نسبت سفارش به تحویل چیست؟

نسبت سفارش به تحویل معیاری است که نسبت سفارش‌های دریافتی به واحدهای ارسال‌شده و صورتحساب‌شده را در یک بازه زمانی مشخص (معمولاً ماهانه یا فصلی) اندازه‌گیری می‌کند. این نسبت به‌ویژه در صنعت فناوری و به‌طور خاص در بخش تجهیزات نیمه‌رسانا بسیار مورد استفاده قرار می‌گیرد.

سرمایه‌گذاران و تحلیل‌گران این نسبت را به دقت دنبال می‌کنند تا عملکرد و چشم‌انداز شرکت‌ها و همچنین وضعیت کلی صنعت را ارزیابی کنند. نسبتی بالاتر از ۱ نشان می‌دهد که تقاضا قوی است و سفارش‌های بیشتری نسبت به تحویل ثبت شده‌اند. در مقابل، نسبت کمتر از ۱ بیانگر کاهش تقاضا است.

نکات کلیدی

• این نسبت نشان می‌دهد چه تعداد سفارش دریافت شده در برابر تعداد سفارش‌هایی که تحویل و صورتحساب شده‌اند.
• نسبت بالاتر از ۱ یعنی تقاضا بیشتر از عرضه بوده است.
• نسبت کمتر از ۱ یعنی عرضه بیشتر از میزان تقاضای ثبت‌شده بوده است و ممکن است تقاضا در حال کاهش باشد.

فرمول محاسبه نسبت سفارش به تحویل

فرمول این نسبت به شکل زیر است:

$\text{Book-to-Bill Ratio} = \frac{\text{سفارش‌های دریافتی}}{\text{سفارش‌های تحویلی و صورتحساب‌شده}}$

درک بهتر نسبت سفارش به تحویل

این نسبت اغلب برای ارزیابی عرضه و تقاضا در صنایع پرنوسان مانند فناوری مورد استفاده قرار می‌گیرد. هدف از این شاخص، مقایسه‌ی تعداد سفارش‌های وارد شده با تعداد سفارش‌های انجام‌شده است.

مثلاً اگر شرکتی بلافاصله پس از دریافت سفارش، آن را تحویل دهد، نسبت آن برابر ۱ خواهد بود.
فرض کنید شرکت A تعداد ۵۰۰ سفارش دریافت می‌کند و همان ۵۰۰ را تحویل می‌دهد؛ نسبت برابر با ۱ است (۵۰۰ تقسیم بر ۵۰۰).

این نسبت مشخص می‌کند که یک شرکت چقدر سریع به تقاضای بازار پاسخ می‌دهد. همچنین می‌تواند معیاری برای ارزیابی قدرت یک صنعت خاص مانند هوافضا یا دفاعی باشد و حتی برای تصمیم‌گیری در سرمایه‌گذاری در سهام یک شرکت نیز مورد استفاده قرار گیرد.

مثال دیگر:

اگر شرکت B در یک ماه ۵۰۰ سفارش ثبت کند اما ۶۱۰ سفارش تحویل و صورتحساب کند (شامل سفارش‌هایی از ماه قبل)، نسبت برابر خواهد بود با:

$\frac{۵۰۰}{۶۱۰} = ۰.۸۲$

به این معنا که به ازای هر یک دلار تحویلی، فقط ۰.۸۲ دلار سفارش جدید ثبت شده و این نشانه‌ای از کاهش تقاضا است.

در مقابل، اگر شرکت C تعداد ۵۰۰ سفارش ثبت کند ولی تنها ۳۷۵ سفارش را تحویل دهد، نسبت خواهد بود:

$\frac{۵۰۰}{۳۷۵} = ۱.۳۳$

یعنی تقاضا بیشتر از عرضه بوده است و شرکت قادر به پاسخ‌گویی کامل به تقاضا نیست.

مثال واقعی از نسبت سفارش به تحویل

به‌عنوان نمونه، شرکت ASMPT که یک تولیدکننده تجهیزات نیمه‌رسانا در هنگ‌کنگ است، در آوریل ۲۰۲۴ اعلام کرد که نسبت سفارش به تحویل آن پس از هفت فصل، دوباره به بالای ۱ بازگشته است. این شرکت رشد ۱۷٪ در سفارش‌های خود (سه‌ماهه به سه‌ماهه) را دلیل این بهبود اعلام کرد که بیشتر از بخش نیمه‌رسانا و فناوری نصب سطحی (SMT) آمده است.

تفاوت بین "سفارش‌گذاری" (Booking) و "صورتحساب‌گذاری" (Billing) چیست؟

• سفارش‌گذاری (Booking): بیانگر تعهد مشتری برای خرید از شرکت است.
• صورتحساب‌گذاری (Billing): به زمانی گفته می‌شود که خرید نهایی شده و مبلغ آن توسط مشتری پرداخت یا صورتحساب شده است.

نسبت سفارش به تحویل خوب چه نسبتی است؟

نسبتی بیشتر از ۱ معمولاً نشانه‌ی خوبی از وجود تقاضای بالا در صنعت است.
با این حال، اگر هدف بررسی این باشد که آیا شرکت می‌تواند به خوبی پاسخ‌گوی تقاضا باشد، نسبت برابر با ۱ بهترین حالت است؛ چرا که نشان‌دهنده‌ی توازن کامل بین عرضه و تقاضا است.

چرا ممکن است نسبت سفارش به تحویل کمتر از ۱ باشد؟

اگر یک شرکت در بازه‌ای (مثلاً یک ماه) بیشتر از تعداد سفارش‌های جدید، محصول تحویل دهد، نسبت آن کمتر از ۱ می‌شود. این حالت زمانی رخ می‌دهد که شرکت در حال تحویل سفارش‌های مانده از دوره‌های قبلی باشد. این وضعیت نشان‌دهنده کاهش در تقاضای جدید برای محصولات آن شرکت است.

جمع‌بندی

نسبت سفارش به تحویل ابزاری کاربردی برای مدیران و سرمایه‌گذاران است تا بررسی کنند که آیا یک شرکت در حال تأمین تقاضای بازار است، یا با کمبود تقاضا یا ظرفیت مواجه است. این نسبت به‌طور گسترده در صنایع فناوری استفاده می‌شود و بینش‌هایی مهم در مورد عملکرد و آینده شرکت‌ها و صنعت مربوطه ارائه می‌دهد.