گذاران می‌توانند اوراق بهادار بیشتری با استفاده از سرمایه خود به‌عنوان وثیقه برای وام‌های بزرگ‌تر از سرمایه در دسترس خود خریداری کنند.
به همین دلیل، معاملات حاشیه‌ای می‌توانند سودها را تقویت کنند. با داشتن اوراق بهادار بیشتر، افزایش ارزش نتایج مهم‌تری دارد زیرا شما با استفاده از بدهی سرمایه‌گذاری سنگین‌تری کرده‌اید. به همین ترتیب، اگر ارزش اوراق بهاداری که به‌عنوان وثیقه ارائه شده‌اند نیز افزایش یابد، ممکن است بتوانید از اهرم بیشتری استفاده کنید زیرا پایه وثیقه شما افزایش یافته است.
معاملات حاشیه‌ای همچنین معمولاً انعطاف‌پذیرتر از انواع دیگر وام‌هاست. ممکن است برنامه بازپرداخت ثابت وجود نداشته باشد، و الزامات حاشیه نگهداری کارگزار شما ممکن است ساده یا خودکار باشد. برای اکثر حساب‌های حاشیه‌ای، وام تا زمانی که اوراق بهادار فروخته شوند باز است، که در آن پرداخت‌های نهایی اغلب به وام‌گیرنده بدهکار است.
توضیح معایب: اگر سرمایه‌گذاران عمدتاً برای تقویت سودها وارد معاملات حاشیه‌ای شوند، باید آگاه باشند که معاملات حاشیه‌ای همچنین زیان‌ها را تقویت می‌کند. اگر ارزش اوراق بهادار خریداری‌شده با حاشیه به سرعت کاهش یابد، سرمایه‌گذار ممکن است نه تنها سرمایه اولیه حقوق صاحبان سهام خود، بلکه سرمایه اضافی را به وام‌دهندگان بدهکار باشد. معاملات حاشیه‌ای همچنین هزینه‌بر است؛ کارگزاران اغلب هزینه بهره دریافت می‌کنند، و این هزینه‌ها صرف‌نظر از عملکرد خوب یا بد حساب حاشیه‌ای شما ارزیابی می‌شوند.
از آنجا که الزامات حاشیه و حقوق صاحبان سهام وجود دارد، سرمایه‌گذاران ممکن است با فراخوان حاشیه مواجه شوند. این یک الزام از سوی کارگزار است که به دلیل کاهش ارزش حقوق صاحبان سهام اوراق بهاداری که نگهداری می‌شوند، وجوه اضافی به حساب حاشیه‌ای واریز شود. سرمایه‌گذاران باید مراقب باشند که این سرمایه اضافی را برای برآوردن فراخوان حاشیه در دسترس داشته باشند.
اگر سرمایه‌گذاران نتوانند حقوق صاحبان سهام اضافی را تأمین کنند یا اگر ارزش حساب آنقدر سریع کاهش یابد که الزامات حاشیه خاصی را نقض کند، ممکن است نقدشوندگی اجباری رخ دهد. این نقدشوندگی اجباری اوراق بهاداری را که با حاشیه خریداری شده‌اند می‌فروشد و ممکن است برای برآوردن الزامات کارگزار منجر به زیان شود.
نمونه‌ای از حاشیه
فرض کنید 10,000 دلار در حساب حاشیه‌ای خود واریز می‌کنید. چون 50٪ قیمت خرید را واریز کرده‌اید، این به این معناست که شما 20,000 دلار قدرت خرید دارید. سپس، اگر 5,000 دلار سهام بخرید، هنوز 15,000 دلار قدرت خرید باقی‌مانده دارید. شما پول کافی برای پوشش این معامله دارید و هنوز به حاشیه خود دست نزده‌اید. فقط وقتی اوراق بهاداری به ارزش بیش از 10,000 دلار بخرید، شروع به قرض گرفتن پول می‌کنید.
توجه داشته باشید که قدرت خرید یک حساب حاشیه‌ای روزانه بسته به حرکت قیمت اوراق بهادار قابل حاشیه در حساب تغییر می‌کند.
سایر کاربردهای حاشیه
حاشیه در حسابداری: در حسابداری تجاری، حاشیه به تفاوت بین درآمد و هزینه‌ها اشاره دارد، جایی که کسب‌وکارها معمولاً حاشیه سود ناخالص، حاشیه سود عملیاتی، و حاشیه سود خالص خود را ردیابی می‌کنند. حاشیه سود ناخالص رابطه بین درآمدها و هزینه کالاهای فروخته‌شده (COGS) را اندازه‌گیری می‌کند. حاشیه سود عملیاتی COGS و هزینه‌های عملیاتی را در نظر می‌گیرد و آنها را با درآمد مقایسه می‌کند، و حاشیه سود خالص تمام این هزینه‌ها، مالیات‌ها، و بهره را در نظر می‌گیرد.
حاشیه در وام‌های مسکن: وام‌های با نرخ قابل تنظیم (ARM) نرخ بهره ثابتی را برای یک دوره اولیه ارائه می‌دهند، و سپس نرخ تنظیم می‌شود. برای تعیین نرخ جدید، بانک یک حاشیه را به یک شاخص تعیین‌شده اضافه می‌کند. در اکثر موارد، حاشیه در طول عمر وام ثابت می‌ماند، اما نرخ شاخص تغییر می‌کند. برای درک بهتر، وامی با نرخ قابل تنظیم را تصور کنید که حاشیه 4٪ دارد و به شاخص خزانه‌داری وابسته است. اگر شاخص خزانه‌داری 6٪ باشد، نرخ بهره وام 6٪ نرخ شاخص به علاوه حاشیه 4٪، یعنی 10٪ است.
معامله با حاشیه به چه معناست؟
معامله با حاشیه به معنای قرض گرفتن پول از یک شرکت کارگزاری برای انجام معاملات است. هنگام معامله با حاشیه، سرمایه‌گذاران ابتدا پول نقد واریز می‌کنند که به‌عنوان وثیقه برای وام عمل می‌کند و سپس پرداخت‌های بهره مداوم را برای پولی که قرض می‌گیرند، انجام می‌دهند. این وام قدرت خرید سرمایه‌گذاران را افزایش می‌دهد و به آنها اجازه می‌دهد مقدار بیشتری از اوراق بهادار را خریداری کنند. اوراق بهادار خریداری‌شده به‌طور خودکار به‌عنوان وثیقه برای وام حاشیه‌ای عمل می‌کنند.
فراخوان حاشیه چیست؟
فراخوان حاشیه سناریویی است که در آن کارگزاری که قبلاً وام حاشیه‌ای به یک سرمایه‌گذار اعطا کرده بود، اخطاریه‌ای به آن سرمایه‌گذار ارسال می‌کند و از او می‌خواهد مقدار وثیقه در حساب حاشیه‌ای خود را افزایش دهد. هنگام مواجهه با فراخوان حاشیه، سرمایه‌گذاران اغلب نیاز به واریز پول نقد اضافی به حساب خود دارند، گاهی با فروش سایر اوراق بهادار. اگر سرمایه‌گذار از انجام این کار خودداری کند، کارگزار حق دارد به‌صورت اجباری موقعیت‌های سرمایه‌گذار را بفروشد تا وجوه لازم را جمع‌آوری کند. بسیاری از سرمایه‌گذاران از فراخوان‌های حاشیه می‌ترسند زیرا می‌توانند سرمایه‌گذاران را مجبور به فروش موقعیت‌ها در قیمت‌های نامطلوب کنند.
سایر معانی اصطلاح حاشیه چیست؟
خارج از وام‌دهی حاشیه‌ای، اصطلاح حاشیه معانی دیگری نیز در امور مالی دارد. برای مثال، به‌عنوان اصطلاحی کلی برای اشاره به حاشیه‌های سود مختلف، مانند حاشیه سود ناخالص، حاشیه سود قبل از مالیات، و حاشیه سود خالص استفاده می‌شود. این اصطلاح همچنین گاهی برای اشاره به نرخ‌های بهره یا پرمیوم‌های ریسک به کار می‌رود.
ریسک‌های معامله با حاشیه چیست؟
هنگام سرمایه‌گذاری با حاشیه، سرمایه‌گذار در معرض خطر از دست دادن پول بیشتری نسبت به آنچه در حساب حاشیه‌ای واریز کرده است، قرار دارد. این ممکن است زمانی رخ دهد که ارزش اوراق بهادار نگهداری‌شده کاهش یابد، که سرمایه‌گذار را ملزم به تأمین وجوه اضافی یا متحمل شدن فروش اجباری اوراق بهادار می‌کند.
نتیجه‌گیری
سرمایه‌گذارانی که به دنبال تقویت پتانسیل سود و زیان در معاملات هستند، ممکن است معامله با حاشیه را در نظر بگیرند. معاملات حاشیه‌ای عملی است که شامل قرض گرفتن پول، واریز پول نقد به‌عنوان وثیقه، و ورود به معاملات با استفاده از وجوه قرض‌گرفته‌شده است. از طریق استفاده از بدهی و اهرم، حاشیه ممکن است منجر به سودهای بالاتری نسبت به آنچه می‌توانست سرمایه‌گذاری شود، اگر سرمایه‌گذار فقط از پول شخصی خود استفاده می‌کرد، شود. از سوی دیگر، اگر ارزش اوراق بهادار کاهش یابد، سرمایه‌گذار ممکن است بیش از آنچه به‌عنوان وثیقه ارائه کرده است، بدهکار شود.
نظرات کاربران