کاهش تدریجی چیست؟

کاهش تدریجی چیست؟

کاهش تدریجی به معنای اصلاح سیاست‌های توسعه‌ای پولی بانک مرکزی است که برای تحریک اقتصاد به کار گرفته شده‌اند. در طول برنامه تسهیل کمی (Quantitative Easing)، بانک مرکزی یک کشور ممکن است اوراق بهادار با پشتوانه دارایی را از بانک‌های عضو خود خریداری کند و با تزریق پول به اقتصاد، به بهبود شرایط اقتصادی کمک کند.

کاهش تدریجی پس از تثبیت اقتصاد به‌واسطه سیاست‌های تسهیل کمی آغاز می‌شود و ممکن است شامل تغییر نرخ تنزیل یا الزامات ذخیره بانکی باشد. در ایالات متحده، فدرال رزرو همچنین دارایی‌های خود را کاهش می‌دهد.

نکات کلیدی

• کاهش تدریجی، معکوس کردن سیاست‌های تسهیل کمی است که توسط بانک مرکزی برای تحریک رشد اقتصادی اجرا می‌شود.
• کاهش تدریجی به‌ویژه به کاهش دارایی‌های بانک مرکزی اشاره دارد.
• بازارهای مالی ممکن است در واکنش به کاهش تدریجی دچار افت شوند که به این پدیده «خشم کاهش تدریجی» (Taper Tantrum) گفته می‌شود.

کاهش تدریجی: نوعی فعالیت بانک مرکزی که در آن سیاست‌های تحریکی به‌تدریج کنار گذاشته می‌شوند.

تأثیر کاهش تدریجی بر بازارهای مالی

هنگامی که بانک‌های مرکزی سیاست‌های توسعه‌ای را برای تحریک اقتصاد در دوران رکود اجرا می‌کنند، قول می‌دهند که پس از بهبود اقتصاد، این سیاست‌های تحریکی را معکوس کنند. ادامه سیاست‌های پولی آسان پس از پایان رکود می‌تواند منجر به تورم یا حباب‌های قیمتی ناشی از سیاست‌های پولی شود.

کاهش تدریجی اولین گام در فرآیند کاهش یا خروج از برنامه تحریک پولی است که با موفقیت اجرا شده و به نتیجه رسیده است. ارتباط شفاف با سرمایه‌گذاران درباره جهت‌گیری سیاست‌های بانک مرکزی و فعالیت‌های آینده به تنظیم انتظارات بازار و کاهش عدم اطمینان کمک می‌کند.

در مورد تسهیل کمی، بانک مرکزی برنامه خود را برای کاهش خرید دارایی‌ها اعلام می‌کند و یا دارایی‌ها را می‌فروشد یا اجازه می‌دهد که دارایی‌ها به سررسید برسند، در نتیجه مجموع دارایی‌های بانک مرکزی و عرضه پول کاهش می‌یابد.

بانک‌های مرکزی ممکن است به دلیل «خشم کاهش تدریجی» که در آن سرمایه‌گذاران و بازارهای مالی به کاهش تحریک پولی واکنش بیش از حد نشان می‌دهند، در عقب‌نشینی از سیاست‌های تسهیل کمی تردید کنند.

به‌عنوان مثال، اعلام برنامه‌های کاهش تدریجی توسط بانک مرکزی معمولاً با افزایش چشمگیر بازده اوراق قرضه دولتی و افت بازارهای سهام مواجه شده است. این امر انگیزه‌ای برای سیاست‌گذاران پولی ایجاد می‌کند تا برنامه‌های کاهش ترازنامه خود را به تعویق بیندازند تا از آسیب به منافع ذی‌نفعان در بخش مالی جلوگیری کنند.

کاهش تدریجی فدرال رزرو و دارایی‌های مالی

با ظهور همه‌گیری کووید-۱۹ در مارس ۲۰۲۰ (اسفند ۱۳۹۸)، فدرال رزرو استراتژی تهاجمی تسهیل کمی را اجرا کرد و بیش از ۷۰۰ میلیارد دلار برای خرید دارایی تزریق کرد. تا ژوئن ۲۰۲۰ (خرداد ۱۳۹۹)، برنامه‌ای برای خرید ماهانه ۸۰ میلیارد دلار اوراق خزانه و ۴۰ میلیارد دلار اوراق بهادار با پشتوانه وام مسکن ایجاد شد.

فدرال رزرو در دسامبر ۲۰۲۱ (آذر ۱۴۰۰) شروع به کاهش خریدهای خود کرد و تا بهار ۲۰۲۱، اقتصاد نشانه‌های قابل‌توجهی از قدرت و افزایش هزینه‌های زندگی نشان داد.

در ژوئن ۲۰۲۲ (خرداد ۱۴۰۱)، فدرال رزرو جهت‌گیری سیاست پولی خود را برای مدیریت تهدید افزایش هزینه‌ها تغییر داد. فدرال رزرو پس از دو سال سیاست «پول آسان»، سیاست نرخ‌های بهره پایین و مداخله گسترده در بازار اوراق قرضه را پایان داد.

فدرال رزرو همچنین طرحی را برای کاهش ترازنامه تقریباً ۹ تریلیون دلاری خود که در سال‌های اخیر عمدتاً از اوراق خزانه و اوراق بهادار با پشتوانه وام مسکن انباشته شده بود، اجرا کرد. این اقدام آغازگر اقدامات سخت‌گیرانه پولی فدرال رزرو بود.

کاهش تدریجی چه زمانی آغاز می‌شود؟

فدرال رزرو از تسهیل کمی به‌عنوان یکی از ابزارهای خود برای تحریک اقتصاد استفاده می‌کند. مانند همه برنامه‌های تحریک اقتصادی، سیاست‌های تسهیل کمی قرار نیست دائمی باشند. پس از دستیابی به نتایج موردنظر از یک برنامه تحریک اقتصادی، این سیاست‌ها باید به‌تدریج کنار گذاشته شوند. اگر بانک مرکزی عملیات خود را بیش از حد سریع تغییر دهد، ممکن است اقتصاد را به رکود بکشاند. اگر بانک مرکزی هرگز سیاست‌های تحریک اقتصادی خود را کاهش ندهد، ممکن است تورم افزایش یابد. کاهش تدریجی دوره‌ای است که تحریک اقتصادی اثر خود را گذاشته و پیش از شتاب گرفتن به سمت تورم قرار دارد.

تفاوت بین کاهش تدریجی و سخت‌گیری چیست؟

سیاست سخت‌گیرانه یا انقباضی، اقدامی توسط بانک مرکزی برای کاهش سرعت رشد اقتصادی، محدود کردن هزینه‌ها در اقتصادی که بیش از حد سریع در حال شتاب گرفتن است، یا مهار تورم در زمانی که بیش از حد سریع افزایش می‌یابد، است. فدرال رزرو سیاست پولی را با افزایش نرخ‌های بهره کوتاه‌مدت از طریق تغییرات در نرخ تنزیل، که به‌عنوان نرخ وجوه فدرال نیز شناخته می‌شود، سخت‌تر می‌کند. فدرال رزرو همچنین ممکن است دارایی‌های موجود در ترازنامه بانک مرکزی را از طریق عملیات بازار باز (OMO) به بازار بفروشد. کاهش تدریجی به دوره معکوس شدن بین سیاست توسعه‌ای و سیاست پولی انقباضی اشاره دارد.

کاهش تدریجی در واکنش به بحران مالی ۲۰۰۷-۲۰۰۸ کجا مشهود بود؟

کاهش تدریجی توسط فدرال رزرو پس از برنامه عظیم تسهیل کمی که در واکنش به بحران مالی ۲۰۰۷-۲۰۰۸ اجرا شد، انجام گرفت. کاهش تدریجی در ژوئن ۲۰۱۳ (خرداد ۱۳۹۲) مشهود بود، زمانی که بن برنانکه، رئیس وقت فدرال رزرو، اعلام کرد که فدرال رزرو تعداد دارایی‌های خریداری‌شده در هر ماه را کاهش خواهد داد، مشروط بر اینکه شرایط اقتصادی مانند تورم و بیکاری مطلوب باشد.

تا پایان سال ۲۰۱۳ (پاییز ۱۳۹۲)، هیئت فدرال رزرو نتیجه گرفت که تسهیل کمی، که ترازنامه فدرال رزرو را به ۴.۵ تریلیون دلار افزایش داده بود، به هدف خود رسیده بود و زمان شروع کاهش تدریجی فرا رسیده بود. فرآیند کاهش تدریجی شامل خرید کمتر اوراق قرضه تا اکتبر ۲۰۱۴ (مهر ۱۳۹۳) بود.

نتیجه‌گیری

کاهش تدریجی به معنای خروج از برنامه تحریک پولی است که اجرا شده و سیاست‌های تسهیل کمی اقتصاد را تثبیت کرده‌اند. کاهش تدریجی ممکن است شامل تغییر نرخ تنزیل یا الزامات ذخیره باشد و فدرال رزرو همچنین دارایی‌های خود را کاهش خواهد داد.