به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، دفتر اسکان بشر سازمان ملل متحد (هبیتات) با انتشار تصویری معنادار، پیام روشنی به مدیران شهری جهان مخابره کرده است؛ شهرها را نه برای نمایش، بلکه برای زیستن بسازید. این نهاد بین‌المللی با طرح مفهوم «شهرهای ظاهراً خسته‌کننده اما استخوان‌دار و آرام» هشدار داده که تمرکز بر پروژه‌های پرزرق‌وبرق، رقابت نمادین و فناوری‌های فانتزی، جایگزین سرمایه‌گذاری بر زیرساخت‌های حیاتی نمی‌شود. در جهانی که بسیاری از کلان‌شهرها برای دیده‌شدن در شبکه‌های اجتماعی رقابت می‌کنند، هبیتات بر بازگشت به اصول حکمرانی شهری و اولویت دادن به کیفیت زندگی، عدالت و پایداری تأکید دارد.
در نگاه این نهاد، آینده شهرها در افق‌های درخشان، برج‌های شاخص و خودروهای خودران خلاصه نمی‌شود، بلکه در خیابان‌های امن، حمل‌ونقل عمومی قابل‌اعتماد، آب آشامیدنی سالم، سیستم‌های کارآمد فاضلاب و مدیریت اصولی پسماند شکل می‌گیرد؛ زیرساخت‌هایی که شاید در قاب عکس‌های اینستاگرامی جلوه‌ای نداشته باشند، اما ستون فقرات تاب‌آوری شهری را می‌سازند.
زیرساخت به جای نمایش؛ چرا شهرهای «خسته‌کننده» مقاوم‌ترند؟
تحلیل هبیتات نشان می‌دهد تمرکز صرف بر جلوه‌های بصری و فناوری‌های پرهزینه نه‌تنها کیفیت زندگی را بهبود نمی‌دهد، بلکه در بسیاری موارد به افزایش نابرابری، فشار بر منابع شهری و کاهش تاب‌آوری در برابر بحران‌ها منجر می‌شود. در مقابل، سرمایه‌گذاری بر خدمات عمومی و زیرساخت‌های پایه می‌تواند به کاهش شکاف‌های اجتماعی، ارتقای سلامت عمومی و تقویت آمادگی در برابر تغییرات اقلیمی بینجامد.
شهر خوب، شهری است که حمل‌ونقل عمومی آن به‌موقع و در دسترس باشد، آب سالم و پایدار تأمین کند و خدمات پایه را بدون تبعیض در اختیار همه شهروندان قرار دهد. چنین رویکردی چهار پیامد کلیدی دارد؛ کاهش نابرابری از طریق دسترسی برابر به فضاهای عمومی و خدمات، تضمین دسترسی عادلانه به فرصت‌های اقتصادی، کاهش هزینه‌های خانوار و در نهایت افزایش تاب‌آوری اقلیمی از طریق تقویت شبکه‌های آب، فاضلاب و انرژی.
در این چارچوب، زیرساخت‌ها صرفاً سازه‌های فنی نیستند، بلکه ابزارهای حکمرانی و عدالت شهری به‌شمار می‌روند. شهرهایی که به جای نمایش، بر عملکرد تمرکز می‌کنند، در شرایط عادی کارآمدتر و در زمان بحران پایدارترند.
استانبول؛ نمونه‌ای از شهر محبوب با کارکرد درست
انتخاب تراموای میدان تقسیم استانبول در تصویر هبیتات، انتخابی نمادین اما معنادار است. این شهر با جمعیتی حدود ۱۶ میلیون نفر و میلیون‌ها سفر روزانه، نمونه‌ای از حکمرانی شهری چندسطحی را به نمایش می‌گذارد؛ جایی که شهرداری کلان‌شهر و شهرداری‌های مناطق، مسوولیت‌ها را تقسیم کرده و بر توسعه زیرساخت‌های عمومی تمرکز دارند.
شبکه گسترده حمل‌ونقل عمومی استانبول که شامل مترو، تراموا، خطوط سبک ریلی و صدها مسیر اتوبوسی است، بخش بزرگی از سفرهای روزانه را پوشش می‌دهد و وابستگی به خودروی شخصی را کاهش داده است. یکپارچگی این شبکه با ابزارهایی مانند کارت الکترونیکی مشترک، دسترسی عادلانه و هزینه‌های رفت‌وآمد را مدیریت‌پذیر کرده است. توسعه مسیرهای دوچرخه‌سواری، گسترش فضاهای سبز و سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های آب و فاضلاب نیز بخشی از این پازل شهری است.
در کنار این اقدامات، استانبول به‌دلیل قرارگیری در منطقه‌ای زلزله‌خیز، بر مقاوم‌سازی ساختمان‌ها و تقویت ساختارهای خدماتی تمرکز ویژه‌ای داشته است. اصلاح مقررات ساخت‌وساز پس از زلزله ۱۹۹۹ و توسعه برنامه‌های مدیریت بحران، نشان می‌دهد که تاب‌آوری در این شهر نه یک شعار، بلکه بخشی از سیاست روزمره حکمرانی شهری است.
شهر آینده، ویترین نیست
پیام هبیتات روشن است؛ شهر آینده نه در رقابت برای ساخت نمادهای جدید، بلکه در تقویت بنیان‌های قدیمی اما حیاتی شکل می‌گیرد. در شرایطی که بسیاری از شهرهای در حال توسعه با محدودیت منابع و فشارهای اقلیمی روبه‌رو هستند، تمرکز بر زیرساخت‌های عمومی و حکمرانی چندسطحی می‌تواند مسیر پایدارتری پیش‌روی آنها قرار دهد.
عبور از «شهر اینستاگرامی» به شهری که بر کیفیت زندگی، عدالت و تاب‌آوری استوار است، مستلزم تغییر زاویه نگاه سیاستگذاران است. شهرهایی که به‌ظاهر ساده و حتی خسته‌کننده‌اند، در واقع همان شهرهایی هستند که می‌توانند در برابر بحران‌ها بایستند و زیست پایدار را برای نسل‌های آینده تضمین کنند.
نظرات کاربران