دارایی‌ سطح سوم چیست؟

دارایی‌های سطح سوم چیست؟

دارایی‌های سطح سوم، دارایی‌ها و بدهی‌های مالی هستند که به دلیل نقدشوندگی پایین و دشواری در ارزش‌گذاری، به‌عنوان چالش‌برانگیزترین دارایی‌ها شناخته می‌شوند. این دارایی‌ها به‌ندرت معامله می‌شوند، بنابراین تعیین قیمت بازار قابل‌اعتماد و دقیق برای آن‌ها دشوار است.

ارزش منصفانه این دارایی‌ها نمی‌تواند از طریق داده‌های قابل‌مشاهده مانند قیمت‌های بازار یا مدل‌های استاندارد محاسبه شود. در عوض، ارزش‌گذاری آن‌ها با استفاده از تخمین‌ها یا دامنه‌های ارزشی تعدیل‌شده بر اساس ریسک انجام می‌شود که روش‌هایی تفسیرپذیر هستند.

نکات کلیدی:

• شرکت‌ها موظف‌اند برخی دارایی‌ها را به ارزش جاری (و نه هزینه تاریخی) ثبت کنند و آن‌ها را بر اساس سهولت ارزش‌گذاری به‌عنوان دارایی‌های سطح اول، دوم یا سوم طبقه‌بندی کنند.

• دارایی‌های سطح سوم، دارایی‌ها و بدهی‌های مالی با کمترین نقدشوندگی و دشوارترین ارزش‌گذاری هستند.

• ارزش این دارایی‌ها تنها با ترکیبی از قیمت‌های پیچیده بازار، مدل‌های ریاضی و مفروضات ذهنی تخمین زده می‌شود.

• نمونه‌هایی از دارایی‌های سطح سوم شامل اوراق بهادار با پشتوانه وام مسکن (MBS)، سهام شرکت‌های خصوصی، مشتقات پیچیده، سهام خارجی و بدهی‌های مشکل‌دار هستند.

• فرآیند تخمین ارزش دارایی‌های سطح سوم به‌عنوان «ارزش‌گذاری بر اساس مدل» شناخته می‌شود.

درک دارایی‌های سطح سوم

شرکت‌های سهامی عام موظف‌اند ارزش منصفانه‌ای برای دارایی‌های ثبت‌شده در ترازنامه خود تعیین کنند. بر اساس اصول پذیرفته‌شده حسابداری (GAAP)، برخی دارایی‌ها باید به ارزش جاری (و نه هزینه تاریخی) ثبت شوند. سرمایه‌گذاران برای تحلیل وضعیت کنونی و چشم‌انداز آینده شرکت، به این تخمین‌های ارزش منصفانه وابسته هستند.

در سال ۱۳۸۵ (2006 میلادی)، هیئت استانداردهای حسابداری مالی ایالات متحده (FASB) با استاندارد حسابداری شماره ۱۵۷ (FASB 157)، که اکنون به‌عنوان موضوع ۸۲۰ شناخته می‌شود، روش ارزش‌گذاری دارایی‌ها به بازار را تأیید کرد. این استاندارد سیستمی برای طبقه‌بندی دارایی‌ها معرفی کرد تا شفافیت بیشتری به ترازنامه شرکت‌ها ببخشد.

انواع دارایی‌ها

دسته‌بندی‌های FASB 157 برای ارزش‌گذاری دارایی‌ها به سطوح اول، دوم و سوم تقسیم شدند. هر سطح بر اساس سهولت ارزش‌گذاری دقیق دارایی‌ها متمایز می‌شود، به‌طوری که دارایی‌های سطح اول ساده‌ترین هستند.

سطح اول

دارایی‌های سطح اول با استفاده از قیمت‌های بازار قابل‌مشاهده ارزش‌گذاری می‌شوند. این دارایی‌ها به‌راحتی قابل ارزش‌گذاری به بازار هستند و شامل اوراق خزانه، اوراق بهادار قابل‌معامله، ارزهای خارجی و شمش طلا می‌شوند.

سطح دوم

این دارایی‌ها و بدهی‌ها قیمت‌گذاری منظم در بازار ندارند، اما ارزش منصفانه آن‌ها می‌تواند بر اساس قیمت‌های اعلام‌شده در بازارهای غیرفعال یا مدل‌هایی با داده‌های قابل‌مشاهده مانند نرخ بهره، نرخ نکول و منحنی‌های بازده تعیین شود. قرارداد سوآپ نرخ بهره نمونه‌ای از دارایی سطح دوم است.

سطح سوم

سطح سوم کمترین میزان ارزش‌گذاری به بازار را دارد و ارزش دارایی‌ها بر اساس مدل‌ها و داده‌های غیرقابل‌مشاهده تعیین می‌شود. در ارزش‌گذاری این دارایی‌ها یا بدهی‌ها، به دلیل نبود اطلاعات بازار در دسترس، از مفروضات شرکت‌کنندگان بازار استفاده می‌شود. دارایی‌های سطح سوم به‌صورت فعال معامله نمی‌شوند و ارزش آن‌ها تنها با ترکیبی از قیمت‌های پیچیده بازار، مدل‌های ریاضی و مفروضات ذهنی تخمین زده می‌شود.

نمونه‌هایی از دارایی‌های سطح سوم شامل اوراق بهادار با پشتوانه وام مسکن (MBS)، سهام شرکت‌های خصوصی، مشتقات پیچیده، سهام خارجی و بدهی‌های مشکل‌دار هستند. فرآیند تخمین ارزش این دارایی‌ها به‌عنوان «ارزش‌گذاری بر اساس مدل» شناخته می‌شود.

این دارایی‌ها در طول بحران اعتباری سال ۱۳۸۶ (2007 میلادی)، زمانی که اوراق بهادار با پشتوانه وام مسکن (MBS) با نکول‌های گسترده و کاهش ارزش مواجه شدند، مورد توجه ویژه قرار گرفتند. شرکت‌هایی که این دارایی‌ها را در اختیار داشتند، اغلب ارزش آن‌ها را کاهش نمی‌دادند، حتی زمانی که بازارهای اعتباری برای اوراق بهادار با پشتوانه دارایی (ABS) خشک شده بود و همه نشانه‌ها به کاهش ارزش منصفانه اشاره داشتند.

ثبت دارایی‌های سطح سوم

اشتباهات گذشته در ارزش‌گذاری دارایی‌های سطح سوم منجر به اعمال مقررات سختگیرانه‌تر شد. موضوع ۸۲۰، که در سال ۱۳۸۸ (2009 میلادی) معرفی شد، شرکت‌ها را ملزم کرد نه‌تنها ارزش دارایی‌های سطح سوم را اعلام کنند، بلکه چگونگی تأثیر استفاده از تکنیک‌های مختلف ارزش‌گذاری بر این ارزش‌ها را نیز شرح دهند.

در سال ۱۳۹۰ (2011 میلادی)، FASB سخت‌گیری بیشتری اعمال کرد و خواستار تطبیق ترازهای ابتدایی و پایانی دارایی‌های سطح سوم شد، با تمرکز ویژه بر تغییرات در ارزش دارایی‌های موجود و جزئیات انتقال دارایی‌های جدید به یا از وضعیت سطح سوم.

شفافیت بیشتری در مورد الزامات افشای شرکت‌ها در مورد دارایی‌های سطح سوم ارائه شد، از جمله نیاز به «اطلاعات کمی درباره داده‌های غیرقابل‌مشاهده» که در تحلیل ارزش‌گذاری استفاده می‌شوند، به‌عنوان بخشی از تجزیه و تحلیل گسترده‌تر فرآیندهای ارزش‌گذاری. افزوده دیگری، تحلیل حساسیت بود تا به سرمایه‌گذاران کمک کند تا ریسک نادرست بودن ارزش‌گذاری دارایی‌های سطح سوم را بهتر درک کنند.

در مرداد ۱۳۹۷ (اوت ۲۰۱۸ میلادی)، FASB به‌روزرسانی جدیدی برای موضوع ۸۲۰ منتشر کرد که با عنوان به‌روزرسانی استانداردهای حسابداری ۲۰۱۸-۱۳ شناخته می‌شود. این رهنمود، که برای صورت‌های مالی با سال مالی آغازشده در یا پس از ۲۴ آذر ۱۳۹۸ (۱۵ دسامبر ۲۰۱۹) مؤثر است، برخی از قوانین قبلی را اصلاح کرد.

از شرکت‌ها خواسته شده است که دامنه و میانگین وزنی «داده‌های غیرقابل‌مشاهده معنادار» و نحوه محاسبه آن‌ها را افشا کنند. FASB همچنین دستور داد که توضیحات روایی بر عدم قطعیت اندازه‌گیری در تاریخ گزارش تمرکز کنند، نه حساسیت به تغییرات آینده.

این رویکرد جدید برای افزایش شفافیت و قابلیت مقایسه طراحی شده است، هرچند شرکت‌ها همچنان آزادی قابل‌توجهی در تصمیم‌گیری درباره اطلاعات مرتبط و قابل‌افشا دارند.

ملاحظات ویژه

از آنجا که ارزش‌گذاری دارایی‌های سطح سوم به‌طور خاص دشوار است، ارزش اعلام‌شده برای اهداف حسابداری نباید همیشه به‌عنوان ارزش واقعی توسط سرمایه‌گذاران پذیرفته شود. ارزش‌گذاری‌ها به تفسیر وابسته هستند، بنابراین باید حاشیه ایمنی برای جبران خطاهای احتمالی در استفاده از داده‌های سطح سوم برای ارزش‌گذاری دارایی در نظر گرفته شود.

اغلب، دارایی‌های سطح سوم بخش کوچکی از ترازنامه شرکت را تشکیل می‌دهند. با این حال، در برخی صنایع مانند شرکت‌های سرمایه‌گذاری بزرگ و بانک‌های تجاری، این دارایی‌ها رایج‌تر هستند.

چند سطح برای دارایی‌های شرکت وجود دارد؟

دارایی‌های شرکت بر اساس سهولت ارزش‌گذاری به سطوح اول، دوم و سوم طبقه‌بندی می‌شوند. سطح سوم به‌عنوان کم‌نقدشونده‌ترین و دشوارترین برای ارزش‌گذاری شناخته می‌شود.

دارایی‌های سطح اول و دوم چیست؟

دارایی‌های سطح اول دارای قیمت‌های شفاف و قابل‌مشاهده هستند و بنابراین ارزش بازار منصفانه قابل‌اعتمادی دارند.

دارایی‌های سطح دوم ارزش‌گذاری دشواری دارند، اما ارزش آن‌ها می‌تواند با استفاده از مدل‌های ساده و روش‌های برون‌یابی با استفاده از قیمت‌های شناخته‌شده و قابل‌مشاهده به‌عنوان پارامترها به‌طور تقریبی تعیین شود.

نمونه‌های دارایی‌های سطح سوم چیست؟

نمونه‌هایی از دارایی‌های سطح سوم شامل مشتقات پیچیده، بدهی‌های مشکل‌دار، سهام خارجی، اوراق بهادار با پشتوانه وام مسکن (MBS) و سهام شرکت‌های خصوصی هستند.

نتیجه‌گیری

دارایی‌های سطح سوم، دارایی‌ها و بدهی‌های مالی هستند که به دلیل نقدشوندگی پایین و دشواری در ارزش‌گذاری، چالش‌برانگیزترین محسوب می‌شوند. از آنجا که این دارایی‌ها به‌ندرت معامله می‌شوند، تعیین قیمت بازار قابل‌اعتماد و دقیق برای آن‌ها دشوار است.