کارت‌های برنده بازار نفت، گم شد!

1. کاهش قیمت نفت در پایان هفته تحت تأثیر عوامل متعدد

در معاملات روز جمعه، قیمت نفت شاهد کاهش اندکی بود که نشان‌دهنده احتیاط معامله‌گران در آستانه پایان هفته بود. قراردادهای آتی نفت برنت برای تحویل در اکتبر با ۰.۲ درصد کاهش به ۶۷.۸۲ دلار در هر بشکه رسید. همزمان، قراردادهای آتی نفت خام وست تگزاس اینترمدیت (WTI) نیز با ۰.۲ درصد کاهش به ۶۴.۵۰ دلار در هر بشکه تنزل یافت. این کاهش جزئی در تقابل با روند مثبت روز پنجشنبه قرار گرفت که طی آن قیمت‌ها تقریباً ۱ درصد افزایش یافته بود. عامل محرک اصلی در روز پنج‌شنبه، انتشار داده‌های غافلگیرکننده از سوی مؤسسه نفت آمریکا (API) و سپس تأیید آن توسط وزارت انرژی (EIA) بود که نشان می‌داد ذخایر نفت خام این کشور به میزان قابل توجهی بیش از حد انتظار کاهش یافته است. این کاهش قوی در موجودی‌ها، موقتاً نگرانی‌های مربوط به تقاضا را کاهش داده و به قیمت‌ها اجازه داده بود تا رشد کنند.

2. انتظار برای ثبت بزرگترین ضرر ماهانه در آگوست

علیرغم نوسانات روزانه و گاهی مثبت، هر دو معیار نفت در آستانه ثبت ضرری قابل توجه برای کل ماه آگوست بودند. بر اساس داده‌های تحلیلی، پیش‌بینی می‌شد که نفت برنت و WTI هر دو ضرری بالغ بر ۶ درصد را برای ماه جاری به ثبت برسانند. این کاهش ماهانه عمدتاً تحت تأثیر دو عامل کلیدی شکل گرفته است: اول، افزایش هدفمند و مستمر تولید از سوی اتحادیه اوپک پلاس که حجم عرضه جهانی را افزایش داده است. دوم، نگرانی‌های فزاینده درباره قدرت تقاضای جهانی در پی نشانه‌های رکود اقتصادی در برخی از اقتصادهای بزرگ و همچنین تهدیدهای مرتبط با جنگ تجاری. این دو عامل در کنار هم، احساسات بازار را به سمت منفی سوق داده و فشار فروش ایجاد کرده است.

3. امیدهای رو به زوال برای صلح بین روسیه و اوکراین

یکی از عوامل کلیدی ایجاد عدم اطمینان در بازار، کمرنگ‌شدن چشمگیر امیدها برای برقراری یک آتش‌بس پایدار و از سرگیری مذاکرات صلح بین روسیه و اوکراین بوده است. این ناامیدی پس از آن تشدید شد که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، هفته گذشته به طور عمومی از ولادیمیر پوتین و ولودیمیر زلنسکی دعوت کرد تا قبل از برگزاری یک نشست سه جانبه به میزبانی واشنگتن، مذاکرات مستقیمی را آغاز کنند. با این حال، این پیشنهاد فاقد هر گونه جزئیات مشخص مانند تاریخ یا مکان معین بود. تحلیلگران سیاسی و بازار به سرعت نسبت به تحقق این امر ابراز تردید کردند و پیش‌بینی نمودند که در کوتاه‌مدت پیشرفت محسوسی حاصل نخواهد شد. همزمان، وخامت اوضاع در میدان نیز امیدها را کاهش داد؛ چرا که روسیه موج جدیدی از حملات مرگبار را علیه کیف آغاز کرد که در طی آن به ساختمان‌های محل استقرار هیئت‌های دیپلماتیک اتحادیه اروپا و بریتانیا نیز آسیب وارد آمد.

4. اعمال تعرفه‌های تنبیهی آمریکا بر هند و هدف آن

در اقدامی که به طور مستقیم به تحریم‌های مرتبط با جنگ اوکراین مرتبط بود، ایالات متحده تعرفه‌های واردات از هند را به میزان قابل توجهی افزایش داد. این تصمیم از روز چهارشنبه به اجرا درآمد و نرخ تعرفه بر کالاهای هندی را از ۲۵ درصد به ۵۰ درصد رساند. هدف اصلی واشنگتن از این اقدام، تحت فشار قرار دادن دولت دهلی نو برای کاهش وابستگی خود به نفت روسیه بود. هند از آغاز جنگ اوکراین، به یکی از بزرگترین خریداران نفت روسیه تبدیل شده است و نفت خام را با تخفیف‌های قابل توجهی خریداری می‌کند. واشنگتن این اقدام را بخشی از یک فشار گسترده‌تر برای محدود کردن درآمدهای نفتی مسکو و در نتیجه، تضعیف توان مالی آن برای ادامه جنگ می‌داند.

5. پاسخ راهبردی هند: افزایش خرید نفت از آمریکا

در پاسخ به این فشارهای تجاری، هند به طور همزمان دو راهبرد را در پیش گرفت. از یک سو، به نظر می‌رسد این کشور قصد دارد خرید نفت از روسیه را ادامه دهد. اما از سوی دیگر، برای کاهش تنش با واشنگتن و همچنین پر کردن بخشی از خلأ احتمالی، خریدهای خود از ایالات متحده را به طور قابل ملاحظه‌ای افزایش داده است. بر اساس گزارش رویترز، شرکت نفت هند (Indian Oil Corporation) به عنوان بزرگترین پالایشگر کشور، ۵ میلیون بشکه نفت خام WTI را برای تحویل در ماه‌های اکتبر و نوامبر از طریق یک مناقصه خریداری کرده است. سایر پالایشگاه‌های بزرگ دولتی و خصوصی نیز خریدهای مشابهی داشته‌اند. این اقدام نه تنها به دلیل قیمت‌های رقابتی نفت آمریکا بوده، بلکه یک حرکت سیاسی برای کمک به کاهش کسری تجاری هند با ایالات متحده و متعادل کردن روابط دو کشور محسوب می‌شود.

6. پیش‌بینی تحلیلگران: تثبیت قیمت‌ها در سطوح فعلی

یک نظرسنجی جامع که توسط خبرگزاری رویترز و از ۳۱ اقتصاددان و تحلیلگر برجسته انرژی در ماه آگوست به عمل آمده، حاکی از آن است که توافق بازار بر این باور است که قیمت نفت در سال ۲۰۲۵ به طور متوسط در سطوح کنونی نوسان خواهد کرد و افزایش چشمگیری را تجربه نخواهد کرد. بر اساس این نظرسنجی، پیش‌بینی می‌شود قیمت نفت برنت در سال آینده به طور متوسط ۶۷.۶۵ دلار در هر بشکه باشد که در مقایسه با پیش‌بینی ماه ژوئیه (۶۷.۸۴ دلار) تغییر محسوسی ندارد. همزمان، پیش‌بینی برای نفت خام WTI نیز عدد ۶۴.۶۵ دلار را نشان می‌دهد. دلیل اصلی این توافق، افزایش تولید از سوی تولیدکنندگان برتر (به ویژه اوپک پلاس و ایالات متحده) و همچنین تهدیدهای مرتبط با جنگ تجاری است که می‌تواند رشد تقاضای جهانی را تحت فشار قرار دهد.

7. افزایش تولید اوپک پلاس و دغدغه‌های مرتبط با مازاد عرضه

اتحادیه اوپک پلاس در اوایل ماه آگوست توافق کرد که تولید نفت را برای ماه سپتامبر به میزان ۵۴۷,۰۰۰ بشکه در روز افزایش دهد. این تصمیم در ادامه روندی اتخاذ شده است که این اتحادیه با هدف بازپس‌گیری سهم بازار از دست رفته خود در پی جنگ قیمتی قبلی، افزایش تدریجی تولید را در دستور کار قرار داده است. بسیاری از تحلیلگران، از جمله فرانک شالنبرگر از LBBW، بر این باورند که اوپک پلاس احتمالاً به افزایش‌های بیشتری ادامه خواهد داد، چرا که در حال حاضر به نظر می‌رسد سهم بازار برای آنها از سطح بالاتر قیمت نفت مهم‌تر است. این استراتژی اگرچه در کوتاه‌مدت می‌تواند به نفع تولیدکنندگان باشد، اما در میان‌مدت ممکن است منجر به ایجاد مازاد عرضه قابل توجهی در بازارهای نفت در سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ شود و قیمت‌ها را تحت فشار قرار دهد.

8. پایان فصل رانندگی تابستانی در آمریکا و تأثیر فصلی بر تقاضا

از منظر تقاضا، یک عامل فصلی مهم در افق قرار دارد. فصل پرمصرف رانندگی تابستانی در ایالات متحده که به طور سنتی دوره‌ای با بالاترین تقاضای بنزین است، در تعطیلات روز کارگر (دوشنبه) به پایان می‌رسد. این تاریخ نشان‌دهنده نقطه عطفی است که پس از آن، تقاضای سوخت در بزرگترین بازار مصرف‌کننده نفت جهان به طور معمول کاهش می‌یابد. این کاهش تقاضای فصلی، می‌تواند فشار نزولی اضافی بر قیمت‌ها وارد کند، به ویژه اگر با عوامل نزولی دیگر مانند افزایش عرضه همزمان شود.

9. کاهش چشمگیر ذخایر نفت خام و محصولات پالایشی آمریکا

در تضاد با برخی نشانه‌های ضعیف تقاضا، داده‌های اخیر وزارت انرژی آمریکا (EIA) از کاهش قوی در موجودی‌ها حکایت دارد. بر اساس این گزارش، موجودی نفت خام ایالات متحده در هفته منتهی به ۲۲ آگوست به میزان ۲.۴ میلیون بشکه کاهش یافته است که نه تنها بیش از حد انتظار تحلیلگران بود، بلکه از کاهش گزارش شده توسط API نیز بیشتر بود. همزمان، موجودی‌های بنزین ۱.۲ میلیون بشکه و موجودی‌های نفت گاز (دیستیلیت) نیز ۱.۸ میلیون بشکه کاهش یافت که این کاهش نیز برای دیستیلیت غیرمنتظره بود. نکته جالب توجه، قدرت تقاضا بود؛ تقاضای بنزین به بالاترین سطح دو ماهه و تقاضای دیستیلیت به بالاترین سطح شش ماهه خود رسید که نشان‌دهنده تاب‌آوری بخش‌های صنعتی و حمل و نقل در اواخر تابستان است.

10. حملات اوکراین به زیرساخت‌های حیاتی انرژی روسیه

یکی از عوامل غیرقابل پیش‌بینی و تأثیرگذار بر بازار، ادامه حملات اوکراین به زیرساخت‌های انرژی روسیه بوده است. این حملات پهپادی نه تنها به چندین پالایشگاه آسیب وارد کرده (که گفته می‌شود حداقل ۱۷ درصد از ظرفیت پالایشی روسیه را موقتاً از کار انداخته)، بلکه اخیراً پایانه‌های مهم صادرات نفت مانند بندر اوست-لوگا در دریای بالتیک را نیز هدف قرار داده است. بر اساس گزارش‌ها، کار تعمیر در بندر اوست-لوگا ممکن است چندین ماه طول بکشد و پیش‌بینی می‌شود تنها نیمی از ظرفیت بارگیری این بندر در ماه سپتامبر در دسترس باشد. این اختلالات می‌تواند در میان‌مدت بر حجم صادرات نفت روسیه تأثیر منفی بگذارد.

11. گزارش‌های متناقض درباره حجم واقعی صادرات نفت روسیه

در حال حاضر، داده‌های متناقضی درباره جریان واقعی صادرات نفت روسیه وجود دارد که عدم اطمینان بازار را افزایش داده است. از یک سو، منابع آگاه به رویترز گزارش داده‌اند که برنامه‌های صادرات از بنادر غربی روسیه در ماه اوت ۲۰۰,۰۰۰ بشکه در روز افزایش یافته و به ۲ میلیون بشکه در روز رسیده است. از سوی دیگر، داده‌های ردیابی کشتی‌ها توسط بلومبرگ نشان می‌دهد که محموله‌های هفتگی نفت از بنادر روسیه در آخرین هفته به ۲.۷۲ میلیون بشکه در روز کاهش یافته که نشان‌دهنده کاهشی بیش از ۱۰ درصدی نسبت به هفته قبل و همچنین پایین‌ترین سطح در چهار هفته اخیر است. این تناقض، ارزیابی دقیق وضعیت عرضه را برای بازار دشوار کرده است.

12. لغو گسترده پروژه‌های انرژی سبز توسط دولت ترامپ

در اقدامی با پیامدهای بلندمدت انرژی، دولت ترامپ ۶۷۹ میلیون دلار از بودجه فدرال که قبلاً برای ۱۲ پروژه بزرگ انرژی بادی فراساحلی اختصاص یافته بود را لغو کرد. این اقدام که به عنوان بخشی از تلاش گسترده برای تضعیف میراث سیاست انرژی و آب و هوایی دولت بایدن صورت گرفته، پروژه‌های کلیدی در کالیفرنیا، نیویورک، ماساچوست و مریلند را تحت تأثیر قرار داده است. مقامات محلی و دولتی این اقدام را به شدت مورد انتقاد قرار داده‌اند و استدلال می‌کنند که این نه تنها منجر به از دست دادن صدها شغل می‌شود، بلکه رقابت‌پذیری آمریکا در صنعت انرژی‌های تجدیدپذیر را تحت تأثیر قرار داده و آینده انرژی پاک کشور را به چین واگذار می‌کند.

13. چشم‌انداز تقاضای جهانی نفت در سال ۲۰۲۵

پیش‌بینی‌ها برای رشد تقاضای جهانی نفت در سال ۲۰۲۵ بین ۵۰۰,۰۰۰ تا ۱.۱ میلیون بشکه در روز در نوسان است. این دامنه محدود، نشان‌دهنده توافق بازار بر متعادل بودن رشد تقاضا در سال آینده است. جالب است که اوپک به تازگی پیش‌بینی خود از رشد تقاضا را افزایش داده است، در حالی که آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) رشد ۶۸۰,۰۰۰ بشکه در روز را پیش‌بینی کرده است. همچنین، اوپک پیش‌بینی خود از رشد عرضه از سوی تولیدکنندگان خارج از گروه اوپک پلاس (مانند ایالات متحده) را کاهش داده است.

14. سلطه عدم قطعیت عمیق بر احساسات بازار

به باور بسیاری از تحلیلگران، از جمله موتاز الطغلیبی از ABN AMRO، «عدم قطعیت عمیق» همچنان بزرگترین عامل مؤثر بر قیمت نفت است. این عدم قطعیت نه تنها ناشی از تهدیدهای مرتبط با جنگ تجاری و تعرفه‌های اضافی بالقوه است، بلکه مربوط به تحولات ژئوپلیتیکی غیرقابل پیش‌بینی نیز می‌شود. برای مثال، احتمال احیای توافق هسته‌ای با ایران که می‌تواند میلیون‌ها بشکه نفت اضافی به بازار تزریق کند، یا احتمال برقراری یک آتش‌بس ناگهانی بین روسیه و اوکراین، می‌توانند تغییر دهنده‌های بزرگی باشند که سناریوهای فعلی بازار را به طور کامل زیر سوال ببرند.

15. انتظار برای تصمیمات آینده اوپک پلاس

با توجه به تمامی عوامل فوق، بازار نگاه خود را به شدت به جلسه آینده اوپک پلاس در هفته آینده دوخته است. تصمیمات این اتحادیه در مورد سطوح تولید برای ماه‌های بعد سپتامبر، عامل کلیدی در تعیین جهت قیمت نفت در اواخر سال ۲۰۲۴ و همچنین فراتر از آن خواهد بود. آیا آنان افزایش تولید خود را ادامه خواهند داد تا سهم بازار خود را بازپس بگیرند، یا با توجه به نشانه‌های ضعیف تقاضا و فشارهای نزولی بر قیمت‌ها، سیاست انتظار و مشاهده را در پیش خواهند گرفت؟ پاسخ این سؤال، محور اصلی تحولات آتی بازار خواهد بود.

نتیجه‌گیری

در جمع‌بندی نهایی، می‌توان گفت بازار نفت در میانه یک میدان نبرد پیچیده از نیروهای متضاد گرفتار شده است. از یک سو، کاهش قوی و فراتر از انتظار ذخایر نفت خام و محصولات پالایشی در ایالات متحده، همراه با تقاضای مقاوم در اواخر تابستان و همچنین اختلالات در صادرات نفت روسیه به دلیل حملات اوکراین، عواملی هستند که از قیمت‌ها حمایت می‌کنند و از سقوط بیشتر جلوگیری می‌نمایند. اما از سوی دیگر، افزایش تولید هدفمند و مستمر اوپک پلاس، نزدیک شدن به پایان فصل پرمصرف تقاضا در آمریکا، تنش‌های تجاری فزاینده (مانند تعرفه‌های آمریکا بر هند) و به ویژه، امیدهای رو به زوال برای صلح در اوکراین، فشارهای نزولی قوی‌تری را بر بازار اعمال می‌کنند. پیش‌بینی می‌شود این کشمکش بین نیروهای صعودی و نزولی در کوتاه‌مدت ادامه داشته باشد و قیمت‌ها را در سطوح کنونی به نوسان وادارد. در این میان، عدم قطعیت ژئوپلیتیکی و همچنین سیاست‌های تجاری، کماکان بزرگترین ریسک‌های پیش‌روی بازار محسوب می‌شوند. تصمیمات آتی اوپک پلاس در مورد تولید، کلید حل این معادله پیچیده و تعیین‌کننده مسیر آتی قیمت‌ها خواهد بود. بازار در انتظار این تصمیم، نفس خود را حبس کرده است.