به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، ظرف تنها دو سال، یک جنگ در قلب اروپا، کل نقشه راه انرژی یک قاره را زیر و رو کرده است. جاه‌طلبی‌های سبز و برنامه‌های بلندپروازانه برای گذار سریع از سوخت‌های فسیلی، اکنون در برابر واقعیتی سخت رنگ باخته‌اند: امنیت انرژی. بحرانی که با قطع صادرات گاز روسیه شعله‌ور شد، اروپا را نه تنها با کمبود منابع، که با یک پرسش بنیادین روبرو ساخت: چگونه می‌توان هم به آینده‌ای پاک چشم داشت و هم روشنایی و گرمای امروز را تضمین کرد؟ اکنون، به نظر می‌رسد پاسخ در حال آشکار شدن است؛ پاسخی که نشان از یک چرخش راهبردی بزرگ دارد. از آتن تا رم، دولت‌ها که روزی بر تعطیلی نیروگاه‌های زغال‌سنگی و توسعه باد و خورشید تأکید داشتند، امروز بار دیگر نقشه‌های زمین‌شناسی را گشوده‌اند و به دنبال گنجینه‌های مدفون در خاک خود می‌گردند. این گزارش، داستان بازگشت اروپا به شکار نفت و گاز داخلی است؛ داستان یک عقب‌گرد ظاهری که در حقیقت، ممکن است گامی ضروری برای پیمودن مسیر دشوار استقلال و تحول انرژی باشد.
چرخش آشکار در سیاست انرژی اروپا
در سال‌های گذشته، گفتمان غالب در اروپا حول محور گذار سریع به انرژی‌های تجدیدپذیر و کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی می‌چرخید. اما پس از تهاجم تمام‌عیار روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ و به هم ریختن بازار انرژی قاره، به نظر می‌رسد معادلات به سرعت در حال تغییر است. بر اساس اظهارات مدیرعامل شرکت «انرجیان»، یکی از بزرگترین تولیدکنندگان مستقل گاز در اروپا، شاهد یک چرخش استراتژیک در سیاست‌گذاری انرژی کشورهای مدیترانه‌ای عضو اتحادیه هستیم. این تغییر، که از یک سو ناشی از ضرورت امنیت انرژی است، از سوی دیگر نشان‌دهنده کند شدن سرعت گذار به انرژی پاک در برخی حوزه‌ها است.
نمونه عینی: چرخش ۱۸۰ درجایی یونان
«ماتیوس ریگاس»، مدیرعامل انرجیان، به فایننشال تایمز می‌گوید: «اگر به یونان پنج یا هفت سال پیش نگاه کنید، تنها در مورد سرمایه‌گذاری‌های سبز صحبت می‌کرد: تعطیلی نیروگاه‌های زغال‌سنگ قهوه‌ای، ترویج تنها سرمایه‌گذاری‌های سبز. اما هم‌اکنون، یکی از اولویت‌های اصلی در دستور کار، چاهی است که ما با شرکت اکسون در غرب یونان حفر خواهیم کرد. این یک تغییر بزرگ است.» ریگاس با احتیاط اما امیدوارانه اضافه می‌کند: «به طور بالقوه – و با دقت بسیار در انتخاب کلمات چون هنوز باید چاه‌ها را حفر کنیم – ما این توانایی را داریم که شرایطی ایجاد کنیم که یونان به استقلال انرژی برسد.»
نشانه‌های تغییر در ایتالیا و فراتر از آن
این تغییر رویکرد محدود به یونان نیست. ریگاس اشاره می‌کند که در ایتالیا، قانونی که از اکتشافات جدید جلوگیری می‌کرد، توسط دادگاه‌ها لغو شده است. انرجیان در حال مذاکره برای دریافت مجوزهای اکتشاف جدید، از جمله در منطقه‌ای مجاور یکی از میادین احتمالی در یونان است. او می‌گوید: «من نمی‌گویم به نتیجه رسیده‌ایم، اما حداقل در حال مذاکرات فعال برای بازگشایی اکتشافات هستیم. دولت ایتالیا به طور فعال در حال بررسی اجازه فعالیت‌های جدید است، در حالی که چند سال پیش حتی روی دستور کار نبود.» این روند نشان‌می‌دهد که اولویت‌های امنیت ملی و تامین انرژی پایدار، بار دیگر بر سیاست‌های زیست‌محور بلندمدت پیشی گرفته است.
کند شدن گذار سبز و طولانی‌تر شدن عمر سوخت‌های فسیلی
این چرخش در بستر گسترده‌تری رخ می‌دهد. در حالی که کشورهای اروپایی همچنان به صورت قابل توجهی در انرژی‌های تجدیدپذیر سرمایه‌گذاری می‌کنند، سرعت گذار به انرژی پاک در سال گذشته کند شده است، به ویژه در حوزه‌هایی که سوخت‌های جایگزین مانند هیدروژن هنوز نسبتاً گران هستند. نتیجه این شده که شرکت‌های نفتی اکنون انتظار عمر طولانی‌تری برای سوخت‌های فسیلی دارند و برای تضمین ذخایر بیشتر شتاب گرفته‌اند. این تغییر نگرش، دورنمای انرژی اروپا را دستخوش تحولی اساسی کرده است.
چشم‌انداز استقلال انرژی اروپا و موانع پیش رو
با این وجود، ریگاس هشدار می‌دهد که با وجود نشانه‌های اولیه تغییر در سیاست‌های انرژی در بازارهای مدیترانه، برای دستیابی قاره به استقلال انرژی، تغییرات گسترده‌تری لازم است. او معتقد است: «اروپا ظرفیت [رسیدن به استقلال انرژی] را دارد... متأسفانه، رهبران اروپایی در سال‌های گذشته مسیر اشتباهی را در پیش گرفته‌اند. باید تغییر در ذهنیت ایجاد شود.» پروژه‌های گاز بلندمدت اروپا باید با عرضه از سوی آمریکا و قطر – که به تامین‌کنندگان مهم گاز طبیعی مایع تبدیل شده‌اند – و حتی به طور بالقوه دوباره با روسیه در صورت حل مناقشه اوکراین رقابت کنند.
راهبرد رقابتی: قراردادهای بلندمدت به عنوان پاسخی به عدم قطعیت
ریگاس ابراز اطمینان می‌کند که عرضه اروپایی رقابتی باقی خواهد ماند و استدلال می‌کند که راه تولیدکنندگان گاز برای مدیریت این عدم قطعیت، انعقاد قراردادهای بلندمدت با مشتریانی مانند گروه‌های صنعتی یا نیروگاه‌ها است. وی توضیح می‌دهد: «آنها نیز ثبات می‌خواهند. آنها نیز می‌دانند که یک قیمت ثابت دارند. بله، البته گاز روسیه می‌تواند از گاز تولید داخلی ارزان‌تر باشد. اما می‌توان با قراردادهای بلندمدت دور آن ساختاردهی کرد.» این رویکرد، تلاش برای ایجاد ثبات در بازار پرنوسان انرژی و جلب اعتماد سرمایه‌گذاری بلندمدت را نشان می‌دهد.
گذاری پیچیده با درس‌های تاریخی
بازگشت اروپا به اکتشافات داخلی نفت و گاز، حکایت از یک واقعیت سخت دارد: در مواجهه با بحران‌های ژئوپلیتیک و شوک‌های امنیتی، اولویت‌ها می‌توانند به سرعت تغییر کنند. این چرخش، نه لزوماً به معنای انصراف از اهداف سبز قاره، بلکه نشان‌دهنده یک رویکرد عمل‌گرایانه و چندوجهی است که در آن امنیت انرژی کوتاه‌مدت و میان‌مدت، همزمان با برنامه‌ریزی برای آینده‌ای کم‌کربن دنبال می‌شود. سوال اصلی این است: آیا اروپا می‌تواند توازنی پایدار بین این دو ضرورت – تامین انرژی مطمئن و مقرون‌به‌صرفه امروز، و تحول به سمت انرژی‌های پاک فردا – ایجاد کند؟ پاسخ به این سوال، نه تنها آینده انرژی قاره، بلکه الگویی برای دیگر مناطق جهان در مدیریت گذار انرژی خواهد بود. آنچه واضح است، این است که مسیر به سوی آینده انرژی، دیگر یک خط راست و ساده نیست، بلکه گذاری پیچیده، پرپیچ‌وخم و نیازمند انعطاف استراتژیک است.
نظرات کاربران