قرارداد «بگیر یا بپرداز» چیست؟
قراردادهای «بگیر یا بپرداز» خریداران را ملزم می‌کنند که یا کالاها را تحویل بگیرند یا جریمه بپردازند، و ریسک را بین عرضه‌کنندگان و خریداران تقسیم می‌کنند. این بندها که در صنایعی با هزینه‌های سربار بالا مانند انرژی رایج‌اند، با تضمین حداقل پرداخت به عرضه‌کنندگان، سرمایه‌گذاری را تشویق کرده و اطمینان از معاملات را تقویت می‌کنند، مانند پلی که ریسک را بین دو طرف تقسیم می‌کند.
نکات کلیدی
- بند «بگیر یا بپرداز» خریداران را ملزم می‌کند که کالاها را تحویل بگیرند یا جریمه بپردازند، و تضمین می‌کند که فروشندگان غرامت دریافت کنند.
- این بندها در بخش انرژی به دلیل هزینه‌های بالای سربار تولید رایج‌اند.
- خریداران از این بندها سود می‌برند، زیرا انعطاف‌پذیری برای جستجوی قیمت‌های پایین‌تر در جای دیگر را دارند و ریسک مالی را با عرضه‌کنندگان تقسیم می‌کنند.
- این توافق با تسهیل تجارت‌هایی که بدون تقسیم ریسک ممکن نبودند، به رشد اقتصادی کمک می‌کند.
- بندهای «بگیر یا بپرداز» از موقعیت‌های «توقف» جلوگیری می‌کنند که در آن عرضه‌کنندگان به دلیل امتناع خریدار از خرید متضرر می‌شوند.
قراردادهای «بگیر یا بپرداز» چگونه کار می‌کنند؟
بند «بگیر یا بپرداز» معمولاً بین یک شرکت و عرضه‌کننده آن گنجانده می‌شود. این بند خریدار را ملزم می‌کند که مقدار مشخصی از کالاها را تا تاریخ معینی از عرضه‌کننده تحویل بگیرد، در غیر این صورت باید جریمه‌ای به عرضه‌کننده بپردازد.
این نوع توافق برای عرضه‌کننده سودمند است، زیرا ریسک از دست دادن سرمایه صرف‌شده برای تولید محصول را کاهش می‌دهد. برای خریدار نیز مفید است، زیرا به او اجازه می‌دهد در جای دیگر برای قیمت پایین‌تر مذاکره کند. این بند می‌تواند برای اقتصاد سود خالص ایجاد کند، زیرا تقسیم ریسک بین خریدار و عرضه‌کننده، معامله‌ای را که ممکن بود بدون این بند رخ ندهد، تسهیل می‌کند و سودهای تجاری را برای هر دو طرف به همراه دارد، مانند توافقی که هر دو طرف را در برابر طوفان‌های اقتصادی محافظت می‌کند.
این بندها در بخش انرژی بسیار رایج‌اند، زیرا هزینه‌های سربار برای تأمین واحدهای انرژی مانند گاز طبیعی یا نفت خام بسیار بالاست و قیمت‌های انرژی نوسان زیادی دارند. هزینه‌های سربار تأمین نفت خام در مقایسه با خدماتی مانند آرایشگری بسیار زیاد است. قراردادهای «بگیر یا بپرداز» به عرضه‌کنندگان انرژی انگیزه می‌دهند تا سرمایه اولیه را سرمایه‌گذاری کنند، زیرا اطمینان دارند که محصولات خود را خواهند فروخت. بدون این بند، عرضه‌کننده تمام ریسک کاهش نیاز خریدار به انرژی یا لغو قرارداد به دلیل نوسانات قیمتی را متحمل می‌شود.
عرضه‌کننده همچنین ممکن است در معرض «توقف» قرار گیرد، یعنی موقعیتی که خریدار پس از سرمایه‌گذاری عرضه‌کننده در دارایی‌های خاص رابطه، از خرید امتناع کند. توقف‌ها نوعی هزینه تراکنش هستند که توسط اقتصاددان الیور ویلیامسون شناسایی شده و با دارایی‌های خاص رابطه‌ای رخ می‌دهند.
مثال قرارداد «بگیر یا بپرداز»
فرض کنید شرکت الف قراردادی برای خرید ۲۰۰ میلیون فوت مکعب گاز طبیعی از شرکت ب در طول ۱۰ سال با مقدار توافق‌شده ۲۰ میلیون فوت مکعب در سال امضا می‌کند. اما شرکت الف متوجه می‌شود که امسال تنها به ۱۸ میلیون فوت مکعب نیاز دارد. شرکت الف کل ۲۰ میلیون را خریداری نمی‌کند و در عوض مشمول جریمه‌ای می‌شود که در قرارداد اولیه توافق شده است. این جریمه معمولاً کمتر از قیمت کامل خرید است. در این مورد، جریمه‌ای معقول ممکن است ۵۰٪ قیمت قرارداد برای آن ۲ میلیون فوت مکعب باشد.
یا فرض کنید با کاهش چشمگیر قیمت جهانی گاز در طول مدت قرارداد، شرکت الف تصمیم می‌گیرد تحویل را کاملاً رد کرده و در عوض از عرضه‌کننده دیگری، شرکت ج، با قیمت پایین‌تر گاز خریداری کند. در این صورت، شرکت الف جریمه توافق‌شده را به شرکت ب می‌پردازد. اگر هزینه کل گاز از شرکت ج به علاوه ۵۰٪ قیمت اولیه مذاکره‌شده با شرکت ب همچنان کمتر از قیمت اولیه خرید گاز از شرکت ب باشد، این کار به نفع شرکت الف است.
در هر دو مورد، هر طرف از بند «بگیر یا بپرداز» سود می‌برد. شرکت الف تنها مقدار گاز مورد نیاز خود را با هزینه کل کمتر از آنچه به شرکت ب می‌پرداخت دریافت می‌کند، در حالی که شرکت ب حداقل قیمت جریمه را از شرکت الف دریافت می‌کند، به‌جای اینکه در حالت اول هزینه کامل ۲ میلیون فوت مکعب گاز را از دست بدهد یا در حالت دوم هیچ‌چیز دریافت نکند، مانند توافقی که هر دو طرف را از ضرر کامل محافظت می‌کند.
«بگیر یا بپرداز» چیست؟
بند «بگیر یا بپرداز» در قرارداد، خریدار را ملزم می‌کند که مقدار توافق‌شده‌ای از یک کالا را در تاریخ مشخصی تحویل بگیرد یا جریمه‌ای تعیین‌شده بپردازد. این جریمه معمولاً کمتر از قیمت کامل کالاست.
چه کسی از «بگیر یا بپرداز» سود می‌برد؟
همه سود می‌برند. عرضه‌کننده ریسک صرف سرمایه برای تولید کالا را کاهش می‌دهد، زیرا می‌داند حداقل مبلغی برای آن دریافت خواهد کرد. خریدار سود می‌برد، زیرا می‌تواند برای قیمت پایین‌تر در جای دیگر جستجو کند. اقتصاد نیز از تسهیل تجارت و کاهش هزینه‌های تراکنش سود می‌برد.
«توقف» چیست؟
توقف زمانی رخ می‌دهد که خریدار اطلاعاتی درباره هزینه‌های سرمایه‌ای عرضه‌کننده برای تولید کالا دارد. سرمایه‌گذاری عرضه‌کننده ممکن است تا حدی به رابطه با خریدار وابسته باشد و به‌طور خاص برای او سفارشی شده باشد. در واقع، خریدار در بازده ناخالص سرمایه‌گذاری عرضه‌کننده شریک است. اگر خریدار پس از انجام سرمایه‌گذاری تصمیم به عدم خرید کالا به دلیل نارضایتی از قیمت بگیرد، عرضه‌کننده در موقعیت توقف قرار می‌گیرد.
جمع‌بندی
«بگیر یا بپرداز» به خریداران و فروشندگان امکان می‌دهد ریسک را در معامله تقسیم کنند. اگر خریدار کالاها را نپذیرد یا مقدار توافق‌شده را خریداری نکند، فروشنده جریمه‌ای دریافت می‌کند. این بند همچنین به خریدار انعطاف‌پذیری بیشتری می‌دهد اگر شرایط اقتصادی بین زمان توافق و تاریخ خرید تغییر کند، مانند کلیدی که قفل معامله‌ای سودمند برای هر دو طرف را باز می‌کند.
نظرات کاربران