به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، گسترش فعالیت پلتفرم‌های آنلاین فروش طلا در سال‌های اخیر، به‌ویژه طی یک سال گذشته، حالا به یکی از چالش‌های جدی بازار طلا و سرمایه مردم تبدیل شده است؛ چالشی که تنها به رقابت با واحدهای صنفی سنتی محدود نمی‌شود و ابعاد عمیق‌تری مانند قیمت‌سازی شبانه، خالی‌فروشی و ایجاد بازارهای غیرواقعی را دربرمی‌گیرد. هشدارها درباره این روند، حالا از سوی فعالان صنفی با صراحت بیشتری مطرح می‌شود؛ هشداری که مستقیماً امنیت سرمایه مردم و سلامت بازار طلا را هدف قرار داده است.
در ماه‌های گذشته، تبلیغات گسترده پلتفرم‌های فروش آنلاین طلا در رسانه‌های رسمی، فضای شهری و شبکه‌های نمایش خانگی، با وعده‌هایی مانند فروش طلا بدون اجرت، بدون سود و بدون مالیات، توانست اعتماد بخش قابل توجهی از جامعه را جلب کند. همین حضور پررنگ تبلیغاتی باعث شد بسیاری از مردم تصور کنند این کسب‌وکارها از تمامی فیلترهای نظارتی عبور کرده و مورد تایید نهادهای رسمی هستند؛ تصوری که به گفته فعالان صنفی، پایه و اساس محکمی نداشت.
فروش بدون پشتوانه؛ آغاز خالی‌فروشی پلتفرم‌ها
سید حجت شفائی، رئیس اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان طلا و جواهر ایران، در تشریح ریشه‌های این بحران می‌گوید بسیاری از این پلتفرم‌ها بدون هیچ دستورالعمل مشخص و بدون سرمایه اولیه واقعی فعالیت خود را آغاز کردند. به گفته او، سرمایه اصلی این پلتفرم‌ها پول مردم بود؛ پولی که دریافت می‌شد، اما پشتوانه طلای معادل آن وجود نداشت و عملاً از فاصله زمانی خرید و فروش برای نوسان‌گیری استفاده می‌شد. این مدل فعالیت، به‌زعم شفائی، مصداق روشن خالی‌فروشی و یک ساختار معیوب اقتصادی است.
با گسترش فعالیت این پلتفرم‌ها، نهادهای نظارتی ناچار به ورود شدند و الزام سپرده‌گذاری طلا در بانک کارگشایی به‌عنوان پشتوانه مطرح شد. با این حال، این مداخله زمانی صورت گرفت که حجم فعالیت‌ها به سطحی رسیده بود که آسیب‌های آن خود را در بازار نشان داده بود. اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان طلا و جواهر از همان ابتدا هشدار داده بود که این مدل کسب‌وکار، نه‌تنها به تولید کمکی نمی‌کند، بلکه سرمایه را از چرخه تولید خارج و به سمت سوداگری سوق می‌دهد.
اگر پلتفرم هست، باید در خدمت تولید باشد
به گفته شفائی، پیشنهاد مشخص اتحادیه این بوده که هر پلتفرم تنها در صورتی اجازه فعالیت داشته باشد که ابتدا شمش استاندارد طلا با عیار ۸۷۱۸ را به‌عنوان سرمایه خود در بانک یا صندوق مورد تایید بانک مرکزی سپرده‌گذاری کند و به میزان فروش، از این سپرده کسر شود. همچنین تحویل طلا به مصرف‌کننده باید به‌صورت پلاک دارای کد استاندارد و شناسنامه‌دار انجام شود، نه طلای آبشده یا شمش خام. او تاکید می‌کند که طلای آبشده اساساً کالایی تخصصی است و جای آن در چرخه تولید است، نه در دست مصرف‌کننده عادی.
پلتفرم‌ها همچنان مانند گذشته فعالیت می‌کنند
با وجود تدوین دستورالعمل و ابلاغ آن از سوی هیئت دولت، اجرای کامل این ضوابط همچنان معطل مانده است. به گفته رئیس اتحادیه، قرار بود پلتفرم‌ها پس از ابلاغ نهایی، ظرف دو ماه خود را با مقررات جدید تطبیق دهند، اما تأخیر در تدوین ضوابط اجرایی باعث شده بسیاری از آن‌ها عملاً به همان روش گذشته و بدون نظارت مؤثر به فعالیت ادامه دهند.
جنگ ۱۲روزه؛ پرده‌برداری از کسری طلا
نقطه عطف این ماجرا، به گفته شفائی، در جریان جنگ ۱۲روزه رقم خورد؛ زمانی که با افزایش تقاضای فروش از سوی مردم، مشخص شد بسیاری از پلتفرم‌ها موجودی و پشتوانه کافی طلا ندارند. در حالی که این پلتفرم‌ها موظف بودند ۹۰ درصد پشتوانه طلای خود را در بانک نگه دارند، گزارش‌ها از کسری‌های سنگین، ناتوانی در پاسخگویی به مشتریان و حتی کمبود صدها میلیارد تومانی در کیف‌پول‌ها حکایت داشت. این اتفاق، به‌روشنی نشان داد که ریسک این مدل فعالیت، در نهایت متوجه مردم است.
قیمت‌گذاری شبانه و سیگنال کاذب به بازار
یکی از جدی‌ترین انتقادات مطرح‌شده، به موضوع قیمت‌گذاری شبانه بازمی‌گردد. شفائی هشدار می‌دهد که استخراج قیمت طلا خارج از ساعت رسمی بازار و بدون تبعیت از نرخ اتحادیه تهران، منجر به ارسال سیگنال‌های غلط به کل بازار می‌شود. به گفته او، در دوره‌های بحرانی، برخی پلتفرم‌ها هنگام هجوم فروشندگان، قیمت‌ها را پایین‌تر از نرخ مرجع تعیین کرده‌اند و در زمان افزایش تقاضا، قیمت‌ها را به شکل هیجانی بالا برده‌اند؛ رفتاری که نتیجه‌ای جز زیان مردم و بی‌ثباتی بازار ندارد.
بازار طلا در سراسر جهان دارای ساعت کاری مشخص و سازوکار شفاف قیمت‌گذاری است و خروج از این چارچوب، به ایجاد بازارهای کاذب و تشدید سوداگری منجر می‌شود. رئیس اتحادیه تاکید می‌کند که اگر قرار باشد ده‌ها هزار واحد صنفی یا پلتفرم هرکدام به‌صورت مستقل قیمت‌سازی کنند، عملاً امکان تبعیت از نرخ مرجع از بین می‌رود و اعتماد عمومی آسیب می‌بیند.
در نهایت، آنچه از مجموع این اظهارات و شواهد برمی‌آید، زنگ خطری جدی برای بازار طلاست. بدون نظارت جامع، شفاف و قانونمند بر فعالیت پلتفرم‌های آنلاین، نه‌تنها سرمایه مردم در معرض خطر قرار می‌گیرد، بلکه تولید، سرمایه ملی و حتی پول ملی نیز آسیب می‌بیند. توصیه فعالان صنفی به مردم روشن است: پرهیز از خرید طلای آبشده، مقایسه قیمت‌ها با نرخ اتحادیه و انجام معاملات تنها در ساعات رسمی بازار؛ توصیه‌ای که بیش از هر زمان دیگری اهمیت پیدا کرده است.
نظرات کاربران