تجارت دوجانبه چیست؟

تجارت دوجانبه به تبادل کالاها و خدمات بین دو کشور گفته می‌شود که اغلب با توافق‌هایی تسهیل می‌شود که موانع تجاری مانند تعرفه‌ها و سهمیه‌ها را کاهش می‌دهند یا حذف می‌کنند.

تجارت دوجانبه تبادل کالاها بین دو ملت است که تجارت و سرمایه‌گذاری را ترویج می‌کند. کشورهای شرکت‌کننده در تجارت دوجانبه ممکن است توافق کنند که تعرفه‌ها، سهمیه‌های وارداتی، محدودیت‌های صادراتی و سایر موانع تجاری را کاهش دهند یا حذف کنند تا تجارت و سرمایه‌گذاری را تشویق کنند.

در ایالات متحده، دفتر امور تجارت دوجانبه با مذاکره برای توافق‌های تجارت آزاد با کشورهای جدید، حمایت و بهبود توافق‌های تجاری موجود، ترویج توسعه اقتصادی در خارج از کشور و سایر اقدامات، کسری تجاری را کاهش می‌دهد.

نکات کلیدی

• توافق‌های تجارت دوجانبه، توافق‌هایی بین کشورها برای ترویج تجارت و بازرگانی هستند.
• این توافق‌ها موانع تجاری مانند تعرفه‌ها، سهمیه‌های وارداتی و محدودیت‌های صادراتی را حذف می‌کنند تا تجارت و سرمایه‌گذاری را تشویق کنند.
• مزیت اصلی توافق‌های تجارت دوجانبه، گسترش بازار برای کالاهای یک کشور از طریق مذاکرات متمرکز بین دو کشور است.
• تجارت دوجانبه دارای مزایا و معایبی است.

درک تجارت دوجانبه

توافق‌های تجارت دوجانبه با هدف گسترش دسترسی به بازارهای دو کشور و افزایش رشد اقتصادی آن‌ها طراحی شده‌اند. عملیات تجاری استاندارد همچنین از سرقت محصولات نوآورانه یک کشور توسط کشور دیگر، عرضه کالاها با هزینه کم (دامپینگ) یا استفاده از یارانه‌های غیرمنصفانه جلوگیری می‌کند. توافق‌های تجارت دوجانبه مقررات، استانداردهای کار و حفاظت‌های زیست‌محیطی را استاندارد می‌کنند.

ایالات متحده توافق‌های تجارت دوجانبه با ۲۰ کشور از جمله اسرائیل، اردن، استرالیا، شیلی، سنگاپور، بحرین، مراکش، عمان، پرو، پاناما و کلمبیا امضا کرده است.

توافق تجارت آزاد جمهوری دومینیکن-آمریکای مرکزی (CAFTA-DR) یک توافق تجارت آزاد است که بین ایالات متحده و اقتصادهای کوچک‌تر آمریکای مرکزی، و همچنین جمهوری دومینیکن، امضا شده است. کشورهای آمریکای مرکزی شامل السالوادور، گواتمالا، کاستاریکا، نیکاراگوئه و هندوراس هستند. نفتا (NAFTA) در سال ۱۹۹۴ جایگزین توافق‌های دوجانبه با کانادا و مکزیک شد. ایالات متحده در سال ۲۰۲۰ نفتا را تحت توافق ایالات متحده-مکزیک-کانادا (USMCA) بازنگری کرد.

مزایا و معایب تجارت دوجانبه

در مقایسه با توافق‌های تجارت چندجانبه، توافق‌های تجارت دوجانبه آسان‌تر مذاکره می‌شوند، زیرا تنها دو ملت در این توافق شرکت دارند. توافق‌های تجارت دوجانبه مزایای تجاری را سریع‌تر از توافق‌های چندجانبه به دست می‌آورند.

هنگامی که مذاکرات برای یک توافق تجارت چندجانبه ناموفق باشد، بسیاری از کشورها به جای آن توافق‌های دوجانبه را مذاکره می‌کنند. با این حال، توافق‌های جدید اغلب منجر به توافق‌های رقابتی بین کشورهای دیگر می‌شوند که مزایای توافق تجارت آزاد (FTA) بین دو کشور اولیه را از بین می‌برد.

توافق‌های تجارت دوجانبه همچنین بازار کالاهای یک کشور را گسترش می‌دهند. ایالات متحده در اوایل دهه ۲۰۰۰ تحت دولت بوش به‌طور فعال توافق‌های تجارت آزاد را با تعدادی از کشورها دنبال کرد.

علاوه بر ایجاد بازار برای کالاهای ایالات متحده، این گسترش به ترویج شعار آزادسازی تجارت و تشویق مرزهای باز برای تجارت کمک کرد. با این حال، توافق‌های تجارت دوجانبه می‌توانند بازار یک کشور را مختل کنند زمانی که شرکت‌های چندملیتی بزرگ، که سرمایه و منابع قابل‌توجهی برای فعالیت در مقیاس بزرگ دارند، وارد بازاری شوند که توسط بازیگران کوچک‌تر تسلط دارد. در نتیجه، این بازیگران کوچک‌تر ممکن است مجبور به تعطیلی شوند زمانی که از رقابت کنار گذاشته می‌شوند.

نمونه‌های تجارت دوجانبه

در اکتبر ۲۰۱۴، ایالات متحده و برزیل اختلاف طولانی‌مدت پنبه را در سازمان تجارت جهانی (WTO) حل کردند. برزیل این پرونده را مختومه کرد و از حقوق خود برای اقدامات متقابل علیه تجارت ایالات متحده یا ادامه روند در این اختلاف صرف‌نظر کرد.

برزیل همچنین توافق کرد که اقدامات جدیدی در WTO علیه برنامه‌های حمایت از پنبه ایالات متحده یا تضمین‌های اعتباری صادرات کشاورزی تحت برنامه GSM-102 در حالی که قانون کشاورزی فعلی ایالات متحده در حال اجرا بود، مطرح نکند. به دلیل این توافق، کسب‌وکارهای آمریکایی دیگر مشمول اقدامات متقابلی مانند افزایش تعرفه‌ها به ارزش صدها میلیون دلار در سال نبودند.

در مارس ۲۰۱۶، دولت ایالات متحده و دولت پرو به توافقی برای حذف موانع صادرات گوشت گاو ایالات متحده به پرو که از سال ۲۰۰۳ برقرار بود، دست یافتند.

این توافق یکی از سریع‌ترین بازارهای در حال رشد در آمریکای لاتین را باز کرد. در سال ۲۰۱۵، ایالات متحده ۲۵.۴ میلیون دلار گوشت گاو و محصولات گوشت گاو به پرو صادر کرد. حذف الزامات گواهی پرو، که به‌عنوان برنامه تأیید صادرات شناخته می‌شد، دسترسی گسترده‌تری به بازار برای دامداران آمریکایی فراهم کرد.

این توافق منعکس‌کننده طبقه‌بندی ریسک ناچیز ایالات متحده برای بیماری جنون گاوی (BSE) توسط سازمان جهانی بهداشت حیوانات (OIE) بود.

ایالات متحده و پرو توافق کردند که در بیانیه‌های گواهی تغییراتی ایجاد کنند تا گوشت گاو و محصولات گوشت گاو از مؤسسات بازرسی‌شده فدرال ایالات متحده برای صادرات به پرو واجد شرایط شوند، به جای اینکه فقط گوشت گاو و محصولات گوشت گاو از مؤسساتی که در برنامه‌های تأیید صادرات (EV) خدمات بازاریابی کشاورزی USDA تحت الزامات گواهی قبلی شرکت داشتند.

تجارت دوجانبه و چندجانبه چیست؟

تجارت دوجانبه و چندجانبه مفاهیم بسیار مشابهی هستند. همان‌طور که ذکر شد، تجارت دوجانبه به تجارت بین دو کشور خاص اشاره دارد، در حالی که تجارت چندجانبه بین سه یا چند کشور انجام می‌شود. توافق‌های تجارت دوجانبه آسان‌تر مذاکره می‌شوند، زیرا تنها نیاز به تأیید دو دولت دارند. توافق‌های تجارت چندجانبه باید تعادل ظریف‌تری بین نیازها و خواسته‌های اقتصادی چندین کشور برقرار کنند.

مزیت تجارت دوجانبه چیست؟

فوری‌ترین مزیت تجارت دوجانبه این است که به هر دو کشور شرکت‌کننده دسترسی آسان‌تری به بازارهای گسترده‌تر می‌دهد. فرض کنید یک تولیدکننده الکترونیک در منطقه‌ای که در آن مستقر است، با موفقیت دستگاه‌ها را به بخش قابل‌توجهی از جمعیت فروخته و بازاریابی کرده است. برای افزایش درآمد، می‌خواهد تجارت بین‌المللی را آغاز کند. اگر با موانع تجاری مانند هزینه‌های بالای واردات یا عوارض مواجه شود، ممکن است نتواند در خارج سود کند. یک توافق تجارت دوجانبه که این موانع را حذف یا کاهش دهد، می‌تواند فرصت‌های اقتصادی قابل‌توجهی برای کسب‌وکارها در هر دو کشور شرکت‌کننده فراهم کند. همچنین ممکن است به مصرف‌کنندگان در هر دو منطقه گزینه‌های بیشتری بدهد.

عیب تجارت دوجانبه چیست؟

وقتی یک توافق تجارت دوجانبه برقرار می‌شود، کشورهای شرکت‌کننده به بازار بسیار گسترده‌تری دسترسی پیدا می‌کنند. با این حال، همه به‌طور برابر از این تغییر سود نمی‌برند. به‌ویژه، شرکت‌های بزرگ‌تر معمولاً نسبت به همتایان کوچک‌تر خود در موقعیت بهتری قرار دارند.

یک شرکت چندملیتی فرضی در زمینه مواد غذایی را در نظر بگیرید که در ایالات متحده مستقر است و شعبه‌هایی در سراسر جهان دارد. اگر ایالات متحده توافق تجارت دوجانبه جدیدی برقرار کند که موانع را با کشور دیگری حذف کند، این شرکت چندملیتی ممکن است بسیار بهتر در موقعیت استفاده از این بازار جدید قرار داشته باشد، زیرا احتمالاً سرمایه لازم برای افزایش تولید و حمل‌ونقل را دارد.

نه‌تنها ممکن است رقبای آمریکایی این شرکت چندملیتی برای انجام همین کار تلاش کنند، بلکه کسب‌وکارهای محلی در کشور دیگر نیز ممکن است رقابت با تولید، بازاریابی و منابع انسانی این شرکت چندملیتی را دشوار بیابند. در نهایت، این می‌تواند به سیستمی منجر شود که در آن برخی برندگان و بازندگان از توافق جدید به وجود می‌آیند.

نتیجه‌گیری

تجارت دوجانبه به تجارت بین دو کشور اشاره دارد. این معمولاً توسط توافق‌های تجارت دوجانبه تسهیل می‌شود که برای حذف موانع رایج مانند تعرفه‌ها، سهمیه‌ها یا سایر محدودیت‌ها طراحی شده‌اند.

توافق‌های تجارت دوجانبه می‌توانند به استانداردسازی مقررات و شیوه‌های تجاری در مناطق مختلف کمک کنند و قدرت اقتصادی کشورهای شرکت‌کننده را افزایش دهند. با این حال، بازارهای گسترده ممکن است به نفع شرکت‌های بزرگ‌تر نسبت به بازیگران کوچک‌تر باشد و منجر به تعطیلی برخی کسب‌وکارها شود.