به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، بهمن ۱۴۰۴ برای بازارهای دارایی ایران ماهی متفاوت و معنادار بود؛ ماهی که در آن شکاف بازدهی میان طلا و بورس به شکلی کم‌سابقه تعمیق شد. در شرایطی که ریسک‌های ژئوپلیتیک بار دیگر در کانون توجه قرار گرفت و انتظارات تورمی در سطوح بالا تثبیت شد، طلای ۱۸ عیار با ثبت رشد ۳۰.۸ درصدی در صدر جدول بازدهی ایستاد؛ در حالی که شاخص کل بورس با افت ۱۵.۵ درصدی، سنگین‌ترین کاهش ماهانه خود در ۶۱ ماه اخیر را تجربه کرد. آخرین بار دی‌ماه ۱۳۹۹ بود که بورس افتی در این ابعاد را ثبت کرده بود.
این واگرایی چشمگیر، بیش از آنکه صرفاً یک نوسان مقطعی باشد، بازتابی از تغییر رفتار سرمایه‌گذاران در مواجهه با نااطمینانی‌های سیاسی و اقتصادی است؛ تغییری که بار دیگر دارایی‌های امن را به صدر انتخاب‌ها رسانده است.
برندگان و بازندگان بهمن
بررسی بازدهی بازارها در بهمن نشان می‌دهد که پس از طلای ۱۸ عیار، سکه طرح جدید با ۲۸ درصد، نیم‌سکه با ۲۵.۴ درصد و ربع‌سکه با ۱۹.۴ درصد رشد در رتبه‌های بعدی قرار گرفته‌اند. دلار آزاد نیز افزایش ۱۷.۷ درصدی را ثبت کرده و در جمع دارایی‌های پربازده ماه ایستاده است. در مقابل، صندوق‌های درآمد ثابت با ۳.۳ درصد و نرخ سود بانکی با حدود ۲ درصد بازدهی، عملکردی متناسب با ماهیت کم‌ریسک خود داشته‌اند. اما شاخص کل بورس تنها بازاری بود که بازدهی منفی ثبت کرد و به بازنده مطلق ماه تبدیل شد.
هم‌زمانی رشد سکه‌ها با افزایش نرخ ارز نشان می‌دهد که انتظارات تورمی و سناریوهای بدبینانه سیاسی، تقاضا برای دارایی‌های نقدشونده و وابسته به دلار را تقویت کرده است. در چنین شرایطی، حباب سکه نیز افزایش می‌یابد؛ زیرا علاوه بر ارزش ذاتی، تقاضای سفته‌بازانه نیز به آن افزوده می‌شود. در سوی دیگر، بازار سهام که وابسته به ثبات سیاستگذاری و چشم‌انداز سودآوری شرکت‌هاست، در فضای مبهم سیاسی با فشار فروش مواجه شده و بخشی از سرمایه‌ها به بازارهای موازی منتقل شده‌اند.
تصویر ۱۱ ماهه؛ برتری ساختاری طلا
نگاهی به بازدهی ۱۱ ماهه سال ۱۴۰۴ نشان می‌دهد پیشتازی طلا محدود به یک ماه نبوده است. در این بازه، طلای ۱۸ عیار با ۱۴۵.۲ درصد رشد در صدر ایستاده است. سکه طرح جدید ۱۰۷.۳ درصد، نیم‌سکه ۷۰.۷ درصد، دلار آزاد ۶۶.۵ درصد و ربع‌سکه ۶۲.۳ درصد بازدهی داشته‌اند.
در مقابل، شاخص بورس ۴۰.۵ درصد و صندوق‌های درآمد ثابت ۳۴.۷ درصد رشد کرده‌اند و نرخ سود بانکی حدود ۲۲.۹ درصد بوده است. این ارقام نشان می‌دهد دارایی‌های دلاری و طلا محور در مقیاس میان‌مدت نیز سپر اصلی در برابر تورم و ریسک‌های کلان بوده‌اند.
کارنامه ۱۲ ماهه؛ تثبیت جایگاه پناهگاه امن
بررسی بازدهی ۱۲ ماهه منتهی به بهمن ۱۴۰۴ نیز همین الگو را تایید می‌کند. طلای ۱۸ عیار حدود ۱۹۴ درصد رشد کرده، سکه طرح جدید ۱۶۲ درصد و ربع‌سکه ۱۶۰ درصد افزایش یافته‌اند. نیم‌سکه نیز بازدهی ۱۴۳ درصدی داشته است. در این میان، دلار آزاد با ۷۸ درصد رشد در میانه جدول قرار گرفته و بورس و صندوق‌های درآمد ثابت به ترتیب حدود ۳۹ و ۴۰ درصد بازدهی داشته‌اند. نرخ سود بانکی نیز در محدوده ۲۵ درصد ایستاده است.
این تصویر بلندمدت نشان می‌دهد بازار طلا نه‌تنها در ماه‌های پرریسک بلکه در کل سال بیشترین همبستگی را با انتظارات تورمی و جهش‌های ارزی داشته و توانسته بیشترین بازدهی را نصیب سرمایه‌گذاران کند.
جمع‌بندی تحلیلی؛ اقتصاد در سایه ریسک
بهمن ۱۴۰۴ را می‌توان نقطه تشدید روندی دانست که از ماه‌ها قبل آغاز شده بود؛ روندی که در آن متغیر «ریسک سیاسی» بر سایر متغیرهای اقتصادی سایه انداخته است. حساسیت بیشتر بازارها به اخبار منفی نسبت به اخبار مثبت، نشان می‌دهد که در فضای نااطمینانی، تقاضای احتیاطی بر منطق بنیادی غلبه می‌کند.
شکاف بازدهی میان طلا و بورس، صرفاً نتیجه تفاوت ماهیت این دو بازار نیست؛ بلکه بازتابی از وزن بالای ریسک ژئوپلیتیک در معادلات سرمایه‌گذاری است. در اقتصادی که چشم‌انداز سیاست خارجی، مسیر مذاکرات و جهت حرکت نرخ ارز مبهم است، دارایی‌های امن دست بالا را پیدا می‌کنند.
تداوم یا تعدیل این آرایش جدید به مسیر تحولات سیاسی، سیاست‌های ارزی و مدیریت نقدینگی بستگی دارد. اما آنچه بهمن به‌روشنی نشان داد این است که در اوج نااطمینانی، سرمایه‌گذاران ایرانی همچنان طلا را به‌عنوان نخستین پناهگاه انتخاب می‌کنند و بورس در نبود افق روشن، آسیب‌پذیرترین بازار در برابر شوک‌های سیاسی باقی می‌ماند.
نظرات کاربران